Reportage Yezidi's

Yezidi-vrouwen met IS-kinderen niet welkom in Iraakse gemeenschap

Yezidi-vrouwen bakken brood in een van de tientallen kampen voor yezidi-ontheemden in Iraaks-Koerdistan Beeld Judit Neurink

Vijf jaar geleden, op 3 augustus 2014, viel IS de Iraakse provincie Sinjar binnen en ontvoerde duizenden yezidi’s. Bijna de helft van hen is nog zoek, en dat komt vooral doordat de kinderen die yezidi-vrouwen kregen van hun IS-verkrachters niet welkom zijn in hun gemeenschap in Irak.

“De beste oplossing is dat ze naar het buitenland gaan.” Directeur Ali Kheder Alyas van het Bureau van de Hoge Religieuze Raad van Yezidi’s spreekt met enige tegenzin over de yezidi-vrouwen die kinderen kregen van hun verkrachters bij de terreurbeweging IS. Het is een van de problemen waarmee de yezidi-gemeenschap in Irak kampt, vijf jaar nadat IS de provincie innam. Van de meer dan zesduizend yezidi’s die toen werden gekidnapt, worden er ruim 2500 vermist. Onder hen zijn vrouwen met kinderen van hun ontvoerders.

Het is een gevoelig onderwerp. Kheder vraagt zich ietwat wanhopig af waarom de media erop zijn gesprongen. Er zijn zo veel andere problemen, verzucht hij, zoals de zoektocht naar de vermisten, de slechte situatie van de honderdduizenden gevluchte yezidi’s die al vijf jaar in kampen in Iraaks Koerdistan zitten, en de jongeren die geradicaliseerd terugkeerden. “En hoeveel van die vrouwen met kinderen van IS zijn er nou helemaal? Hooguit enkele tientallen”, zegt hij in het kantoor van de raad in het Iraakse stadje Sheikhan, waar zojuist de stroom is uitgevallen.

Hoe groot het taboe is, blijkt als geen van deze vrouwen bereid is erover te praten. Zij die terug zijn bij familie in Koerdistan lieten hun kinderen van IS-mannen achter in Syrië, of die verdwenen in weeshuizen in Mosul, Bagdad en Koerdistan. Een enkeling heeft in het geheim nog contact met haar kind.

Veiligheid

Yezidi-vrouwen die in Syrië nog worden aangetroffen tussen de IS-families in het kamp Al-Hol, worden gewaarschuwd voor ze naar Irak worden gebracht, vertelt Bahar Ali van de Emma Stichting, die yezidi-vrouwen met Nederlandse steun helpt na hun terugkeer. “Ze horen dat de samenleving de IS-kinderen niet wil, dat ze geïsoleerd zullen raken. Ze moeten kiezen tussen de veiligheid van het kind en zichzelf.”

Volgens Bahar Ali is het aantal vrouwen met IS-kinderen veel hoger dan Kheders schatting. Op basis van het feit dat veel vruchtbare tieners waren ontvoerd gaat zij voorzichtig uit van rond de driehonderd gevallen. Maar omdat vrouwen weten dat ze afstand zullen moeten doen van hun kinderen, melden ze zich niet als yezidi en blijven verborgen tussen de IS-families.

Het probleem is dat yezidi’s geen gemengde huwelijken toestaan, zegt de Nederlands-Koerdische Bahar Ali in het kantoor van de stichting in de Koerdische stad Duhok. Dus accepteren ze geen kind van een moslimvader. “En zeker geen kind van degenen die hun geliefden vermoordden.” IS doodde in 2014 duizenden yezidi-mannen en oudere vrouwen. Tot nu toe zijn 73 massagraven gevonden.

Gespleten gemeenschap

De kwestie splijt de gemeenschap, zegt ze. “Een minderheid zegt: dit zijn toch ook onze kinderen.” In april kwam de Hoge Religieuze Raad met een verklaring dat alle kinderen welkom zouden zijn, net als ze in 2014 bepaalde dat alle ontvoerde vrouwen teruggenomen moesten worden. Maar die verklaring werd na protesten bijgesteld: ze gold juist niet voor kinderen met een IS-vader.

Ali Khedher benadrukt dat er een formele kwestie speelt: volgens de Iraakse wet is het kind van een onbekende vader automatisch moslim. “We voelen ons oncomfortabel om kinderen te accepteren die moslim zijn. Voor gemeenschappen in het Midden-Oosten geldt dat ze geen kinderen adopteren van buiten hun geloof.”

Daarom is de enige oplossing voor moeder en kind om naar Europa te gaan, zegt hij. “Daar zijn onze gemeenschappen liberaler. Het ligt aan de vrouwen of ze dat accepteren, niet aan de raad.” 

Kind achterlaten

Maar volgens Bahar Ali zijn Europese landen niet happig en is het moeilijk om in Irak de benodigde papieren voor het kind te krijgen. De kinderen zijn zo taboe geworden dat hun toch al getraumatiseerde moeders niet meer over hen kunnen praten. “Dat levert nog een extra trauma op. Ik weet van vrouwen dat ze zo’n kind hebben, maar mag dat zelfs mijn personeel niet vertellen. De meeste vrouwen zijn niet gelukkig en hebben grote spijt dat ze hun kind achterlieten.”

Inval in Sinjar

Toen IS op 3 augustus 2014 Sinjar binnenviel, zetten haar strijders vrouwen en kinderen in vrachtwagens en reden hen naar de IS-hoofdstad Mosul. Daar werden ze als (seks)slaaf verkocht aan IS-strijders en gedwongen zich tot de islam te bekeren. Vrijwel alle vrouwen zijn meerdere keren doorverkocht en herhaaldelijk verkracht. Yezidi-jongens werden door IS getraind en gehersenspoeld, en ingezet aan het front. Vooral deze jongeren meldden zich na de val van IS in Syrië, en slechts een paar vrouwen; vooral omdat radicale IS-vrouwen in het kamp Al-Hol dat voorkwamen.

Lees ook:

Vier jaar na de genocide zijn de yezidi’s bannelingen

Honderdduizenden yezidi’s zitten nog in tentenkampen, vier jaar nadat Islamitische Staat hen verdreef. Ze willen niet terug naar wat hun thuis was. Het is hun thuis niet meer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden