AnalyseEU-begroting

Zuinig Nederland gaat van Benelux naar Denezwoos

Toen was geluk heel gewoon: de premiers van Nederland, Luxemburg en België tijdens een Benelux-top in Luxemburg, 2 april vorig jaar. Van links naar rechts Mark Rutte, Xavier Bettel en Charles Michel, die toen nog regeringsleider was van België. Beeld EPA

België en Luxemburg hekelen de Nederlandse zuinigheid in het EU-begrotingsconflict. Hun verwijten zijn ongehoord in de hechte club die de Benelux doorgaans is.

Nee, van een nexit uit de EU is geen sprake. Maar de mislukte Europese begrotingstop was, voor wie het wilde zien, wel het toneel van een kleinere nexit: die uit de Benelux.

Die is misschien maar tijdelijk, maar de geïsoleerde positie van Nederland in deze kleine maar doorgaans hechte club is zelden eerder vertoond. In Benelux-verband stond premier Rutte donderdag en vrijdag geheel alleen in zijn hardnekkigheid om de EU-meerjarenbegroting (2021-2027) omlaag te praten. Ongehoord waren de verwijten van zijn ambtgenoten Sophie Wilmès (België) en Xavier Bettel (Luxemburg) tegenover de Nederlandse zuinigheid.

Rutte trekt al een tijdje samen op met collega-zuinigerds uit Denemarken, Oostenrijk en Zweden, die tijdens de gesprekken op de top – onderhandelingen waren het nauwelijks te noemen – geen krimp gaven, tot ergernis van een blok van zeventien andere landen uit het oosten en zuiden van de EU.

België en Luxemburg zitten iets neutraler in de discussie en hebben zich bij geen van beide blokken aangesloten, maar haalden wel hard uit naar Nederland in het bijzonder. “We hebben verschillende ideeën over de EU”, zei Bettel na afloop van de top. “Ik zie de EU als een kans, niet als een rekening.”

De EU is geen kruidenierswinkel

De premier onderstreepte dat Luxemburg, als een van de grootste contribuanten aan de EU-begroting, relatief gezien, wel bereid is om meer te betalen. “We waren hier om te laten zien dat de EU geen kruidenierswinkel is, maar een project dat ons in staat stelt economisch te groeien en in vrede te leven.”

Wilmès, die als waarnemend premier – België wacht al bijna negen maanden op een nieuwe regering –minder uitgesproken was over haar noorderbuur, zei wel dat de ‘onbuigzaamheid’ van de zuinige vier ‘elke discussie moeilijker maakt dan nodig’.

Wat het verschil van inzicht extra pikant maakt, is dat alle drie de Benelux-premiers tot de liberale Europese familie behoren. De begrotingsruzie gaat zo diep, dat die eigenlijk alle grote politieke families verscheurt, ook de sociaal-democratische. De helft van de zuinige vier komt uit dat ‘rode’ nest: de Deense Mette Frederiksen en de Zweed Stefan Löfven.

Inzet synchroniseren

Dat de EU van 27 landen ruziet over de begroting is logisch, maar de Benelux? Doorgaans is de verhouding uitstekend tussen de zo goed als lage landen. Het is inmiddels traditie dat de drie premiers elkaar kort voor elke Europese top treffen om hun inzet waar mogelijk te synchroniseren.

Sinds 2012 is het samenwerkingsverband zelfs structureel en institutioneel versterkt. Wat ooit (in 1944) begon als Benelux, heet sindsdien ‘Benelux Unie’. Doel is om niet alleen economisch samen te werken, maar ook op het terrein van politiek, justitie en veiligheid. De brexit heeft de drie landen nog inniger in elkaars armen gedreven. “We hebben afgesproken ons niet langer te laten belemmeren door mogelijke meningsverschillen”, zei Bettel in 2017 nog tegen het Financieele Dagblad.

De vraag is of Rutte wakker ligt van de Benelux-scheuring rond de begroting. Hij is immers in eigen land al jarenlang gewend om per onderwerp pragmatisch naar coalities te zoeken in het parlement. Vooralsnog gooit Rutte zijn volle gewicht in de Deens-Nederlands-Oostenrijks-Zweedse as: de Denezwoos.

Lees ook:
‘Benelux: sneller en verder in EU’

Om de welvaart te beschermen moeten België, Nederland en Luxemburg samen de kop nemen van het EU-peloton, schreef Eric ter Hark, voorzitter Benelux Business Rountable, in 2016 in deze opiniebijdrage.

Dit gaat schuil achter de cijfers van het EU-begrotingsgevecht

Het gegoochel met percentages en bedragen dat deze week de mislukte EU-begrotingstop beheerste, lijkt abstract. Maar het gaat wel degelijk ergens over.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden