Jubileum

75 jaar oud: Suske en Wiske en de juichende jubilaris

Beeld Uitgeverij Standaard 2020

Suske en Wiske bestaan 75 jaar. Daarom keren ze voor één keer terug in de klassieke vorm van tekenaar Paul Geerts (83). Zijn jubileumalbum ‘De preutse prinses’ is een knipoog naar #MeToo. “Lambik heeft schoonheid altijd weten te waarderen.”

Hij was blij dat hij op een stoel zat, anders was hij omgevallen. Paul Geerts (83) wist niet wat hij hoorde toen Standaard Uitgeverij hem vorig jaar opbelde met de vraag of hij nog eens een Suske en Wiske-album wilde tekenen. Vanaf 1971 verzorgde hij ruim dertig jaar het scenario en de tekeningen, 115 albums achtereen. Tot zijn pensioen in 2002. Een zwaar afscheid. En nu, bijna twintig jaar later, mocht hij zijn helden opnieuw in de armen sluiten. Voor een jubileumuitgave nog wel, want Suske en Wiske bestaan 75 jaar.

“Ik zei meteen ‘ja’, op twee voorwaarden”, vertelt Geerts aan de telefoon vanuit België. “Ik wilde Suske en Wiske tekenen zoals vroeger, in de klassieke stijl. En Eric De Rop, ook gepensioneerd, moest mijn potloodtekeningen ‘inkten’ – de zwarte inkt aanbrengen. Echt weer ‘the old crew’, en alles op papier, zonder computer. Ik héb niet eens een computer. Alleen het inkleuren zou digitaal gebeuren, bij de uitgever.”

Geerts kreeg zijn zin. Vanaf morgen ligt het resultaat in de winkel: ‘Suske en Wiske en de Preutse Prinses’. De traditionele rode rand op de cover is ook terug. Een collector’s item voor de nostalgische lezer.

In het jubileumalbum trekken de heldhaftige kinderen samen met kaalkop Lambik en krachtpatser Jerom naar Thailand. Ze brengen een gestolen masker terug. Ook verslaan ze een kwade prins, zodat diens knappe broer de troon kan bestijgen. En dan is er uiteraard die preutse prinses. Een knipoog naar #MeToo, beaamt de tachtiger. “Ik stop altijd actuele grappen in mijn strips. Alles is tegenwoordig een ‘ongewenste intimiteit’ en ‘ontoelaatbaar’. Daar heb ik de draak mee willen steken. Kijk, Lambik heeft schoonheid altijd weten te waarderen. Met die prinses loopt hij dus nogal hard van stapel. Maar dan houdt tante Sidonia hem tegen.”

Het album bevat ouderwets prachtige platen van Thaise landschappen en tempels. Zijn inspiratie haalde Geerts uit zijn collectie boeken over verre landen, maar ook uit lokale mythes en legenden. Bovendien heeft hij altijd veel gereisd. Hij is zeker tien keer naar Thailand gevlogen, veelal gratis. Dat laatste was te danken aan wijlen Willy Vandersteen, de man die Suske en Wiske in 1945 creëerde. Tijdens een diner zat Vandersteen ooit naast een pr-man van KLM. Die bood een snoepreisje rond de wereld aan als Suske en Wiske sluikreclame zouden maken voor het bedrijf. Daarom vlogen de striphelden vanaf het album ‘De Gouden Cirkel’ (1960) steevast met KLM. Geerts heeft er flink van meegeprofiteerd. “Ik ben 25 jaar lang overal gratis heengevlogen. Nu zou dat niet meer kunnen. Ik betaal elke vlucht allang weer zelf.”

Beeld Standaard Uitgeverij 2020

Skinny jeans en borstjes

Sinds zijn pensioen in 2002 hebben zijn opvolgers flink geëxperimenteerd met modernere ‘looks’ voor de figuren. De hedendaagse Suske draagt een skinny jeans en een hoody; zijn strakke kuif heeft nu sprietjes. Maar de hevigste vernieuwing trof Wiske. Haar knot maakte plaats voor een staart, haar rode strikje werd een lintje én – sakkerloot – ze kreeg borstjes. Ook tante Sidonia, vroeger zo plat dat sommige lezers haar voor een man aanzagen, kreeg prominente uitstulpingen. Het trouwe publiek had moeite met de metamorfose. In de smalende reacties heette de strip al snel ‘Suske en Wiske en de bollende boezem’.

Geerts ging in de jubileumeditie niet voor niets terug naar het uiterlijk van Suske en Wiske uit hun gloriedagen. Ook hij huiverde toen hij zag wat er met de nalatenschap van zijn leermeester en goede vriend Vandersteen gebeurde. De vernieuwde strip las hij nooit meer, heeft hij zelfs eens geroepen. Inmiddels toont hij zich milder. “Ik wil de huidige makers niet afvallen, maar ik vind die veranderingen wel jammer, net als veel lezers. Ik zou het zelf nooit gedaan hebben. De strip was toch succesvol? In mijn tijd steeg de oplage van 100.000 naar 400.000. Aan een gouden formule moet je niet sleutelen.”

De huidige makers zien het anders. Suske en Wiske zijn nog steeds een ‘ijzersterk concept’, zegt Peter Van Gucht (56), sinds 2005 de hoofdscenarist. “De strip is ooit begonnen als een reeks over twee kinderen die op avontuur trokken. Dat spreekt enorm tot de verbeelding van kinderen. De combinatie van humor en avontuur boeit nog altijd. Oók volwassen lezers, want dankzij de diepere lagen is Suske en Wiske niet alleen een kinderstrip.”

Toch was de modernisering onvermijdelijk, legt Van Gucht uit. “Net als overal in de stripwereld liep de oplage terug. Maar het is ons gelukt om de weg omhoog terug te vinden.” De eerste probeersels waren wel iets te ruig, erkent hij. Wiske droeg ineens een ultrakort, ietwat hoerig hemdje, waardoor je haar blote buik zag. Lezers trokken dat slecht. “De bedoeling was goed”, aldus Van Gucht, “maar het sloeg totaal niet aan. Het paste ook niet bij Wiske’s karakter. Die blote buik is maar twee albums meegegaan.”

Andere aanpassingen pakten geslaagder uit. Zo lieten de makers hun strip meer aansluiten bij de Franse tekenstijl: losser, swingender, met een vloeiender lijn. Wiske’s kapsel werd minder star, Sidonia’s lijf minder plankerig. “De figuren zien er nu meer uit als mensen van vlees en bloed”, zegt Van Gucht. En die borsten, tja. “In de tijd van Vandersteen kon je die nog weglaten, nu niet meer. We hebben Wiske ook iets ouder gemaakt: ze was 8 à 9 jaar, nu 11 à 12. Op die leeftijd is er echt al iets te zien.”

Suske en Wiske getekend door Willy Vandersteen. Beeld Standaard Uitgeverij 2020

Vandersteen wist van zakendoen

Voor oudere fans blijft het slikken. Maar bij jongere lezers valt de nieuwe stijl in de smaak, merkt Van Gucht tijdens signeersessies. Het blijkt ook uit marktonderzoek. “Een strip is een levend ding, geen museumstuk”, zegt hij. “Je moet een jong publiek aanboren, want oudere lezers sterven uit. Vandersteen zou dat vast hebben begrepen. Hij had gevoel voor zakendoen. Wij proberen zijn nalatenschap te eren door Suske en Wiske opnieuw een toekomst te geven.”

Nog eens 75 jaar erbij? Aan de naamsbekendheid zal het niet liggen, want die is net zo hoog als die van Coca-Cola. In Vlaamse huishoudens slingeren gemiddeld vijftig albums van Suske en Wiske rond. Ook in Nederland is de strip nog altijd populair. Toch zijn de hoogtijdagen voorgoed voorbij, denkt Van Gucht. “Kinderen geven hun geld nu eerder uit aan mobieltjes en computergames dan aan strips. Een andere probleem is dat Suske en Wiske in bijna elk land al twee keer zijn geweest. Blijft het dan nog leuk? Als we het interessant weten te houden, kan de strip nog lang mee. Maar niets is voor eeuwig.”

Paul Geerts durft ook niets te voorspellen. “Oef, één keer 75 jaar is al heel veel hè! Ik merk in elk geval dat Suske en Wiske nog erg geliefd zijn. Ik heb ontzettend leuke reacties gekregen op de voorpublicatie van het album in De Telegraaf. Ik heb ook veel plezier beleefd aan het maken. Moeilijk was het absoluut niet om die twee weer te tekenen. Suske en Wiske hebben mijn leven beheerst. Ze zitten in mijn vingers ingebakken en gaan er nooit meer uit.”

Tante Sidonia in de vroegere periode, getekend door Willy Vandersteen. Beeld Standaard Uitgeverij 2020

300 avonturen verder

De allereerste aflevering van ‘De avonturen van Rikki en Wiske’ verscheen op 30 maart 1945 in de Vlaamse krant De Nieuwe Standaard. Bedenker Willy Vandersteen verving Rikki nog datzelfde jaar door Suske. De strip werd snel populair, eerst in Vlaanderen en vanaf de jaren zeventig ook in Nederland – mede dankzij een gelijknamige poppenserie op tv. Suske en Wiske zijn de langstlopende strip in de Benelux. Ze hebben de grootste stripvereniging van de Lage Landen: de Fameuze Fanclub. In 1982 verscheen een pornografische parodie, ‘De Glunderende Gluurder’, vertrouwd allitererend maar met striphelden in vol ornaat. Vandersteen spande een proces aan en ving bot bij de Hoge Raad.

Suske en Wiske hebben al bijna 300 stripavonturen beleefd. In totaal zijn er ruim 230 miljoen albums verkocht. De publicatie van het jubileumalbum ‘De preutse prinses’, aanvankelijk gepland voor 30 maart, werd vanwege corona uitgesteld naar morgen.

Lees ook:

Prijs voor de allereerste Suske en Wiske gaat door het dak: 13.100 euro

Het is een absoluut record voor een Suske en Wiske: 13.100 euro. Een anonieme liefhebber telde dat bedrag neer voor een eerste druk van het album ‘Op het eiland Amoras’ (1947).

Een stripverhaal als ode aan alle taxichauffeurs

Geen drama is te groot voor een stripboek, vindt Aimée de Jongh. In haar nieuwste beeldroman schetst ze heftige levensverhalen van taxichauffeurs. ‘Met een paar gezichtsuitdrukkingen of een simpele achtergrond kun je veel suggereren.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden