InterviewWahhab Hassoo

Yezidi Wahhab Hassoo: ‘Het systeem hier is te lief voor IS-vrouwen en hun kinderen’

De Amsterdamse yezidi Wahhab Hassoo, links, tijdens een debat in De Balie.Beeld Jan Boeve, HH

Vooralsnog hoeft het kabinet Nederlandse vrouwen die zich bij IS aansloten en hun kinderen niet terug te halen. Maar het is niet uitgesloten dat ze alsnog terugkeren. De Amsterdamse yezidi Wahhab Hassoo (24) deelt zijn zorgen.

Gisteren kreeg Wahhab Hassoo nog een berichtje op Instagram van een yezidi-meisje van dertien. Ze vroeg hem naar de mogelijke terugkeer van Nederlandse IS-vrouwen en hun kinderen. “Wat nou als ik deze mensen straks tegenkom op straat?” Hassoo blijft even stil, alsof de vraag hem weer van slag brengt. “Ja, wat moet ik zeggen? Ik antwoordde dat dat niet gaat gebeuren. Maar dat weet ik natuurlijk helemaal niet.”

In 2012 kwam de 24-jarige politicologiestudent uit Amsterdam met zijn ouders naar Nederland: net op tijd om IS te ontlopen. Hij is een actieve jongere in de Nederlandse yezidi-gemeenschap en krijgt zodoende tal van bezorgde telefoontjes over de terugkeerkwestie. “Iedereen belt mij, ik word helemaal gek. Er zijn zoveel vragen: moeten we iets zeggen, kunnen we iets doen? Maar niemand die het echt weet.”

Lagere straffen 

De teneur van de telefoontjes: yezidi’s willen niet dat IS-vrouwen terugkomen, zegt Hassoo. “Omdat ze weten dat deze mensen ermee weg gaan komen. Nu er door de onrust in Irak en Syrië nog weinig onderzoek heeft kunnen plaatsvinden, kunnen IS-strijders vanwege gebrek aan bewijs lagere straffen krijgen.”

Yezidi’s die oog in oog hebben gestaan met IS maken zich de grootste zorgen, zegt hij. “Die hebben het overleefd, hen ontvlucht, en dan komen ze nu hierheen. Iedere yezidi die ik ken heeft familie verloren. Ik ook. Mijn tante, mijn neef, een nicht met haar kinderen. Mijn nichten zijn teruggekocht, die hebben het overleefd.”

Hij lacht cynisch om het gegeven dat de maximale straf voor deelname aan een terroristische organisatie vijftien jaar is, maar dat veroordelingen vaak uitkomen op een jaar of zes. “Dat is geen gepaste straf. Ze krijgen gewoon korting in Nederland, zo heet dat! Dat vinden we onmenselijk, dat zoiets hier kan. Daarom zijn we tegen terugkeer. Hier is het systeem een beetje te lief voor deze mensen.”

Van yezidi-overlevenden hoorde hij dat de vrouwen meestreden, en bepaald geen huisvrouwen waren, zegt Hassoo. “Sommigen waren jaloers dat hun mannen de yezidi-vrouwen verkrachtten.”

Duivelaanbidders

Met inachtneming van medemenselijkheid denkt hij aan straffen van dertig of veertig jaar. “Maar degenen die yezidi’s hebben uitgemoord en slaven in huis hebben gehouden, die moeten levenslang krijgen. Dat is rechtvaardig. Met straffen van een paar jaar is de kans groter dat dit zich gaat herhalen. Morgen komt er zo weer een nieuwe gekke groep, dit was immers ook een afsplitsing van Al-Qaida. Dan denken ze: o, na een paar jaar kan ik gewoon weer terug naar mijn oude leven.”

De yezidi-gemeenschap ijvert voor de erkenning van genocide op hun volk. Van de Verenigde Naties kregen ze die al, maar Nederland en andere staten blijven nog stil. “Terwijl het een bewuste aanval op yezidi’s was, met als doel ons uit te moorden omdat we duivelaanbidders zouden zijn.”

Er zou een soort Neurenberg-proces moeten komen, een tribunaal voor de misdadigers van IS, zegt Hassoo. “Een netwerk in de gemeenschap is bewijsmateriaal aan het verzamelen van alles wat ons is aangedaan. De botten van de mensen in de massagraven moeten worden onderzocht, geïdentificeerd, er moeten officiële verklaringen naar boven komen. Ja, het is heel lastig, want het is nog niet rustig in de regio. Maar onze enige hoop rust nog hierop. Ik heb een paar Joodse vrienden, van hen hoorde ik wat hun voorouders hebben meegemaakt in de Holocaust. De wereld heeft er dus niet van geleerd. Daarom is dat proces zo nodig.”

‘Breng ze terug, het zijn de monsters van Nederland’

Hazem Darwiesh (36) uit Zwolle, schrijver en journalist bij de NTR, vluchtte in 2013 weg uit Aleppo in Syrië. Hij vindt dat de Nederlandse IS-vrouwen en hun kinderen naar Nederland terugkeren en hier berecht moeten worden. “Deze IS-strijders zijn monsters, maar ze zijn de monsters van Nederland, en niet van Syrië, Irak of Turkije. Dus moet de regering haar verantwoordelijkheid voor deze mensen nemen, en niet wegduiken.”

Ook denkt hij dat IS-strijders een grotere bedreiging voor de wereldvrede vormen als ze in het Midden-Oosten blijven. “Als ze op een onmenselijke manier behandeld worden - we weten allemaal wat er in de gevangenissen van Assad gebeurt - dan is de kans groot dat ze nog radicaler worden en dat ze later wraak willen nemen.”

Lees ook:

Koerdische minister: het is een grote fout dat Nederland de kinderen van IS-vrouwen niet ophaalt

“Het is een grote fout dat Nederland de kinderen niet op wil halen”, vindt Abdulkarim Omar, minister van buitenlandse zaken van de autonome Koerdische regio in Noord-Syrië,. Juist als ze in Syrië blijven, zullen ze op termijn een bedreiging voor Nederland gaan vormen. De kinderen zullen in de kampen opgroeien in een IS-achtige sfeer.

Het kabinet is opgelucht, maar de patstelling rond IS-kinderen duurt voort

De staat hoeft van het gerechtshof Nederlandse IS-kinderen en hun moeders toch niet op te halen uit Noord-Syrië. Maar daarmee is het probleem voor het kabinet niet verdwenen. Integendeel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden