ReportageMexico

Worstelaars en Miss Universe strijden om de kiezersgunst in Mexico

Héctor Hernández’s voert campagne voor zijn progressieve partij Redes Sociales Progresistas. Beeld foto jan-albert hootsen
Héctor Hernández’s voert campagne voor zijn progressieve partij Redes Sociales Progresistas.Beeld foto jan-albert hootsen

Zondag gaan de Mexicanen naar de stembus. Vele duizenden politici dingen mee naar de functie van burgemeester, gouverneur of parlementariër. Sterrenstatus als Bekende Mexicaan heeft daarbij vaak voorrang boven de inhoud.

Jan-Albert Hootsen

Net als de kleine autokaravaan voor een rood licht stopt, klinkt er getoeter vanaf de andere kant van de drukke straat. “Héctor! Mijn stem heb je!”, roept een chauffeur van een typisch hoofdstedelijk groen-wit busje.

Héctor Hernández antwoordt met zijn eigen duim vanaf de laadbak van de pick-uptruck, aan weerszijden behangen met grote posters die zijn kandidatuur aankondigen voor burgemeester van Iztapalapa, de grootste deelgemeente van ­Mexico-Stad. Vanaf de wagen schallen vrolijke tonen van cumbia­muziek. Hernández pakt de microfoon. “Ik ben een van jullie, ik weet wat er hier speelt!”, galmt het.

Een lijst vol Bekende Mexicanen

Hernández is niet zomaar een van de vele duizenden politici die morgen meedoen aan de tussentijdse verkiezingen in Mexico, als het land onder meer vijftien gouverneurs, het federale parlement en duizenden burgemeesters kiest. Vorig jaar ging hij nog op tournee als de zanger van Los Ángeles Azules, een van Mexico’s bekendste cumbiabands.

Hij onderbrak zijn muzikale carrière toen Redes Sociales Progresistas (RSP), een nieuwe partij, hem vroeg zich kandidaat te stellen in Iztapalapa. Voor het kleine RSP, dat in tegenstelling tot de traditionele partijen in Mexico niet over een grote politieke machine beschikt, was Hernández een ideale kandidaat. Hij is geboren en getogen in Iztapalapa, net als de rest van Los Ángeles Azules, een band die al sinds de jaren zeventig bestaat uit meerdere generaties van dezelfde familie en die erom bekendstaat nooit zijn wortels te hebben verloochend.

Hernández hoopt dat hij dankzij zijn volkse achtergrond en faam als artiest door de inwoners van Izta­palapa, dat kampt met armoede, ­criminaliteit en gebrekkige infrastructuur, een aantrekkelijke keuze is. “Ik ben geen carrièrepoliticus”, geeft hij toe. “Maar ik ben hier ­opgegroeid, ik weet wat de problemen hier zijn. Ik ben ook niet ­geïnteresseerd in geld of macht. Ik huur nog steeds een appartementje hier.”

De kandidatuur van Hernández is verre van uitzonderlijk, want een waar peloton Bekende Mexicanen dingt dit jaar mee in de verkiezingen. Zo doet voormalig Miss Universe Lupita Jones een gooi naar het gouverneurschap in de noordelijke deelstaat Baja California en willen volkszangeres Paquita la del Barrio en oud-voetballer Adolfo Bautista een parlementszetel bemachtigen. In Mexico-Stad willen Tinieblas en Carístico, twee gemaskerde worstelaars, net als Hernández burgemeester van een deelgemeente worden.

Niet alleen RSP heeft bekend­heden gerekruteerd; ook regeringspartij Morena van president Andrés Manuel López Obrador en de grote oppositiepartijen wisten de nodige bekendheden te ronselen, onder wie acteurs en atleten.

Schelden op de kiezer

Het levert soms opmerkelijke beelden op, zoals toen worstelaar ­Tinieblas vorige maand, gemaskerd en al, tijdens een televisiedebat ­minutenlang geen woord wist uit te brengen. En de licht ontvlambare ­acteur Alfredo Adame, ook een RSP-kandidaat in Mexico-Stad, maakte zich berucht door potentiële kiezers voor de camera’s van nieuwszenders de huid vol te schelden.

Veel politiek commentatoren zien het allemaal met lede ogen aan. Ze verwijten de politieke partijen, geteisterd door corruptieschandalen en geleid door kleurloze carrière­politici, voor beroemdheden te kiezen uit ideeënarmoede. “Mexico’s traditionele partijen hebben een ­geloofwaardigheidscrisis”, zegt politicoloog Fernando Dworak. “Ze hebben nauwelijks ­coherente voorstellen en genieten geen enkel vertrouwen van de ­kiezer.”

Daarbij zijn de verkiezingen in Mexico de laatste jaren extreem gewelddadig. Dit jaar zijn maar liefst 34 kandidaten tijdens de campagne vermoord, hoogstwaarschijnlijk in meerderheid door criminele bendes. Ook BM’ers zijn het doelwit; zo ­kondigde atlete Zudikey Rodríguez aan haar campagne voor burgemeester van Valle de Bravo op te schorten, nadat ze door een drugsbende zou zijn ontvoerd en bedreigd.

“De Mexicanen zijn de traditionele politiek echt zat, dat is zeker zo. Ook het geweld maakt daar onderdeel van uit; dat wordt door corruptie en banden tussen politici en ­criminelen veroorzaakt”, stelt ­Hernández, die tijdens de laatste ­dagen van de campagne alle wijken van Iztapalapa doorkruist in zijn kleine kolonne met een groepje ­enthousiaste jonge fans. Bang voor geweld zegt hij zelf niet te zijn: “Als je geen vuile zaakjes doet, hoef je niets te vrezen.”

Referendum over een populistische president

De verkiezingen van morgen worden door de Mexicanen overweldigend gezien als een referendum over de populariteit van de populistische president Andrés Manuel López Obrador, in de volksmond AMLO. Hij werd dankzij grote beloftes over de bestrijding van corruptie en criminaliteit en herverdeling van de rijkdom in 2018 met overmacht gekozen. Vooralsnog is er, mede door de gevolgen van de coronapandemie, van zijn plannen nog weinig terechtgekomen.

Criminele bendes vermoorden maandelijks nog steeds duizenden mensen, de regering kampt met corruptischandalen en critici zetten grote vraagtekens bij het nut van enkele enorme infrastructuurprojecten. Ook waarschuwen ze dat de president zich zienderogen autoritairder en vijandiger gedraagt, onder andere tegenover kritische journalisten. Desondanks steunt een meerderheid van de Mexicanen AMLO nog steeds, en worden de vooral conservatieve oppositiepartijen als PRI en PAN als corrupt en elitair gezien.

Het resultaat van de verkiezingen zal bepalend zijn voor de toekomst van AMLO’s ambitieuze plannen: als zijn partij Morena haar absolute meerderheid in het federale congres en de deelstaatregeringen weet uit te breiden, stelt dat de president in staat ingrijpende grondwetshervormingen door te voeren. Volgens de laatste peilingen is dat echter verre van zeker en is een kleine overwinning van de oppositie mogelijk, Daardoor zou Mexico de komende jaren juist diep verdeeld en moeilijk bestuurbaar kunnen worden.

Lees ook:

Het leger in Mexico is overal, en dat baart grote zorgen

Militairen zijn niet meer weg te denken uit het Mexicaanse straatbeeld. Onder veel burgers genieten soldaten vertrouwen, maar mensenrechtenexperts luiden de noodklok.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden