Fraude

Zwendelaars probeerden zeker 2,5 miljoen onveilige mondkapjes de EU in te krijgen, ontdekte antifraudebureau Olaf

Een FFP2-masker dat wel aan de voorwaarden voldoet.  Beeld EPA
Een FFP2-masker dat wel aan de voorwaarden voldoet.Beeld EPA

Dat er gefraudeerd zal worden met het Europees herstelgeld dat nu aan lidstaten wordt toegekend, staat als een paal boven water. Dat zegt Olaf, het antifraudebureau van de EU. Waar geld is, is fraude.

Het Europese antifraudebureau Olaf opereerde het afgelopen jaar anders dan anders. Normaal gesproken houdt het zich bezig met parlementaire medewerkers die nooit in Brussel te zien zijn, met sigaretten- en pillensmokkel of met Europese subsidies die onterecht zijn verkregen. Maar in maart 2020 was het plots ook dé autoriteit die Europa moest beschermen tegen malafide beschermingsmiddelen.

Tegelijk met de Covid-19-pandemie ontstond er razendsnel een markt van nutteloze mondmaskers, beschermende kleding die niet afdekte en vaccins die niet beschermden. Olaf wist behoorlijk wat te onderscheppen, blijkt nu. In zijn jaarverslag, dat donderdag werd gepubliceerd, somt het anticorruptiebureau een paar getallen op: 31.500 valse tests zijn onderschept voordat ze op de markt kwamen, bijna 2,5 miljoen mondmaskers en 140.000 liter ondeugdelijke handgel.

Foute handgel met te veel methanol

Over dat laatste wil Ernesto Bianchi, directeur operaties bij Olaf, nog wel iets extra's vertellen. Want het klinkt flauw, foute handgel, maar die kan dramatische effecten hebben. Bianchi: “We kregen lucht van een partij handgel die op weg was naar Europa waarin te veel methanol zat. Daar kun je blind van worden of van flauwvallen.” De partij werd onderschept, waarna Bianchi en de zijnen op zoek gingen naar de producent, in Turkije.

“Stel je voor: je stapt in de auto en je desinfecteert je handen” , zegt hij. “Je gaat rijden. Maar onderweg val je opeens flauw, vanwege die gel. Dat konden we gelukkig voorkomen. Ik vertel dit ook omdat dit geval illustreert hoe we steeds moesten werken. Die producent opereerde onder verschillende namen. Hij produceerde voor verschillende bedrijven. Hij was dan weer hier, dan weer daar. Zo was het steeds. Zodra je had bepaald waar je moest aanbellen, was het pand alweer verlaten.”

Pas toen vele autoriteiten wisten hoe ze konden samenwerken, werd het mogelijk ook deze mensen aan te pakken. “Voor een nationale autoriteit was dit onmogelijk”, zegt Bianchi.

Afhankelijk van producenten van buiten

Fraudeurs wilden tijdens de pandemie snel hun slag slaan. Bianchi: “Het maakte ook duidelijk dat de EU voor sommige producten volstrekt afhankelijk is van producenten van buiten.” In één jaar tijd ontdekte Olaf buiten de Unie meer dan duizend verdachte bedrijven. Fraudeurs, maar ook opportunisten die zonder enige medische kennis lukraak beschermingsmiddelen inkochten.

De fraudepraktijken, zo meldt het jaarverslag, werd vergemakkelijkt doordat Europese lidstaten hun toelatingsprocedures vereenvoudigden.

Olaf werkte ook aan andere zaken, waarvan sommige ook met de pandemie te maken hadden. Zo is het bureau alert op de import van illegale gassen voor koelkasten, waar vanwege de vele vaccins meer vraag naar is. In juli vorig jaar wist de dienst met de Nederlandse autoriteiten 14 ton verboden gas te onderscheppen.

Lees ook:

Antifraude-agentschap onderzoekt rol grens- en kustwacht Frontex bij ‘pushbacks’ vluchtelingen

In de hoogste kringen van de grens- en kustwacht Frontex zou volgens onbevestigde berichten sprake zijn van intimidatie, mogelijk verband houdend met de pushback-beschuldigingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden