Scène uit de film ‘1917'.

Filmrecensie 1917

1917 is een unieke visuele dodemansrit die je absoluut op een groot scherm moet zien

Scène uit de film ‘1917'.

1917
Regie: Sam Mendes
Met Dean-Charles Chapman,
George MacKay, Daniel Mays
★★★★★

De Golden Globe die Sam Mendes zondag in ontvangst nam voor ‘1917’, droeg hij op aan z’n grootvader. Die was nog geen twintig toen hij zich meldde voor wat de Eerste Wereldoorlog zou worden. Een gewone jongen uit Trinidad die later aan z’n kleinkinderen over de gruwelen zou vertellen. Mendes noemde de Eerste Wereldoorlog in een interview ‘het domste wat de mensheid zichzelf ooit heeft aangedaan’.

Van de miljoenen jongens en mannen die in de loopgraven werden afgeslacht – allemaal omdat, zoals iemand ooit stelde, het politiek gewoon te ingewikkeld was om géén oorlog te beginnen – zie je een paar gezichten weggedrukt aan de rand van dit Britse Hollywoodspektakel. Hun kadavers hangen in het prikkeldraad in niemandsland, hun gezichten aangevreten door de ratten of opgezwollen omdat ze al te lang in het water liggen. Waar je ook kijkt, is de dood. Omdat dit Hollywood is, vertelt 1917 een heroïsch verhaal. Maar Mendes waakt er duidelijk voor om de boel mooier te maken dan die was.

Het spektakel van 1917 is dat het hele verhaal in één lange camera­beweging door de Britse loopgraven, via niemandsland, de Duitse loopgraven in en over zwartgeblakerde velden, sluipend door kapotgeschoten dorpen gefilmd lijkt. Op twee momenten wordt het beeld even zwart. Daar zou een pauze kunnen zitten. Ook al voelt die lange, zwiepende camerabeweging heel soms als een gimmick en borstklopperij, hij dient wel degelijk een doel: de twee soldaten die opdracht krijgen vanuit de Britse linies via Duits gebied bij de Britse frontlinie te komen, hebben ook geen pauze.

Verboden om op een klein scherm te zien

De camera volgt korporaal Blake en korporaal Schofield onafgebroken vanaf het moment dat ze bij hun commandant worden geroepen en een opdracht krijgen om te vertrekken naar, nou ja, waar hun missie ook maar zal stranden. Alles wat ze meemaken, speelt zich chronologisch voor de camera af en dat vergt een uitgekiende logistiek. Het levert een indrukwekkende film op. Ook al is het hier en daar op het theatrale af, bijvoorbeeld wanneer lichtpijlen de ruïnes van een kapotgeschoten dorpje verlichten.

Mooi ook hoe een handjevol ­bekende acteurs als commandant hooguit een minuut in beeld komt. Er is immers geen tijd voor lange ­scènes, Blake en Schofield moeten door. Van hun arriveren aan de frontlinie hangt het overleven van 1600 militairen af. Waaronder, slimme vondst van de makers, het overleven van Blake’s oudere broer. Het lijkt in eerste instantie slim van de commandant om Blake extra te motiveren, maar het is vooral slim van de makers omdat het de film een passende epiloog geeft.

Dat uitgekiende is precies wat de film soms iets gekunstelds geeft. Maar in het licht van wat Mendes hier gepresteerd heeft, is dat slechts een detail. 1917 is een unieke visuele dodemansrit. Verboden om op een klein scherm te zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden