Reisrestricties

Zuid-Afrika voelt zich gestraft, alleen maar omdat zij zoveel nieuwe varianten ontdekken

Een winkelcentrum in Johannesburg. In Zuid-Afrika is het verplicht om in het openbaar een mondkapje te dragen.  Beeld AP
Een winkelcentrum in Johannesburg. In Zuid-Afrika is het verplicht om in het openbaar een mondkapje te dragen.Beeld AP

Zuid-Afrika zet zich schrap voor economische tegenwind nu daar opnieuw een mutatie van het coronavirus is ontdekt.

Kevin van Vliet

Tot in elk geval 4 december geldt vanuit Nederland een verbod op vluchten uit zuidelijk Afrika. Dat heeft het kabinet vrijdag besloten nu in Zuid-Afrika een nieuwe, mogelijk zeer besmettelijke variant van het coronavirus is vastgesteld.

Nederland volgt het Verenigd Koninkrijk, dat donderdagavond als eerste land een tijdelijk verbod instelde voor Botswana, Namibië, Zimbabwe, Swaziland, Lesotho en Zuid-Afrika. Wie die regio in de afgelopen dagen heeft bezocht, is niet langer welkom in een langer wordende lijst van landen, waaronder Duitsland, Israël, Italië en Marokko. De Europese Unie overweegt een verbod op vliegverkeer van en naar zuidelijk Afrika voor alle lidstaten.

Kan Zuid-Afrika, nauwelijks hersteld van eerdere restricties van buitenaf, nog een economische klap incasseren?

Een half jaar lang geen toeristen

Het leek zo goed te gaan in Zuid-Afrika, waar momenteel nog slechts een gedeeltelijke lockdown van kracht is. Mondkapje op in het openbaar, tussen middernacht en vier uur ’s nachts binnenblijven. Alle toeristen die op de luchthaven van vertrek een negatieve PCR-test kunnen aantonen, zijn welkom.

En die toeristen zijn nodig. Toen de Zuid-Afrikaanse regering in maart vorig jaar een keiharde eerste lockdown afkondigde, stortte de economie nog net niet in. Zo’n 200 miljard rand (ruim tien miljard euro) van het bruto binnenlands product verdampte, 648.000 banen gingen verloren; een gevolg van een wereldwijd verstoorde leveringsketen, stevige reisrestricties en stilgevallen productie. De toerisme-industrie lag op z’n gat. De grenzen bleven in totaal een half jaar lang dicht voor vrijwel alle bezoekers.

Toeristen droegen – vlak voor de pandemie – zo’n 3 procent bij aan de Zuid-Afrikaanse economie. 4 procent van al het werk speelde zich af in de toerisme-industrie. In een land waar ruim een derde van de bevolking werkloos is, zijn toeristen van groot economisch belang. Ter illustratie: tot donderdag golden in het Verenigd Koninkrijk nog slechts strenge reisrestricties voor wie Zuid-Afrika bezocht. Die beperkingen alleen al werden door de World Travel and Tourism Council, de wereldwijde toerismekoepel, beraamd op een verlies van een kleine 10 miljoen euro per week voor de Zuid-Afrikaanse toerismesector.

Wat restricties vanuit meerdere windhoeken zullen uithalen, laat zich raden.

Gestraft voor geavanceerd genoomonderzoek

Terwijl de luchtbruggen links en rechts sluiten, buigen Zuid-Afrikaanse wetenschappers zich over het genoom van een zoveelste virusmutatie. De variant werd ontdekt in de noordelijke provincie Gauteng en is niet de eerste die binnen de landsgrenzen is aangetroffen.

In oktober vorig jaar ontdekten onderzoekers een mutatie die nu bekendstaat als de betavariant (die ontdekking leidde tot diverse reisverboden van en naar Zuid-Afrika) en eerder dit jaar publiceerden diezelfde onderzoekers een voorlopig onderzoek naar een andere mutatie. Toeval? Adrian Puren, hoofd van het landelijke onderzoeksinstituut voor overdraagbare ziekten, zei eerder dit jaar nog: “Het is geen verrassing dat een nieuwe variant in Zuid-Afrika wordt ontdekt.” Hij verwees daarmee naar de goede reputatie van genoomonderzoek in Zuid-Afrikaanse laboratoria.

De landelijke vereniging van reisbureaus in Zuid-Afrika reageerde dan ook verbolgen op het besluit van de Britse regering: “Zuid-Afrika kan niet constant worden gestraft voor geavanceerd genoomonderzoek”.

Ondertussen stijgt het aantal coronabesmettingen in Zuid-Afrika, een strengere lockdown ligt op de loer. Een jaar geleden, in de aanloop naar kerst, legde de regering de alcoholverkoop aan banden en werd de avondklok vervroegd. De vaccinatiecampagne wil ook nog niet echt vlotten: slechts 24 procent van de Zuid-Afrikanen is volledig gevaccineerd.

Zondag spreekt president Cyril Ramaphosa met zijn veiligheidsadviseurs over de virusvariant. In de tussentijd roept de Wereldgezondheidsorganisatie landen op om voorzichtig te zijn met reisrestricties. Het kan nog weken duren voordat de virusvariant ontrafeld is.

Lees ook:

Wie voedt de daklozen van Kaapstad nog? ‘We komen haast niet aan eten’

De daklozen van Kaapstad zijn de wanhoop nabij: hun bron van inkomsten is tijdens de lockdown opgedroogd, ze zijn nergens welkom en de gemeentelijke opvang is een ramp. Een lotgenoot probeert het tij te keren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden