HoorzittingPresidentsverkiezingen

Zelfs de architect van Trumps plan voor ‘6 januari’ noemde het illegaal

De galg die op 6 januari 2021 voor het Capitool opgericht werd, te zien op videobeeld tijdens de hoorzitting in het Congres.  Beeld ANP / EPA
De galg die op 6 januari 2021 voor het Capitool opgericht werd, te zien op videobeeld tijdens de hoorzitting in het Congres.Beeld ANP / EPA

De adviseurs van voormalig president Trump hebben zelf erkend dat hun plan om de verkiezingswinst van Joe Biden te blokkeren onwettig was.

Bas den Hond

Het plan van Donald Trump om op 6 januari 2021 het presidentschap van Joe Biden te blokkeren was zo duidelijk illegaal dat zelfs de architect ervan, jurist John Eastman, het binnenskamers toegaf. Hij deed dat in een lange discussie met Greg Jacob, juridisch adviseur van vicepresident Mike Pence, zo vertelde die tijdens de derde hoorzitting van de commissie die de bestorming van het Capitool onderzoekt.

Ondanks de zwakke juridische basis werd voorafgaand aan ‘6 januari’ de druk op Pence steeds verder opgevoerd, tot het moment dat fanatieke Trump-aanhangers buiten het Capitool een galg voor hem oprichtten. Trump noemde dat binnenskamers ‘zijn verdiende loon’ en Pence moest in het Capitool vluchten voor de invallers.

Strafbaarheid

De wetenschap dat het plan illegaal was, is belangrijk voor de eventuele strafbaarheid van degenen die het probeerden uit te voeren, inclusief Trump zelf. Volgens het plan dat Eastman had opgesteld moest Pence als voorzitter van een verenigde vergadering van het Congres op die dag de verkiezingsresultaten uit een aantal staten waar Biden had gewonnen negeren, omdat ze door de Republikeinen betwist werden.

Een adviseur van de president zelf, Erich Herschmann, vertelde dat Trumps persoonlijke advocaat Rudy Giuliani eveneens toegaf dat dit illegaal zou zijn. Maar zowel Giuliani als Eastman hielden korte tijd later vol, tijdens een pro-Trump demonstratie voor het Witte Huis op 6 januari, dat Pence zijn baas wel degelijk nog president zou kunnen maken. Na die demonstratie gingen duizenden mensen naar het Capitool, waar inmiddels de extreem-rechtse groep Proud Boys was begonnen met het doorbreken van het politiekordon.

John Eastman en Rudy Giuliani zijn te zien op videobeeld tijdens de hoorzitting in het Congres.  Beeld AFP
John Eastman en Rudy Giuliani zijn te zien op videobeeld tijdens de hoorzitting in het Congres.Beeld AFP

De rol van Michael Luttig

Een belangrijke rol in de hoorzitting was weggelegd voor een andere jurist die Pence adviseerde, Michael Luttig, een voormalig rechter in een gerechtshof die in conservatieve kringen groot gezag geniet, en die ooit John Eastman als juridisch assistent had. Volgens Luttig had uitvoering van het plan betekend dat een constitutionele crisis was omgezet in een revolutie.

Als Pence had toegegeven, dan was de rechtmatigheid van het terzijde leggen van de verkiezingsuitslag ongetwijfeld bij het Hooggerechtshof terechtgekomen. Eastman schatte, in zijn discussie met Pence’ adviseur Greg Jacobs, dat dit hof dan unaniem of bijna unaniem de actie van de vicepresident zou afwijzen. Maar over één lid van dat hof groeien de twijfels. De vrouw van rechter Clarence Thomas, Ginni Thomas, blijkt in contact te hebben gestaan met Eastman, zo onthulde The Washington Post donderdag.

Dat blijkt uit documenten van Eastman, die hij op last van een rechter in Californië heeft moeten vrijgeven. Thomas heeft al in minstens één zaak, rond de vrijgave van documenten van het Witte Huis uit de periode dat Trump president was, de kant van de ex-president gekozen. De commissie wil Ginni Thomas nu zelf verhoren.

Was ‘schilderachtige omweg’ onder leiding van Republikein verkenningsmissie?

Een Republikeins congreslid gaf een verboden rondleiding door kantoorgebouwen van het Congres op 5 januari 2021, een dag voordat het Capitool werd bestormd. Volgens hem was dat een onschuldig bezoek, en achteraf zag de politie van het Capitool er ook geen kwaad in. Maar de commissie die de bestorming onderzoekt, verdenkt hem van het toestaan van een verkenningsmissie.

Afgevaardigde Barry Loudermilk liet een groep van ongeveer 15 mensen binnen. In eerst instantie ontkende hij dat, later zei hij dat het om bewoners van zijn kiesdistrict ging, die hij alleen maar had meegenomen naar het restaurant van het Huis. Hij nam daarbij echter, zoals een anonieme bron vertelde aan het Britse dagblad The Guardian, ‘de schilderachtige route’.

In een brief aan Loudermilk schrijft commissievoorzitter Bennie Thompson dat de bezoekers opnamen maakten van dingen ‘die normaal gesproken niet de belangstelling hebben van toeristen, zoals gangen, trappen en controleposten’. Daarbij waren gangen die naar het Capitool leidden, al gingen zij dat gebouw zelf niet binnen.

Minstens een lid van de groep bevond zich de volgende dag onder de demonstranten die op weg gingen naar het Capitool en bedreigingen uitten tegen Democraten. Of deze zelf het Capitool binnendrong, is niet bekend.

Lees ook: Dronken Giuliani spoorde Trump aan de overwinning op te eisen, en niemand kon hem tegenhouden

Tal van adviseurs probeerden Donald Trump ervan te doordringen dat zijn beschuldigingen over fraude bij de verloren verkiezingen niet deugden. Was hij volledig van het pad?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden