ReportageProtesten

‘Xi Jinping, weg ermee!’, schreeuwt de menigte in Shanghai

Demonstranten tonen witte papiertjes om aan te geven dat ze tegen het Covid-beleid van de Chinese regering zijn. De protesten begonnen na een brand in de provincie Xinjiang waarbij meerdere mensen overleden. Beeld AFP
Demonstranten tonen witte papiertjes om aan te geven dat ze tegen het Covid-beleid van de Chinese regering zijn. De protesten begonnen na een brand in de provincie Xinjiang waarbij meerdere mensen overleden.Beeld AFP

Woedende Chinezen gaan in Shanghai en andere steden de straat op in protest tegen het zerocovid-beleid. Zeer uitzonderlijk klinken er zelfs leuzen tegen de Communistische Partij en leider Xi Jinping.

Eva Rammeloo

In een paars glitterjasje staat Sue hard te huilen. Haar vriendin slaat een arm om haar heen. “Ze is heel verdrietig. En ook blij.” Dan kijkt Sue zelf op, met betraande ogen. “Misschien verandert er nu eindelijk iets.” In een land waar de politie alles wat maar een beetje op een demonstratie lijkt, snel uiteendrijft, is deze mensenmassa onthutsend.

Het protest in Shanghai is dan al uren aan de gang. Het begon als een wake voor de zeker tien Oeigoeren die omkwamen bij een brand in Urumqi. Maar toen de cafés en clubs dichtgingen, sloten honderden jongeren in uitgaanskleding zich aan bij de menigte. De politie keek rijen dik van een afstandje toe.

Yifan is speciaal voor deze wake naar het centrum van de stad gekomen. De jonge vrouw staat stil te kijken naar de waxinelichtjes en de bloemen onder het straatnaambord met Wulumuqi (Urumqi-straat). “We weten allemaal wat er gebeurt in Xinjiang. Maar dit gaat nog een stap verder.” In de westelijke regio Xinjiang, waar Peking al jarenlang de Oeigoerse minderheid zwaar onderdrukt, was het zerocovid-beleid nog strenger dan in de rest van het land. Al meer dan drie maanden is het gebied op slot.

Weinig te verliezen

De omstandigheden bij de brand komen de Chinezen bekend voor. Deuren die van de buitenkant zouden zijn afgesloten. Bluswagens die niet bij het gebouw konden komen omdat auto’s in de weg stonden: de accu was leeg omdat de eigenaars in een quarantainecentrum zitten. “En dan zegt de politie dat de mensen niet wisten hoe ze zichzelf konden redden. Een driejarige is overleden! Hoe durven ze!” Yifan spuugt haar woorden haast uit. Net als Sue wil ze om veiligheidsredenen niet met haar volledige naam vermeld worden.

De brand in Urumqi is de vonk in een overvol kruitvat. Op verschillende plekken in het land waren zaterdag protesten. In de stad Lanzhou werden mobiele testloketten omgeduwd, in Nanjing protesteerden studenten op de campus van hun universiteit, in Beijing duwden mensen metalen barrières omver. En in Shanghai trokken woedende jongeren naar de Wulumuqi-straat.

“We willen niet testen, we willen vrijheid”, roepen de jongeren steeds harder. Ze houden witte vellen papier omhoog. Ze hoeven er niets op te schrijven, want iedereen weet wat ze bedoelen. De meeste mondkapjes zijn zelfs af. Dat maakt de demonstranten herkenbaar voor de surveillancecamera’s, maar het lijkt ze niets te kunnen schelen. Na drie jaar strikt coronamaatregelen en een falend economisch beleid, hebben ze weinig meer te verliezen.

Een demonstrant wordt gearresteerd tijdens de protesten in Shanghai.  Beeld AFP
Een demonstrant wordt gearresteerd tijdens de protesten in Shanghai.Beeld AFP

Strengere restricties

Het is voor het eerst dat mensen hardop durven uit te spreken wat ze denken. Durven te schrééuwen zelfs. Want diep in de nacht klinkt er opeens de naam van de Communistische Partij. De jongen die hem schreeuwde, gaat nog een stap verder. “Xi Jinping!” De menigte antwoordt weer: “Weg met hem!”

Mensen zijn voor minder in de gevangenis verdwenen, maar de woede zit dan ook diep. Het is amper drie weken geleden dat er een soepelere interpretatie van het coronabeleid was beloofd. Dat bracht opluchting en hoop voor de Chinezen, die al drie jaar te maken hebben met strikte regels om het aantal coronabesmettingen op nul te houden.

De afgelopen dagen steeg het aantal besmettingen echter zo snel dat er tóch weer strengere restricties kwamen. Het bracht bij de jongeren een nieuwe golf frustratie naar boven. De communistische regering lijkt weinig met het volk op te hebben. “Xi Jinping is niet mijn president. Hij is een grap, een middelbare scholier. Dit houdt pas op als hij dood is”, zegt Yifan.

BBC-journalist opgepakt en geboeid afgevoerd

De Britse BBC-journalist Edward Lawrence is opgepakt tijdens de straatprotesten in de Chinese stad Shanghai. “De BBC is uiterst bezorgd over de behandeling van onze journalist Ed Lawrence, die werd gearresteerd en geboeid toen hij verslag deed van de protesten in Shanghai”, aldus een verklaring van de Britse publieke omroep. “Hij werd enkele uren vastgehouden voordat hij werd vrijgelaten. Tijdens zijn arrestatie is hij door de politie geslagen en geschopt. Dit gebeurde terwijl hij aan het werk was als geaccrediteerd journalist.”

In een via Twitter verspreide video is te zien hoe Lawrence door een viertal politieagenten tegen de grond wordt gewerkt en in de boeien wordt geslagen. Op een andere video loopt hij in handboeien voorbij, begeleid door twee agenten. Te horen is hoe hij in het Engels roept: “Bel onmiddellijk het consulaat!”

Versoepelingen doorvoeren

Aan de zijkant van de menigte staat de 30-jarige Sue ademloos te kijken. “We moeten hier gewoon blijven staan. Dan doen we óók iets”, zegt ze. “Ik ben superjong, en ik heb dit nog nooit in China gezien. Als ik op televisie een protest zag, betekende het niets voor me.” Haar familie werkt voor de regering, vertelt ze voorzichtig. “Misschien moet ik dat niet zeggen. Mijn opa is een groot fan van Mao. Mijn hele familie steunt de regering. Maar ze weten dat er iets niet klopt, ze weten alleen niet wat.” Ze wijst op haar buik. “Soms moet je het hier van binnen voelen.”

De honderden agenten laten de menigte een lange tijd met rust. Pas diep in de nacht keren de mensen zich tegen de muur van mannen in gele hesjes. “Dien het volk!", schreeuwt de massa. Dan pas komt de politie in actie. De demonstranten worden verdeeld en weggedreven uit de Wulumuqi-straat. Naar schatting enkele tientallen worden gearresteerd.

De waxinelichtjes zijn zondagmiddag verdwenen. Maar op verschillende plekken in Shanghai komen mensen opnieuw bij elkaar en ze willen doorgaan, ook al zijn tientallen demonstranten gearresteerd. Ook op de universiteiten in Peking en Nanjing werd zondag weer geprotesteerd, net als in Wuhan en Chongqing. De geest is uit de fles.

De identiteit van Sue en Yifan is door de hoofdredactie geverifieerd.

Lees ook:

De iPhone-fabriek in Zhengzhou moet koste wat kost blijven draaien

De Chinese regering doet wat ze kan om de grootste iPhone-fabriek aan de gang te houden, ondanks het zero-covidbeleid. Maar met duizenden woedende werknemers is dat niet eenvoudig.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden