ReportageLibanon

Ziekenhuizen functioneren nauwelijks meer in Beiroet. ‘Moge God je beschermen, is het enige wat ik de mensen kan geven’

St George Hospital in Beiroet, Libanon, ligt vlak bij ground zero waar in augustus 2020 de loods in de haven ontplofte. Een jaar later worden delen van het ziekenhuis nog steeds gerepareerd.  Beeld René Clement
St George Hospital in Beiroet, Libanon, ligt vlak bij ground zero waar in augustus 2020 de loods in de haven ontplofte. Een jaar later worden delen van het ziekenhuis nog steeds gerepareerd.Beeld René Clement

Met slechts een paar uur stroom per dag en het ontbreken van steeds meer medicijnen, wordt de Libanese crisis uitvergroot in de ziekenhuizen. ‘We schrijven medicijnen voor en horen later dat patiënten ze niet kunnen vinden.’

Het vormt een surrealistisch beeld: Libanon staat aan de rand van de afgrond, maar als je het Saint George University Hospital binnenstapt, ziet alles er strak en fonkelnieuw uit. Een buitengewone prestatie, want de enorme explosie in de haven van Beiroet ruim een jaar geleden vond slechts 900 meter verderop plaats. Beelden van verpleegkundige Pamela Zeinoun, die vlak na de ontploffing onder het puin vandaan kroop en meteen drie baby’s uit de couveuses haalde om ze elders in veiligheid te brengen, gingen de wereld over.

Inmiddels draait bijna 30 procent van het ziekenhuis weer, maar de problemen die het land en ook het ziekenhuis teisteren, zijn nog lang niet opgelost. Zo is de munt met 90 procent in waarde gekelderd en vertrekken momenteel veel Libanezen naar het buitenland om in ieder geval hun familie te kunnen onderhouden.

George Juvelekian, vertelt over zijn ervaring en de toestand van de Lebanese economie. Enkele etages van het ziekenhuis worden nog steeds gerenoveerd. Beeld René Clement
George Juvelekian, vertelt over zijn ervaring en de toestand van de Lebanese economie. Enkele etages van het ziekenhuis worden nog steeds gerenoveerd.Beeld René Clement

Georges Juvelekian, professor aan het Saint George en verantwoordelijk voor meerdere afdelingen in het ziekenhuis, weet er alles van: op één dag vertrokken onlangs 22 verpleegkundigen. “Ik neem het ze niet kwalijk”, zegt hij. Hij weet dat ze in de Golfstaten 3500 dollar per maand kunnen verdienen, een veelvoud van hun maandsalaris hier. Het zorgt voor een tekort aan personeel in Libanese ziekenhuizen. “Het is makkelijker om een dokter te vinden dan een verpleegkundige.”

Carrière en toekomst

Maar ook voor artsen lonkt het buitenland. Een van de mensen die graag willen vertrekken, is de 26-jarige internist Reda El Haj Hassan. Vóór de huidige crisis was zijn salaris 1200 dollar per maand, nu is dat minder dan 200 dollar. “Eigenlijk wil niemand weg, want iedereen houdt van het land”, vertelt hij, terwijl hij in de kantine wacht op zijn lunch. “Het gaat nu om mijn eigen carrière en toekomst, die heb ik hier niet.”

Dokter Reda El Haj Hassan. Beeld René Clement
Dokter Reda El Haj Hassan.Beeld René Clement

Even was die hoop er wel, toen eind 2019 grootschalige protesten tegen de overheid ontstonden. Maar toen corona kwam, werd de protesten een halt toegeroepen met de avondklok, die werd ingevoerd om de verspreiding van het virus tegen te gaan. De hoop van Hassan en de demonstranten vervloeide toen het land economisch en politiek nog verder afgleed. “Waarom zou ik in wanhoop leven?”, zegt Hassan schouderophalend. Hij hoopt naar Duitsland te kunnen gaan waar zijn zwager als arts werkt: “Duitsland is een vredig land met een goed systeem”.

Professor Juvelekian blijft wel in Beiroet om het ziekenhuis draaiende te houden, zo vertelt hij opgewekt in zijn kantoor op de derde verdieping. Tijdens de explosie liep hij een hersenschudding op, hij zat onder het glas en had twaalf hechtingen in het gezicht nodig. Toch was hij na drie dagen alweer terug in ‘zijn’ ziekenhuis om leiding te geven en de beperkte middelen van het ziekenhuis zo goed mogelijk te spreiden.

Zelfbediening

Juvelekian is blij dat zijn ziekenhuis weer voor 30 procent draait, maar weet dat het nog lang kan duren voordat de boel weer op volle sterkte is. Simpelweg door alle onzekerheden over personeel, financiën, maar ook door het gebrek aan bouwmaterialen. Verder is er een groot tekort aan medicijnen in het land, die door de extreem dure dollar bijna niet meer worden geïmporteerd. “Vaak bellen patiënten ons op dat ze de voorgeschreven medicijnen niet kunnen vinden en of wij een alternatief weten.”

Apotheker Zahi Kang weet er alles van. “Er komen 150 klanten per dag binnen, ik moet 120 keer ‘nee’ verkopen. ‘Moge God je beschermen’, is het enige wat ik de mensen kan geven”, zegt hij ironisch met een grijns op zijn gezicht. Zoals iedere Libanees ratelt Kang verbitterd door over het huidige Libanon. “In dit land geldt zelfbediening. Wij kopen alles zelf wat de publieke sector hoort te doen: gezondheidszorg, onderwijs, noem maar op.”

In een betere toekomst gelooft Kang niet meer, evenmin in hulp van buitenaf. “De Franse president Macron kwam hier op bezoek om alles te regelen, maar vertrok duizelig van de chaos en zonder resultaat.”

St George Hospital in Beiroet. Beeld René Clement
St George Hospital in Beiroet.Beeld René Clement

Net als er een klant binnenkomt, valt de stroom uit. Kang zoekt onverstoorbaar in de kastjes verder naar een alternatief voor een cholesterolverlager. Door het tekort aan brandstof in Libanon kunnen de generatoren die op diesel draaien, de stroomuitval niet altijd meer opvangen. Waarom het kleine land geen 24-uurs stroomvoorziening heeft? Politieke machthebbers verdienen veel geld met de verkoop van generatoren en hebben weinig baat bij een goed werkend elektriciteitsnetwerk voor de burgers.

‘Er is geen natie’

Het is geen gemakkelijke situatie om als leidinggevende in een ziekenhuis dagelijks de motivatie op te brengen en in deze omstandigheden zoveel verantwoordelijkheden te dragen. Ook het salaris van Juvelekian is erop achteruitgegaan: “Ik krijg 10 procent van het salaris dat ik voorheen kreeg.” Hoe houd je dan je personeel gemotiveerd om voor een salaris te komen werken waarmee je nauwelijks kan rondkomen? “Je leidt door het voorbeeld te zijn. Kijk”, zegt Juvelekian terwijl hij wijst naar het raamkozijn waar een houten plank in zit. “Er is geen airco in dit kantoor. Je zit in dezelfde situatie als alle medewerkers en toch ga ik door, elke dag weer.”

Na het interview laat Juvelekian enkele verdiepingen hoger trots zien hoe nieuwe ruimtes voor de intensive care gebouwd worden. “We willen het meteen goed doen, dus installeren we de modernste apparatuur.” Juvelekian is een optimistisch man als het om zijn werk gaat, maar gevraagd naar de toekomst van Libanon is hij net zo pessimistisch als de meeste Libanezen. “Libanon is een collectie individuen in een land zonder functionerende overheid. Er is geen natie.”

Lees ook:

Beiroet, een jaar na de explosie: ‘De situatie hier is absurd’

De explosie op 4 augustus 2020 staat in het collectieve geheugen van Libanon gegrift. Het herstel aan gebouwen is op gang, maar de psychische wond is nog lang niet genezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden