Straatgeweld

Zuid-Afrika zet leger in om rellen de kop in te drukken

De veroordeling van oud-president Jacob Zuma zorgt voor onrust en rellen in Zuid-Afrika.  Beeld AFP
De veroordeling van oud-president Jacob Zuma zorgt voor onrust en rellen in Zuid-Afrika.Beeld AFP

Rellen en plunderingen teisteren delen van Zuid-Afrika, nadat ex-president Jacob Zuma vorige week in de cel verdween. Het leger moet nu de oproerpolitie helpen.

Van onze redactie buitenland

De Zuid-Afrikaanse overheid heeft het leger ingezet om geweld in de provincies KwaZulu-Natal en Gauteng de kop in te drukken. Daar zijn al zes doden gevallen bij rellen en plunderingen die samenhangen met de celstraf voor voormalig president Jacob Zuma.

Zuma meldde zich vorige week bij de gevangenis, nadat een rechtbank hem vijftien maanden cel had opgelegd omdat hij niet was komen opdagen in een groot corruptieproces. Zuma wordt ervan verdacht betrokken te zijn bij het ontvreemden van miljarden uit de staatskas in de periode dat hij president van Zuid-Afrika was (2009-2018). Maandag vocht hij de veroordeling tot vijftien maanden aan bij het Hooggerechtshof.

Die gerechtelijke stap zette de zaak extra op scherp, nadat er in de voorafgaande dagen grootschalige problemen waren ontstaan. Die werden deels veroorzaakt door de boze aanhang van Zuma die onder meer snelwegen barricadeerde met banden, maar waarschijnlijk ook door opportunisten die in de onrust hun kans schoon zagen om winkelcentra te plunderen. De politie heeft meer dan tweehonderd mensen opgepakt, maar heeft nu dus de hulp van militairen nodig – een vergaande en gevoelige stap in Zuid-Afrika.

Is de rechtsstaat stevig genoeg?

De onlusten begonnen in KwaZulu-Natal, de thuisstaat van Zuma, en breidden zich uit naar Gauteng, de provincie waarin Johannesburg ligt. Het geweld vormt een groot probleem voor de huidige president Cyril Ramaphosa, die sinds hij Zuma in 2018 opvolgde worstelt met diens erfenis en aanwezigheid. De celstraf voor Zuma wordt alom gezien als een test voor de Zuid-Afrikaanse rechtsstaat: is die stevig genoeg om ook (ex-)politici als Zuma aan te kunnen? Diens aanhang stelt op zijn beurt dat de celstraf een politieke afrekening is.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Voor Ramaphosa komt het geweld des te slechter uit omdat Zuid-Afrika ook al kampt met een forse nieuwe golf van de corona-epidemie. Het economisch herstel na corona komt door de rellen extra in gevaar, waarschuwde de president dit weekend. De Zuid-Afrikaanse munt zakte maandag verder in waarde nadat bekend werd dat het leger werd ingezet.

‘Dit is hun interne oorlog’

Ook wees Ramaphosa bedekt naar een ander gevaar dat het geweld in zich bergt: etnische spanningen. Het ANC, de regeringspartij waar zowel Ramaphosa als Zuma bij hoort, werd ooit opgericht om de zwarte stem te verenigen, over etnische en tribale grenzen heen. Maar nu heeft het geweld – althans volgens Ramaphosa – een etnisch randje, met Zulu’s die zich achter Zuma scharen. “Het zou voor elke Zuid-Afrikaan een zorg moeten zijn dat sommige van deze geweldsdaden gebaseerd zijn op etnische mobilisatie”, zo sprak hij zondagavond de natie toe.

De belangrijkste oppositiepartij, de DA, refereerde daar ook aan: volgens de partij moet Ramaphosa erkennen dat het geweld een gevolg is van een crisis in het ANC zelf: ‘Dit is hun interne oorlog die nu in onze straten wordt uitgevochten’.

Lees ook:

Zuma’s minachting voor rechters geeft ANC kopzorgen

De Zondo-commissie onderzoekt al twee jaar de corruptie in Zuid-Afrika onder ex-president Jacob Zuma. Zuma moest zelf verschijnen, maar hij lijkt te weigeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden