GemeenteverkiezingenZuid-Afrika

Zuid-Afrikaanse kiezers keren het ANC de rug toe terwijl gemeenten verloederen

Aanhangers van de Zuid-Afrikaanse regeringspartij ANC dansen buiten een stembureau in township Khayelitsha, in Kaapstad. Beeld Reuters
Aanhangers van de Zuid-Afrikaanse regeringspartij ANC dansen buiten een stembureau in township Khayelitsha, in Kaapstad.Beeld Reuters

Corruptie en wanbeleid hebben de grootste partij van Zuid-Afrika weinig goed gedaan. ‘Dit is een stem tegen een onverschillige regering, corrupt tot op het bot.’

Kevin van Vliet

Het ANC, de regeringspartij van Zuid-Afrika, heeft maandag naar alle waarschijnlijkheid een nederlaag geleden tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in het land. De partij lijkt, terwijl de laatste biljetten worden geteld, minder dan de helft van alle stemmen te hebben binnengehaald. Dat zou een historisch dieptepunt zijn. Het ANC zal, net als na de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2016, op lokaal niveau almaar meer moeten gaan regeren in coalitieverband.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2011 behaalde het ANC in totaal nog 63 procent van de stemmen. Vijf jaar geleden zakte dat percentage al naar 54.

Ook de tweede partij van het land, oppositiepartij DA, stevent af op verlies, ten faveure van kleinere, met name jonge partijen.

De gevolgen van de pandemie, een overhaaste voorbereiding van de stembusgang en noodweer in delen van het land, droegen bij aan de lage opkomst. Maar volgens Jan-Jan Joubert, gerenommeerd politiek journalist, speelt jarenlang wanbeleid ook een belangrijke rol. “Dit is een stem tegen een onverschillige regering, die corrupt is tot op het bot”, zegt hij.

Te royale aanbestedingen

Sinds zijn aantreden in 2018 probeert president Cyril Ramaphosa de wijdverbreide corruptie binnen zijn ANC aan te pakken. Zo moest zijn minister van volksgezondheid in augustus terugtreden nadat hij een bevriend communicatiebureau een miljoen euro bleek te hebben betaald voor een mediacampagne over het coronavirus. In mei trad ook de secretaris-generaal van het ANC terug. Hij zou in zijn tijd als provinciebestuurder onterecht 14 miljoen euro hebben uitgegeven aan sanering van asbestverontreiniging. En ook tegen oud-president en ANC-kopstuk Jacob Zuma lopen meerdere corruptiezaken.

In de afgelopen maanden zijn bovendien verschillende provinciale en lokale ANC-bestuurders gearresteerd op verdenking van corruptie. In veel gevallen draaide het om te royale aanbestedingen, waarvan de bestuurders zelf ook profiteerden. Daarnaast wordt de verdeling van het steunpakket dat Ramaphosa uittrok voor de coronacrisis (een slordige 30 miljoen euro) nader onderzocht. In de provincie Gauteng kende een ANC-bestuurder een opdracht van 7 miljoen euro voor de aankoop van beschermingsmiddelen toe aan het bedrijf van de man van een partijgenote.

Op het randje van de afgrond

De financiën van de gemeenten waar het ANC de laatste jaren de dienst heeft uitgemaakt, laten ook te wensen over, zo erkende de partij zelf onlangs in een onderzoek naar lokaal bestuur. De gemeentelijke inkomsten, met name die uit belasting, zijn er relatief gezien laag en de armoede en de werkeloosheid hoog.

De landelijke toezichthouder waarschuwde dit jaar voor verval in diverse gemeenten. Veel Zuid-Afrikanen zijn afgesloten van elektriciteit en zitten zonder stromend water. Een op de vier gemeenten staat financieel aan de rand van de afgrond.

Lees ook:

Geen baan, honger; dan is stropen een optie

Langs wildparkregio Groot Kruger loopt een hek van 400 kilometer. Drie miljoen zwarte Afrikanen wonen vaak in armoede aan de andere kant van de omheining. Stropen wordt dan aantrekkelijk.

Niet alle Zuid-Afrikanen zijn corrupt, bewees burgemeester Matongo van Johannesburg

Hij was slechts een maand in functie als interimburgemeester van Johannesburg. Op 18 september sloeg het noodlot toe, Jolidee Matongo kwam bij een auto-ongeluk om het leven. Hij wordt herinnerd als een allemansvriend met een zeldzaam plichtsbesef.

De arrestatie van oud-president Zuma schudt Zuid-Afrika op. ‘Dit was een open kruitvat’

De gevangenname van de oud-president van Zuid-Afrika, in augustus, is een vonk boven een open kruitvat gebleken. En door de geweldsorgie op de Zoeloe’s af te schuiven, gooide president Ramaphosa olie op het vuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden