Profiel Zalmay Khalilzad

Zalmay Khalilzad: Van Afghaanse immigrant tot Amerikaanse topgezant

Beeld AFP

Namens de VS onderhandelt Zalmay Khalilzad met de Taliban. Hij moet de gewenste aftocht voorbereiden.

Hij heeft een van de lastigste banen in de internationale diplomatie. En niet alleen omdat hij voor Donald Trump werkt. Zalmay Khalilzad staat als Amerika’s speciale gezant voor Afghanistan voor de pittige taak om een vredesakkoord te sluiten met de Taliban, zodat de Verenigde Staten hun troepen kunnen terugtrekken uit het verscheurde land. En het gaat hem misschien nog lukken ook. “We hebben in principe een akkoord”, verklaarde Khalilzad maandag op de ­Afghaanse tv. “Maar het is natuurlijk pas definitief als de Amerikaanse president ermee instemt.”

Dat Trump voor deze moeilijke klus afgelopen najaar Khalilzad benoemde, is niet zo gek. Want de Amerikaanse gezant is zelf van Afghaanse afkomst. Hij heeft daardoor gevoel voor de vaak ingewikkelde tribale verhoudingen in het bergachtige land en spreekt vloeiend Pasjtoe en Dari, de twee belangrijkste talen in Afghanistan. Toen hij het concept-akkoord toelichtte op de Afghaanse tv, deed hij dat dan ook in het Pasjtoe, de taal die de meeste Taliban spreken.

In het nieuws omdat…

…de Amerikaanse topdiplomaat deze week een concept-vredesakkoord met de Taliban presenteerde.

Zalmay Khalilzad is geboren in Afghanistan en ging als student naar de VS. Hij bleef toen de communisten in Kaboel aan de macht kwamen.

Het concept-akkoord wordt niet unaniem enthousiast ontvangen. De Afghaanse regering is ‘bezorgd’.

Khalilzad werd in 1951 geboren in de Noord-Afghaanse stad Mazar-i-Sharif, als zoon van een overheidsfunctionaris. Hij groeide op in een bevoorrechte familie en vertrok in 1966 als uitwisselingsstudent naar de VS, waar hij een jaar naar een high school in Californië ging. Daar viel hij voor de Amerikaanse manier van leven en vooral ook voor basketbal. Hij ging studeren aan de Amerikaanse Universiteit in Beiroet en promoveerde aan de Universiteit van Chicago.

Overtuigd neoconservatief

Oorspronkelijk was hij van plan om na zijn promotie terug te keren naar Afghanistan, om zich daar op de politiek te storen. Maar communisten grepen de macht in Kaboel en Sovjet-troepen trokken het land binnen. Khalilzad besloot in de VS te blijven. Hij gaf onder meer les aan een universiteit, werkte voor denktanks, en werd beleidsambtenaar op het ministerie van buitenlandse zaken. Daar wierp hij zich op als een overtuigd neoconservatief, die pleitte voor Amerikaans leiderschap in de wereld. Zo hielp hij om steun te organiseren voor de heimelijke levering van luchtafweerraketten aan de moedjahedien, de Afghaanse jihadisten die tegen de Sovjets vochten.

Zijn grote moment kwam na de aanslagen van 11 september 2001 op het World Trade Center en het Pentagon. Hij was op dat moment de hoogstgeplaatste moslim in het Witte Huis van president George W. Bush. Khalilzad werd een van de architecten van de interventie in Afghanistan en werd vervolgens aangesteld als Amerikaanse ambassadeur in Kaboel, waar hij in feite als een soort onderkoning fungeerde. Vervolgens schopte hij het ook nog tot ambassadeur in Bagdad en bij de Verenigde Naties.

Als de inmiddels 68-jarige Khalilzad er nu in slaagt een akkoord te sluiten met de Taliban, kan hij zich misschien enigszins revancheren voor alles wat tijdens de zich al achttien jaar voortslepende Amerikaanse interventie is misgegaan in Afghanistan.

Lang niet iedereen is er gerust op. De regering in Kaboel, die buiten de onderhandelingen is gehouden, liet woensdag weten bezorgd te zijn over de ontwerp-deal. En negen voorma­lige Amerikaanse ambassadeurs waarschuwden dinsdag in een open brief dat een te snelle Amerikaanse terugtrekking levensgevaarlijk is. Volgens de oud-diplomaten dreigt in Af­ghanistan dan ‘een totale burger­oorlog’.

Lees ook
Kan vredesdeal tussen VS en de Taliban een einde maken aan het geweld? 

De VS beloven binnen vijf maanden 5000 militairen terug te trekken uit Afghanistan en vijf bases te verlaten. Maar de regering in Kaboel reageert zuinigjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden