Vaccineren

Zorgen over domino-effect van stops op de vaccinexport

Een Indiase vrouw krijgt een dosis Covishield, een vaccin tegen coronavirus.  Beeld Reuters
Een Indiase vrouw krijgt een dosis Covishield, een vaccin tegen coronavirus.Beeld Reuters

India houdt AstraZeneca-vaccins voorlopig vast voor de eigen bevolking. De Verenigde Staten zijn gestopt met de uitvoer van essentiële onderdelen.

De zorgen over de wereldwijde, onbelemmerde beschikbaarheid van coronavaccins nemen gestaag toe. Nadat eerst de Europese Unie deze week de export van vaccins aan banden dreigde te leggen, heeft een van de grootste producenten ter wereld, India, de uitvoer van AstraZeneca-vaccins tijdelijk helemaal stopgezet.

Volgens de grootste vaccinproducent van de wereld, het Serum Institute of India (SII), zijn er productieproblemen ontstaan omdat de Verenigde Staten de aanvoer van essentiële grondstoffen en onderdelen naar het Aziatische land hebben afgeknepen. Zo dreigen ingewikkelde mondiale productieketens verstoord te raken.

EU-top

Om dicht bij huis te beginnen: de EU-regeringsleiders stemden donderdagavond zonder al te veel enthou­siasme in met het strengere exporttoezicht dat de Europese Commissie woensdag had gepresenteerd. Demissionair premier Rutte behoort tot de grootste sceptici, maar kan ermee leven dat de commissie in noodgevallen exportzendingen tegenhoudt.

“Als je het toepast, moet je ook de lidstaten erbij betrekken die het raakt”, zei Rutte na afloop van de top. “De commissie zal terughoudend zijn, omdat dit complexe internationale aanvoerlijnen beïnvloedt. Je wil dat proces niet beschadigen.”

Oostenrijk eist vaccins

Niet alleen wereldwijd zijn er zorgen over die aanvoerlijnen, ook binnen de EU zelf zijn enkele landen gefrustreerd over wat zij ervaren als een oneerlijke vaccinverdeling. Vooral de Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz roert hierover al een week de trom.

Op de top van donderdag bleek hij het helemaal te hebben verbruid bij zijn Europese collega’s. De regeringsleiders kregen cijfers te zien waaruit blijkt dat Oostenrijk het voor EU-begrippen helemaal niet zo slecht doet met de vaccinaties. “Wij zijn meer onder de indruk van de zorgen die leven in landen als Bulgarije, Letland en Kroatië”, aldus Rutte. “Volgens ons is Oostenrijk niet het eerste land dat een probleem heeft.”

Kurz eiste een flink deel op van de 10 miljoen extra vaccins die de Europese Commissie heeft losgekregen van farmaceut Pfizer. Maar daarover werden de regeringsleiders het niet eens. De verdeling wordt nu overgelaten aan de 27 EU-ambassadeurs. Zij zullen daarbij voorrang geven aan de landen met de grootste leveringsachterstanden, ‘in een geest van solidariteit’, aldus Rutte.

Vervlogen hoop

De hoop van begin dit jaar, dat de vaccinatieproductie en -toediening tegen het einde van dit eerste kwartaal op stoom zouden zijn, is in ieder geval vervlogen. Met name de gedeeltelijke Indiase exportstop is een gevoelige knauw. Het SII maakt 60 tot 70 miljoen vaccins per maand. Dat zouden er later dit jaar zelfs 100 miljoen worden. Volgens VN-gegevens heeft het SII exportcontracten gesloten voor meer dan een miljard vaccins.

Maar net als Europa wordt ook India geconfronteerd met tegenvallende productie, stijgende besmettingscijfers en een luidere roep om zelfgeproduceerde vaccins niet te exporteren. Dat is ook de reden voor de Amerikanen om bepaalde benodigdheden, zoals filters en bioreactorzakken, voorlopig in eigen land vast te houden.

Onderaan de streep dreigen vooral de armste landen in de wereld nu de dupe te worden. Want de Indiase exportstop treft vooral Covax, het programma van de Wereldgezondheidsorganisatie dat juist die landen van vaccins moet voorzien. In september beloofde het SII 200 miljoen doses aan Covax. Daarvan zijn tot er tot nu toe 17,7 miljoen geleverd.

Lees ook:

Arme landen kunnen beginnen met vaccineren, maar Canada snoept mee uit de voorraad

Arme landen kunnen voorzichtig een beginnetje maken met vaccineren. Maar waarom snoept een rijk land als Canada mee uit de voorraad?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden