Oorlog

Zware wapens naar Oekraïne sturen? Duitsland twijfelt nog steeds

Een brandweerman aan het werk na een raketaanval bij Charkov International Airport, op 12 april 2022. Beeld REUTERS
Een brandweerman aan het werk na een raketaanval bij Charkov International Airport, op 12 april 2022.Beeld REUTERS

Steeds meer Duitse politici willen zwaar materieel leveren aan Oekraïne. Maar bondskanselier Olaf Scholz blijft weigeren.

Kim Deen

Hoewel Duitsland wekenlang twijfelde over het sturen van meer wapens naar Oekraïne, gaan steeds meer politici overstag. Onder wie Groenen-buitenlandminister Annalena Baerbock, die voorstelt zware wapens te leveren en daarmee regelrecht ingaat tegen bondskanselier Olaf Scholz. Ook de centrumrechtse coalitiepartner FDP lijkt om en zelfs delen van Scholz’ eigen sociaaldemocratische SPD.

Sinds het begin van de oorlog benadrukt de Oekraïense president Volodimir Zelenski hoe afhankelijk het land is van westerse wapenleveringen om te kunnen opboksen tegen het militair sterkere Rusland. Toch bleef Duitsland, een van de grootste wapenleveranciers ter wereld, twijfelen, omdat de regering geen wapens naar crisisgebieden wil sturen. Dmitro Koeleba, de minister van buitenlandse zaken van Oekraïne, had daar afgelopen weekend kritiek op: “Berlijn heeft de tijd, Kiev niet”.

Nu in het oosten van het land een Russisch offensief dreigt en er mogelijk chemische wapens zijn gebruikt in de belegerde stad Marioepol, heroverwegen Duitse politici hun positie. Baerbock maakte maandag een draai door het sturen van zware wapens te steunen. Het is tijd voor ‘creativiteit en pragmatisme’, zei ze na een vergadering met haar Europese collega’s in Luxemburg. Een uitzonderlijk standpunt voor de Groenen, de partij die in de jaren zeventig werd opgericht door pacifisten.

Zelfverdediging niet in gevaar brengen

Maar Scholz blijft weigeren, bevestigde een woordvoerder na Baerbocks uitspraak aan Duitse media. “We handelen in overleg met onze vrienden in de Europese Unie en de Navo”, zei hij vorige week in de Bondsdag. “Het zou een ernstige vergissing zijn als Duitsland een speciale rol op zich zou nemen.” Volgens zijn SPD-defensieminister Christine Lambrecht is het onmogelijk Oekraïne nu van wapens te voorzien zonder Duitslands zelfverdedigingscapaciteit in gevaar te brengen.

Toch komt de positie van Scholz en Lambrecht steeds meer onder vuur te liggen, ook binnen de eigen partij. “Oekraïne moet met Rusland onderhandelen vanuit een krachtige positie”, zei Michael Roth, voorzitter van het buitenlandcomité in de Bondsdag. Samen met de voorzitters van de comités Defensie en Europa reisde Roth dinsdag af naar Oekraïne, als eerste Duitse delegatie sinds het uitbreken voor de oorlog. Alle drie willen zij zwaardere wapens leveren aan Oekraïne. Dat heeft inmiddels de steun van 55 procent van de Duitsers, volgens een opiniepeiling van het Forsa Instituut, in opdracht van tv-zender RTL.

Zes pantserhouwitsers 2000 (PzH 2000) worden in Münster voorbereid  voor transport naar Litouwen. Duitsland heeft sinds 14 februari zo’n 350 militairen met ongeveer honderd bewapende voertuigen naar de Baltische staten gestuurd. Beeld ANP / dpa Picture-Alliance
Zes pantserhouwitsers 2000 (PzH 2000) worden in Münster voorbereid voor transport naar Litouwen. Duitsland heeft sinds 14 februari zo’n 350 militairen met ongeveer honderd bewapende voertuigen naar de Baltische staten gestuurd.Beeld ANP / dpa Picture-Alliance

De discussie liep deze week hoog op. Een oud-adviseur van voormalig bondskanselier Angela Merkel, brigadier-generaal Erich Vad, waarschuwde voor een Derde Wereldoorlog als Europa niet ‘vroeg of laat uit deze logica van militaire escalatie stapt’. “We doen op dit moment veel aan oorlogsretoriek, met goede bedoelingen”, zei Vad tegen persbureau DPA. “Maar de weg naar de hel is altijd geplaveid met goede bedoelingen.” Om de zware wapens te gebruiken, zouden Oekraïense militairen bovendien jarenlange training nodig hebben.

Toch zegt het Duitse bedrijf Rheinmetall dat het materieel dat de regering op het oog heeft, met enkele weken training gebruikt zou kunnen worden. Het bedrijf beschikt over oude, ongebruikte Leopard 1-gevechtstanks en Marder-pantserwagens, waarvan de eerste binnen vijf tot twaalf weken in Oekraïne zouden kunnen zijn. Dit zijn zwaardere wapens dan de luchtverdedigingsraketten, antitankwapens en machinegeweren die Duitsland eerder aan Oekraïne leverde, naast helmen, kogelvrije vesten en nachtzichtapparatuur.

Geen duivelswerk

Ook de gepensioneerde generaal en historicus Klaus Wittmann ziet geen probleem in de training. Op de Duitse tv-zender Welt vertelt hij dat hij ooit een snelcursus pantsertraining in twee weken deed. “Het is geen duivelswerk”, zegt hij. “Als we met een langere oorlog rekenen, dan is het zinvol om Oekraïens personeel naar Polen en andere Navo-landen te halen om ze die training te geven.”

Wittmann zegt al langer te pleiten voor het versterken van de zelfverdedigingscapaciteiten van Oekraïne. “Ik erger me zeer”, zei hij. “Sinds het begin van de oorlog hebben we vijf weken verloren aan discussie. Men heeft het gevoel dat wij Duitsers altijd pas op het laatste moment beslissen, als we in een hoekje gedreven zijn.”

Klap(je) in het gezicht Steinmeier

Is de Duitse bondspresident Frank-Walter Steinmeier nou wel of niet welkom in Kiev? Dinsdag liet Steinmeier de pers weten dat hij niet zou meereizen met de presidenten van de Baltische staten en Polen, gisteren. De Oekraïense president Zelenski zou hebben gezegd dat hij alleen wil praten over meer Duitse wapenleveranties, met de man die daarover gaat: bondskanselier Scholz.

Maar woensdag zei Zelenski dat hij niet ‘officieel benaderd’ was. Steinmeier ligt slecht in Kiev (en in de Baltische landen en Polen) als pleitbezorger van goede banden met Moskou. Steinmeier heeft erkend dat hij daarmee fout zat.

Verbetering 13 april 2022, 16.28 uur: Dmitro Koeleba werd abusievelijk ambassadeur van Oekraïne in Berlijn genoemd. Hij is minister van buitenlandse zaken van Oekraïne.

Lees ook:

Duitsers bekijken Merkel met andere ogen

De traditioneel goede betrekkingen van Duitsland met Moskou zijn sinds de Russische inval in Oekraïne ineens een pijnlijk punt. Maar ex-bondskanselier Merkel zegt geen spijt te hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden