Review

Aan de IJssel leeft de Hanze-tijd door

In het kleine Deense stadje Dragor, gelegen aan de Sont vlak bij Kopenhagen, bevindt zich een straat die de naam 'Zytfensgade' draagt, 'Zutphensestraat' dus. De vernoeming van een straat naar een Nederlandse stad in deze Deense gemeente is minder opmerkelijk dan op het eerste gezicht lijkt. Dragor en Zutphen voerden namelijk eeuwen geleden intensieve betrekkingen met elkaar, op grond van het zogeheten Hanzeverbond.

CEES STRAUS

Dat was een club van steden die voor vrije uitwisseling van goederen stond, een Europese vrijhandelsassociatie dus. In bepaalde tijden was dit stedenverbond politiek en economisch zeer machtig; zeker in de tijd van Karel V droeg het bij aan de idee van een verenigd Europa.

Mede omdat er door de economische vooruitgang veel geld onder de mensen was, kon direct gereageerd worden op wat er cultureel gezien werd aangeboden. Zutphen bijvoorbeeld, was in staat om een eigen variant in de Hollandse renaissance aan te brengen. Je vindt die terug in de huisgevels met hun eenvoudige bakstenen, maar toch heel elegante rondingen. In deze stad werd veel vroeger baksteen gebruikt dan elders in het Hanzegebied dat zo door de loop van de IJssel wordt gedomineerd (de IJssel zette weer slib af dat voor de baksteenfabricage werd gebruikt. De Overijsselse stenen werden landelijk vermaard).

Maar ook in andere steden in de onmiddellijke omgeving Zutphen is nog veel Hanze-geschiedenis te zien. Zo kennen Zwolle en Deventer nog straten vol stenen patriciërshuizen die voor een stijlvol karakter zorgen. In Kampen vallen de typische herenhuizen in de Oudestraat op door hun relatief smalle lengte die bekroond wordt door een kap. De Oudestraat loopt evenwijdig aan de rivier de IJssel, waardoor je meteen aan de functie van een dijklichaam moet denken.

Water speelt een dominante rol in het verleden van de Hanze-steden. Door hun ligging (in de Middeleeuwen was de rivier de voornaamste handelsweg die transport naar andere Hanzesteden in Engeland, Duitsland, Scandinavië en het Balticum mogelijk maakte) hebben de IJsselsteden minstens één geografisch gegeven gemeen. Zutphen, Deventer en Kampen bezaten een zogeheten 'welle', een handelskade waar de pak- en herenhuizen elkaar verdrongen.

Wie de geschiedenis van de Hanze wil opzoeken, is met een bezoek aan de plaatsen Doesburg, Zutphen, Deventer, Hattem, Zwolle, Kampen en het nietige Hasselt goed uit. Dat vonden ook de samenstellers van een boek dat over deze Hanze-steden werd geschreven. Het boek bekroont een nieuw samenwerkingsverband tussen de Overijsselse Hanzesteden (Hasselt ontbreekt) dat de toerist wil verleiden een paar vrije dagen langs de IJssel door te brengen. 'Sporen van de Hanze-Glorie van een gouden eeuw'heet het en het is een onhandig boek dat op te veel benen hinkt om een goed overzicht van de geschiedenis te geven. Niettemin kun je aan de hand van de talloze beschrijvingen die je beetje bij beetje bij elkaar moet scharrelen, een heel eind komen. Jammer is dat het onderdeel economie in dit boek onderbelicht blijft. En dat vormt toch de essentie van het verbond. En op de verwijzing naar de relatie Dragor-Zutphen na leer je niet zo gek veel van wat er in het buitenland op Hanze-gebied gebeurde.

De lezer moet dus op eigen onderzoek uit en dat is precies wat een samenwerkingsverband van de IJsselsteden zegt. Kom bij ons wandelen en fietsen, bezoek onze musea, onze stadhuizen en zie de getuigenissen van een eeuwenoude welvaart. De prijzen van een vijfdaags arrangement zijn er naar. Een verblijf van vier overnachtingen en een paar boekjes (maar niet het genoemde geschiedenisboek) kost de toerist f567. Per paar het dubbele, oftewel f1134 (de eenpersoonstoeslag bedraagt f220). Fietshuur moet apart worden betaald. Dat brengt een overnachting op f283, een prijs waarvoor je in Parijs of Londen in een luxe hotel kunt verblijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden