Evacuatie-operatie

Zo proberen landen te voorkomen dat extremisten binnenglippen

Een groep Europese en Afghaanse evacués verlaat een Frans militair vliegtuig op vliegveld Charles de Gaulle bij Parijs. Beeld EPA
Een groep Europese en Afghaanse evacués verlaat een Frans militair vliegtuig op vliegveld Charles de Gaulle bij Parijs.Beeld EPA

Veiligheidsdiensten bewaren pijnlijke herinneringen aan 2015, toen enkele terroristen binnenkwamen.

Nu duizenden Afghaanse vluchtelingen per luchtbrug naar Europa en Noord-Amerika komen, staan westerse politie- en inlichtingendiensten voor de lastige taak om mogelijke jihadisten en andere potentieel gevaarlijke mensen eruit te pikken. Europese veiligheidsdiensten bewaren pijnlijke herinneringen aan 2015, toen tegelijk met een grote influx van vluchtelingen uit Syrië ook enkele islamistische extremisten binnenkwamen, die in november van dat jaar in Parijs een reeks bloedige aanslagen pleegden. Daarbij kwamen 130 mensen om. De autoriteiten proberen daarom alle vluchtelingen voor of bij binnenkomst te screenen.

Amerikaanse functionarissen doen die identiteits- en achtergrondcheck, die soms al in het vliegtuig begint, vooral op legerbases in het Midden-Oosten en Europa. Daar worden de vluchtelingen in eerste instantie heen gebracht. Vandaar worden de Afghanen doorgevlogen naar de Verenigde Staten. En een land als Frankrijk doet zijn eerste screening op een basis in Abu Dhabi. “Wij kennen alle personen die door het Franse leger hierheen worden gebracht”, verzekerde de Franse binnenlandminister Gérald Darmanin op radiozender France Info.

Risico

Niettemin zijn er inmiddels enkele verdachte personen binnengeglipt. Zo houdt de Franse inlichtingendienst vijf via de luchtbrug binnengekomen Afghanen nauwlettend in de gaten, omdat zij mogelijk banden hebben met de Taliban. Een van hen zou voorzien van een vuurwapen een Taliban-controlepost in de Afghaanse hoofdstad Kaboel hebben bemand, maar zou de Fransen ook flink hebben geholpen bij hun evacuatie. De veiligheidsdienst probeert te bepalen of de vijf mannen een risico vormen. Een van hen werd opgepakt, volgens de autoriteiten omdat hij het hotel waar hij in quarantaine moest blijven korte tijd had verlaten.

“Natuurlijk is er een risico van infiltratie”, zei directeur Didier Leschi van de Franse immigratiedienst op de radio. “In 2015 en 2016 werden we in Europa, en vooral Duitsland, geconfronteerd met de komst van mensen met valse Syrische paspoorten. Dus we zijn voorzichtig.”

Verdachte personen

Denemarken trof onder zijn evacués twee verdachte personen aan, onder wie een bendelid uit Kopenhagen dat in juli als ongewenste vreemdeling was uitgezet. De gangster probeerde op de identiteitspapieren van zijn broer terug naar Denemarken te komen. “Wij hebben een persoon gearresteerd die met een evacuatievliegtuig vanuit Afghanistan via Pakistan hierheen kwam”, twitterde de politie van Kopenhagen.

En volgens de Britse onderminister van defensie James Heappey hebben mensen die op een no-fly-lijst staan geprobeerd om aan boord van evacuatievliegtuigen te komen. “Er zijn mensen die van de situatie gebruik proberen te maken om binnen te komen en ons kwaad te doen”, aldus de bewindsman tegen de BBC.

Ook landen rond Afghanistan, zoals Iran, Pakistan en enkele voormalige Sovjet-republieken – die vaak worden gerekend tot de Russische invloedssfeer – zijn beducht voor terroristische infiltratie. Want de VS vielen Afghanistan twee decennia geleden binnen omdat terreurgroep Al Qaida haar aanslagen van 11 september 2001 op het World Trade Center en het Pentagon vanuit Afghanistan had gepland. En ondanks de jarenlange Amerikaanse interventie opereren er naar schatting van de Verenigde Naties nog altijd honderden Al Qaida-strijders in het land. Daarnaast zijn allerlei andere terreurgroepen actief, zoals een lokale tak van Islamitische Staat en Tehreek-e-Taliban Pakistan, de Pakistaanse Taliban.

Zorgen over defensiemateriaal van Amerikaanse makelij

De Russische regering uitte woensdag dan ook haar bezorgdheid over de fikse hoeveelheid defensiematerieel van Amerikaanse makelij die in het bezit is gekomen van de Taliban. De Russen zeggen vooral gealarmeerd te zijn over zo’n honderd luchtafweerraketten die vanaf de schouder kunnen worden afgevuurd, die door de strijders zouden zijn bemachtigd. Als terroristen die raketten in handen krijgen, kunnen ze deze gebruiken om burgervliegtuigen neer te halen.

President Vladimir Poetin merkte daarbij op dat “strijders vermomd als vluchtelingen” ook Russisch grondgebied kunnen bereiken. “Wie kan er verborgen gaan tussen de vluchtelingen?” vroeg de Russische sterke man retorisch. “Wie kan het weten?”

Lees ook:

‘Mijn vriend kan Afghanistan niet uit, aan het ergste wil ik niet denken’

Nog honderden Nederlanders wachten in Afghanistan op evacuatie. Voor familie en vrienden in Nederland is de spanning haast ondraaglijk. Een 21-jarige student geneeskunde vertelt hoe haar vriend (23) al dagen probeert op een vliegtuig te komen.

Biden houdt voet bij stuk: Amerikaanse militairen zijn dinsdag weg

Nederland, Europa en de internationale gemeenschap hebben Joe Biden dinsdag gesmeekt om zijn militairen langer in Afghanistan te laten, zodat iedereen het land uit kan. Maar Biden houdt zich aan de deadline van komende dinsdag.

‘Het onmogelijke is mogelijk geworden: we zijn onderweg naar Nederland’

De afgelopen week volgde Trouw de 28-jarige Tahmeena Sattari, een Afghaanse medewerker van de Nederlandse ambassade in Kaboel die probeerde het land te verlaten. Het afgelopen weekend zijn zij en 206 andere ambassade medewerkers en hun familieleden geëvacueerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden