ReportageZweden

Zweden keert terug naar het dagelijkse leven van voor de coronatijd

Voor de nachtclub KB in Malmö staat om middernacht een lange rij om naar binnen te kunnen op het moment dat op woensdag 9 februari alles weer opengaat. 
 Beeld AFP
Voor de nachtclub KB in Malmö staat om middernacht een lange rij om naar binnen te kunnen op het moment dat op woensdag 9 februari alles weer opengaat.Beeld AFP

Zweden ziet corona niet meer als een maatschappij-ontwrichtend virus en komt uit de crisisstand. Studenten reageren nuchter op de verkregen vrijheden.

Anne Grietje Franssen

Op de Chalmers universiteit in Göteborg wijst niks op de aardverschuiving die deze woensdag in Zweden plaatsheeft. Zo tegen het middaguur druppelen groepjes studenten de halflege collegezalen uit en bewegen zich richting de cafetaria. Bij de Pripps pub, die in burgers en bier handelt, groeit een rij die met een minuut of tien ook weer is opgelost. Her en der komen broodtrommels tevoorschijn, tupperware met pasta, pesto en sausloze witte rijst. Een enkeling probeert nog in stilte te studeren, maar de algehele sfeer in de kantine is er een van studentikoze uitgelatenheid.

Woensdag is ’niet het plotselinge begin van een bruisend studentenleven op de campus’, had het universiteitsbestuur gewaarschuwd. “De meesten hebben sinds afgelopen najaar al colleges en andere activiteiten bijgewoond.” Deze houding typeert de Zweedse reactie op het aanbreken van een nieuw tijdperk: onderkoeld, en zonder bombarie. De stemming heeft in ieder geval weinig weg van het scenario geschetst door socioloog Nicholas Christakis, die ons een soort Weimarrepubliek met carnaval, orgies en decadentie beloofde.

Toch is het ook niet niks. Na bijna twee jaar in crisisstand wordt met ingang van 9 februari Covid-19 in Zweden niet langer beschouwd als ‘maatschappij-ontwrichtend virus’, maar gewoon als virus. Het aantal besmettingen ligt hoog, maar het aantal ziekenhuisopnames is stabiel en het leeuwendeel van de populatie heeft z’n drie prikken gehad. Kortom: het doel heiligt niet langer de middelen, vinden zowel regering als Folkhälsomyndigheten, het Zweedse RIVM.

Het nieuwe anders

Woensdag markeert de aftrap van wat je het oude normaal kan noemen, of het nieuwe anders. Het bezoekersplafond — in bijvoorbeeld de horeca, bij culturele instellingen, bij evenementen, op sportlocaties en in warenhuizen — verdwijnt, evenals de limiet aan groepsgrootte. De anderhalvemetersamenleving wordt opgeheven. De Zweden mogen gewoon weer schouder aan schouder in de arena zitten en bil aan bil in de sauna.

De toch al schaarse mondkapjes kunnen weg. Het coronapaspoort ook. Testlocaties worden vanaf woensdag afgebouwd en opgedoekt en het vermaledijde wattenstaafje is vanaf heden weer een instrument om de oren mee te ontsmeren. Alleen voor zorgpersoneel en patiënten blijft de PCR-test toegankelijk. De rest van Zwedens onderdanen moeten bij symptomen gewoonweg thuisblijven, zoals je dat ook in het geval van een huis-tuin-en-keukeninfectie doet. Europeanen mogen het land in zonder bewijs van vaccinatie, test of genezing.

Desalniettemin wijkt vandaag amper af van alle voorgaande dagen, meent de Portugese bouwkundestudent Nelson Rebeb (22) die met een clubje uitwisselingsstudenten zit te lunchen. “Onze vakken zijn vanaf het begin af aan hybride geweest, zowel op locatie als online. We kunnen nog altijd kiezen of we naar de universiteit komen of dat we de colleges via Zoom bijwonen. Dat maakt dat het rustig is, maar compleet uitgestorven is de campus nooit geweest.”

Voor Rebeb en zijn tafelgenoten ligt de grootste shock al ver achter ze. Die kwam toen ze vanuit Zuid-Europa in het relatief maatregelmilde Zweden arriveerden. “Ik droeg nog wekenlang een spookmasker”, merkt Rebeb op. “Ik plukte continu aan een mondkapje dat ik niet meer droeg.”

Studenten aan de lunch op de  Chalmers universiteit van Götenborg in Zweden. Rechts achterin zitten: Nelson Rebeb en Alba Maria Tellez.  Beeld Anne Grietje Franssen
Studenten aan de lunch op de Chalmers universiteit van Götenborg in Zweden. Rechts achterin zitten: Nelson Rebeb en Alba Maria Tellez.Beeld Anne Grietje Franssen

“Het studentenleven veranderde in Zweden amper”, beaamt natuurkundestudent Alba Maria Tellez Fernandez (21) uit Spanje. “Dat is ook de reden dat we ervoor hebben gekozen hier op uitwisseling te gaan.”

Het is waar: Zweden deed het altijd anders. Het land weigerde ‘draconische maatregelen’ te nemen. Een harde lockdown bleef uit. Ondanks restricties konden de meeste scholen, horecazaken, winkels en sportgelegenheden gedurende de hele pandemie hun deuren openhouden.

Contrast

Toch zal voor veel inwoners en ondernemers het contrast met hiervoor wel degelijk groot zijn. Niet meer met elke snotneus een test en eventueel isolatie. Eindelijk weer naar kantoor. Een volle bezetting in restaurants, theaters en musea. Of zoals premier Magdalena Andersson het verwoordde: “Eindelijk kunnen we terugkeren naar het dagelijkse leven. We kunnen weer op bezoek bij moeder en oma, we kunnen naar een concert, en we komen eindelijk toe aan de handbalwedstrijd die keer op keer werd afgelast.”

Maar een gewoonte afleren kan net zo moeilijk zijn als het aanleren van een nieuwe. Wanneer is de pandemiementaliteit helemaal uit ons systeem? Wanneer kijken we niet meer met argwaan naar die vent die in de bus zit te hoesten? Schrikken we niet meer op van een hardloper die ons rakelings passeert? Gaan we de persconferenties missen? Niezen we de rest van onze dagen in onze elleboog?

Bovendien: ‘het einde van de coronacrisis’ is ons te vaak voorgehouden om daar nog blindelings in te geloven. Zul je zien, is de samenleving net van het slot en duikt de kappa- of de lambda-variant op.

Dus reageert Zweden wat gelaten. Al ontwaren de studenten bij nader inzien toch een groot voordeel. Fernandez: “Gisteren werden we om tien voor elf nog de bar uitgezet, vanaf vanavond kunnen we tot drie, vier uur blijven hangen.” En: er mag eindelijk weer worden gedanst.

Lees ook:

Voor ouderen was de Zweedse coronastrategie niet zo succesvol.

Zweden stond alleen met zijn beleid van vrijwillige coronamaatregelen.Het buitenland keek vol ongeloof toe. De Zweedse top-epidemioloog staat nog steeds achter dat beleid. Al had het beter gekund.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden