ReportageShanghai

Zelfbewuste Xi wil geen preken meer horen uit het buitenland

Chinese President Xi Jinping naast voormalige president Hu Jintao (rechts). Beeld AP
Chinese President Xi Jinping naast voormalige president Hu Jintao (rechts).Beeld AP

De Chinese president Xi Jinping stond bij het honderdjarige jubileum van zijn Communistische Partij uitgebreid stil bij het succes van het communistische regime.

Het feestje van de partij moet ook het feestje zijn van Chinezen die géén partijlid zijn. Dat zijn de ‘vrienden’ die Xi Jinping noemt, iedere keer dat hij in zijn toespraak een nieuwe alinea begint en de woorden ‘Kameraden en vrienden!’ over het Plein van de Hemelse Vrede in Peking schallen. Even daarvoor vlogen straaljagers over in een formatie die het cijfer 100 uitbeeldde.

Het is een beetje een schizofreen feestje, de honderdste verjaardag van de Communistische Partij. In Shanghai, waar de partij werd opgericht, gaan groepjes partijleden op de foto met de roodgele hamer en sikkel-vlag. Maar langs de brede hoofdwegen wapperen dezelfde vlaggen als op de nationale feestdag op 1 oktober: de Chinese. Hele straten kleuren rood van het vlaggeweld. “Het zou wat raar zijn als we daar overal de partijvlag ophangen”, zegt een partijlid, een lokale ambtenaar, een beetje ongemakkelijk.

Maar Xi Jinping is donderdagochtend meer partijleider dan president. Gekleed in een traditioneel grijs ‘Mao-pak’, roemt hij de overwinning op de pijnlijke geschiedenis van China. Onder leiding van de CCP ‘maakte het volk zich meester van het land’. Naast hem op het podium zitten de vorige leider Hu Jintao en de leden van het staand comité van het politbureau, de Chinese regering. Opvallende afwezige is de 94-jarige Jiang Zemin die de partij in de jaren negentig leidde.

Zijn de applausjes in het begin nog wat laf, tegen het eind van Xi’s toespraak van meer dan een uur, raakt het publiek enthousiaster. Xi heeft het dan over ‘preken van anderen die het nodig vinden China de les te leren’. Dat heeft China nooit gedaan, zegt Xi met een verbeten trek op zijn normaal zo stoïcijnse gezicht. “En wie erover denkt dat bij ons te proberen, breekt zijn hoofd open en morst bloed op een Grote Muur van staal, gebouwd met het vlees en bloed van 1,4 miljard Chinezen.” De menigte juicht.

Zelfvertrouwen

Niemand maakt China nog wat. Over het wanbeleid van Mao Zedong gaat het vandaag niet. Dankzij de partij verbeterde het leven van honderden miljoenen mensen drastisch, en de CCP gaf de Chinezen zelfvertrouwen om op te staan tegen buitenlandse kritiek.

Het land moet zijn eigen weg gaan, zegt Xi. “De weg die we zelf gekozen hebben.” Dat de ‘we’ in die zin een minderheid van de Chinezen behelst, en ‘gekozen’ suggereert dat er voor die minderheid iets te kiezen viel, is een kwestie waar weinig Chinezen wakker van liggen. Maar de alleenheerschappij van de CCP is feitelijk een dictatuur van 95,15 miljoen mensen, nog geen 7 procent van de bevolking. Afgelopen jaar kwamen er 2,43 miljoen leden bij.

Het aandeel boeren en arbeiders in de partij neemt af, de procedure is zo verzwaard dat alleen de allerslimsten nog lid mogen worden. Voor velen is het een handige carrièrestap, maar voor iemand als Xiao Nan een kans iets terug te geven. Ze studeert nu, maar groeide op in een klein dorpje, met ernstig zieke ouders en een constant tekort aan geld. “Talloze mensen hebben me geholpen: leraren, vrienden en familieleden. Goede mensen in de samenleving, en de meesten van hen waren CCP-leden. Ik ben dankbaar voor hun hulp en ik wil één van hen zijn.”

Geen volkslied

CCP-leden hebben een voorbeeldfunctie. “We moeten er zeker van zijn dat het onze mensen zijn die het land besturen”, zegt Xi. De partij leidt alles, van buurtcomités tot de hoogste militaire rangen.

Maar vandaag is géén nationaal feest, en dus sluit de ceremonie op het plein niet af met het volkslied en verrassend genoeg ook niet met een strijdlied van de CCP. Over het Plein van de Hemelse Vrede klinkt de Internationale – het lied van de internationale arbeidersbeweging. Het signaal is duidelijk: van alle communistische bewegingen die honderd jaar geleden het licht zagen, is die van China het succesvolste gebleken - een alternatief voor de westerse liberale democratie.

Het doel van de ‘redelijk welvarende samenleving’ is bereikt, zei Xi donderdag. Een groep uitverkoren Chinezen bouwt verder aan een ‘moderne socialistische staat’ – voorzien in 2035.

Lees ook:
De volksrepubliek China is nu het koninkrijk van één man

Wolkenkrabbers, megafabrieken en files van dure auto’s bepalen op veel plekken in China het straatbeeld. Het lijkt het alsof het communisme al lang niet meer bestaat. Niets is minder waar: de Chinese Communistische Partij viert donderdag haar 100ste verjaardag. Een terug- en vooruitblik.

‘Hao fangbian!’ Hoe de communistische partij China onder controle houdt met een comfortabel leven

Honderd jaar bestaat de Communistische Partij deze week. Chinezen kunnen zich geen andere leider voorstellen dan de CCP. De partij bedwelmt ze met welvaart, stabiliteit en precies genoeg vrijheid om het leven fangbian (comfortabel) te houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden