Diplomatie

Xi is terug op het wereldtoneel en dat belooft nieuwe spanningen

De Amerikaanse president Joe Biden en de Chinese leider Xi Jinping ontmoeten elkaar maandag voor het eerst tijdens de G20-top op Bali. Beeld AFP
De Amerikaanse president Joe Biden en de Chinese leider Xi Jinping ontmoeten elkaar maandag voor het eerst tijdens de G20-top op Bali.Beeld AFP

Voor het eerst ontmoet de Chinese leider Xi Jinping maandag zijn belangrijkste rivaal, de Amerikaanse president Joe Biden, in levenden lijve. Xi’s komst naar de G20-top in Indonesië vormt zijn terugkeer op het wereldtoneel na drie jaar afwezigheid.

Eva Rammeloo

Vóór het coronatijdperk was het een optocht van staatshoofden en regeringsleiders in Peking. De kranten stonden dagelijks vol met foto’s van een handenschuddende president Xi. En zelf ging hij er ook regelmatig op uit. Maar de afgelopen jaren bleef hij in eigen land, uit angst voor het coronavirus. In september ging hij voor het eerst weer de grens over, naar Oezbekistan. Deze week staan toppen van de G20 en de Apec, een Aziatisch samenwerkingsverband, op het programma. Later dit jaar bezoekt hij waarschijnlijk Saudi-Arabië.

Net gekroond tot leider van de Communistische Partij, en omringd door ja-knikkers, weet Xi zich in eigen land sterker dan ooit. De afgelopen weken kwamen de leiders van Vietnam, Pakistan en Tanzania langs in Peking. De belangrijkste gast was de Duitse kanselier Olaf Scholz, die tot tevredenheid van de Chinese staatsmedia de economische belangen vóór principiële bezwaren in Duitsland liet gaan.

Xi’s sterke positie maakt het Chinese systeem overtuigender voor andere landen die nog twijfelen welke kant te kiezen tussen de twee grootmachten – China of de Verenigde Staten. Het was niet voor niets dat Peking tijdens de klimaattop COP27 in Egypte heeft opgeroepen tot compensatie voor ‘ontwikkelende landen’, want het zijn juist die landen die het naar zijn kant wil trekken.

Terug naar de zijderoute

De oorlog in Oekraïne heeft de band tussen Europese landen intussen hechter gemaakt. De westerse grootmachten, verenigd in de G7, willen dat Xi zijn invloed op de Russische president Vladimir Poetin gebruikt. Maar verder dan de uitspraak dat de eventuele Russische inzet van kernwapens voor China een rode lijn is, gaat Peking tot nu toe niet. Xi staat niet alleen tegenover het Westen. In de periferie bouwt China aan de andere kant van de wereld aan een eigen machtsblok. Het economische samenwerkingsverband van Aziatische landen (Apec), dat na de G20 in Bangkok vergadert, is daar belangrijk voor.

Xi gebruikt economische samenwerking als vehikel voor zijn diplomatie. De Nieuwe Zijderoute, een serie infrastructurele megaprojecten die Azië stevig met de rest van de wereld verbindt, is daarvoor van essentieel belang. En daar is wat onderhoud nodig. De afgelopen jaren kwam er steeds meer kritiek op dat megaproject. Want landen steken zich in de schulden en maken zich afhankelijk van China. Het is nu aan Xi om zorgen van de zijderoute-partners glad te strijken.

Opnieuw in gesprek over klimaat

Maar nu dus eerst een een-op-eenontmoeting met president Biden. Taiwan staat bovenaan de lijst met gespreksonderwerpen. De spanning over het bezoek afgelopen zomer van Nancy Pelosi, de voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, aan Taipei is nog niet weggetrokken. Het deed de Chinees-Amerikaanse relatie bekoelen naar een dieptepunt.

“Het is belangrijk dat de negatieve spiraal wordt doorbroken”, zegt Li Mingjiang, docent internationale studies aan de Rajaratnam Universiteit in Singapore. “Dit is een goede gelegenheid voor beide leiders om te praten over elkaars zorgen en posities.”

Eén onderwerp waar China en de VS nog altijd over konden praten, was klimaatsverandering. Maar door de Taiwan-crisis werden ook de gesprekken tussen de Chinese klimaatgezant Xie Zhenhua en zijn Amerikaanse tegenhanger John Kerry afgebroken. Mogelijk worden die na komende week weer herstart.

Lees ook

Chinese president Xi Jinping doet niet meer alsof: de staat stuurt álles

Met de ogen van de wereld op zich gericht, wil Xi Jinping van geen wijken weten. Dit is zijn China, en daar moeten we het mee doen. De wereldmacht die hij al tien jaar met harde hand bestuurt, krijgt hem nog zeker vijf jaar aan het stuur.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden