AnalyseOekraïne

Zelenski richt nu de blik westwaarts en hoopt op Amerikaanse steun

President Volodimir Zelenski van Oekraïne wil de Krim terug op de internationale agenda krijgen. Beeld AP
President Volodimir Zelenski van Oekraïne wil de Krim terug op de internationale agenda krijgen.Beeld AP

Volodimir Zelenski verwacht woensdag hoog Amerikaans bezoek. Terwijl de Oekraïense president lange tijd pleitte voor concessies jegens Moskou, kiest hij nu voor het Westen.

De militaire temperatuur aan de Russisch-Oekraïense grens, die afgelopen maand opliep tot het kookpunt, werd vooral geopolitiek geduid. Aangenomen werd dat Rusland de reactie van Amerika wilde testen. Zou de nieuwe president, Joe Biden, in de bres springen voor Oekraïne?

De voortekenen zijn gunstig voor Kiev. Woensdag en donderdag brengt de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Antony Blinken een bezoek aan Oekraïne. De ontmoeting tussen de topdiplomaat en president Volodimir Zelenski is een “bevestiging van de niet-aflatende steun van de VS voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne”, aldus het Witte Huis.

Gedaanteverwisseling

Het Russische spierballengerol van de afgelopen maand heeft ook te maken met de gedaanteverwisseling die de Oekraïense president ondergaat. Twee jaar lang stond Zelenski open voor concessies jegens Rusland; nu lijkt hij de blik resoluut westwaarts te hebben gericht. En dan het liefst richting de Verenigde Staten.

Die ommezwaai werd in februari zichtbaar. Toen ontnam de president per decreet drie ‘pro-Russische’ televisiezenders in Oekraïne de uitzendlicentie: de kanalen zouden ‘propaganda’ verspreiden, ‘betaald door de agressor’, zoals de Oekraïense president het omschreef. Een ongekende stap, die echter niet afwijzend werd ontvangen door het Westen en goed viel bij meer patriottisch aangelegde Oekraïners. De kanalen promootten autonomie voor de door Rusland gecontroleerde provincies in het oosten van het land, en de Oekraïense aanschaf van het Russische coronavaccin. Moskou was furieus: het Kremlin omschreef de boycot als “een teken dat Oekraïne het conflict in de oostelijke Donbas-regio alleen militair wil oplossen”.

Taboe

De draai van de Oekraïense president is te verklaren. Zijn plechtige verkiezingsbelofte om de oorlog te stoppen, twee jaar geleden, kan hij niet gestand doen. In juli vorig jaar kwamen Zelenski en zijn Russische ambtgenoot Poetin een staak-het-vuren in de Donbas overeen, maar sinds januari wordt er weer flink geschoten in de oostelijke regio. Zelenski’s conclusie: met Rusland valt niet te praten. Afgelopen week herhaalde Poetin dat Kiev eerst in gesprek moet met de zelfbenoemde republieken in de Donbas. Dat is voor Oekraïne taboe: in het gebied dat Kiev niet controleert, deelde Rusland inmiddels een half miljoen paspoorten uit.

Volgens Zelenski is het Navo-lidmaatschap van zijn land nu nog ‘de enige manier om de oorlog in de Donbas te stoppen’. Ook de Krim moet terug op de internationale agenda, vindt hij. De afgelopen weken nodigde hij elke wereldleider die het maar horen wilde uit deel te nemen aan een internationale Krim-top in Kiev op 23 augustus, een dag voor de viering van Oekraïnes dertigjarige onafhankelijkheid. De leiders van de VS, Canada en Turkije reageerden positief. Opvallend genoeg houden Europese landen de boot af: de Europese Commissievoorzitter Von der Leyen negeerde de uitnodiging zelfs.

Militaire steun in ruil voor hervormingen

Zelenski richt zijn diplomatie dan ook liever op de Amerikanen. Onder Joe Biden zegde het Pentagon eerder al voor 125 miljoen dollar aan militaire steun toe, waarmee Oekraïne patrouilleboten en radarapparatuur koopt. Die steun heeft een prijs. Blinken zal de Oekraïense president woensdag bezweren serieus werk te maken van een andere verkiezingsbelofte: het doorvoeren van hervormingen, oftewel “het veiligstellen van de democratische instellingen, de economische welvaart en de Euro-Atlantische toekomst van Oekraïne”, zoals een woordvoerder van het Witte Huis het omschreef.

Lees ook:
Na zeven jaar strijd met de Russen volgt nu onderzoek door het Internationaal Strafhof

Wat is de rol van Rusland in het conflict met Oekraïne? Die vraag hoopt het Internationaal Strafhof in Den Haag de komende tijd te beantwoorden. De Oekraïners zijn blij met het onderzoek. Zij beschouwen het al zeven jaar durende conflict als een strijd tegen de Russen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden