ReportageSlechte verloskunde

Woede in Senegal na dood barende Astou Sokhna: ‘Vrouwen liggen met twee of drie tegelijk op een bed te bevallen’

In de Senegalese hoofdstad Dakar vragen demonstranten gerechtigheid voor Astou Sokhna. Zij  overleefde haar bevalling in een openbaar ziekenhuis niet omdat ze geen keizersnee kreeg. Beeld AFP
In de Senegalese hoofdstad Dakar vragen demonstranten gerechtigheid voor Astou Sokhna. Zij overleefde haar bevalling in een openbaar ziekenhuis niet omdat ze geen keizersnee kreeg.Beeld AFP

De dood van een jonge, Senegalese vrouw en haar baby leidt tot hevige protesten tegen de slechte verloskundige zorg in het land. Het incident is het zoveelste in een reeks medische missers.

Hugo Boogaerdt

De verloskamer van het regionale ziekenhuis in de stoffige Senegalese provinciestad Louga ligt erbij alsof het personeel halsoverkop vertrokken is. De ruimte is bezaaid met bloedspetters, gebruikte gaasjes en bevallingsafval. Het personeel van het ziekenhuis is in staking.

In het Ahmadou Sakhir Mbaye ziekenhuis overleed op 7 april dertiger Astou Sokhna, samen met haar ongeboren kind. De vrouw smeekte tijdens haar twintig uur durende bevalling om een keizersnede, maar kreeg die niet. De laatste zin die ze kon uitspreken, “als jullie me nu geen keizersnede geven, dan ben ik er morgen niet meer”, werd werkelijkheid.

De dood van Astou Sokhna ontketende in het West-Afrikaanse land protesten tegen de slechte verloskundige zorg. Het land heeft slechts iets meer dan drie verloskundigen per 10.000 inwoners; volgens cijfers van de Europese Investeringsbank zijn er maar 25 landen die het slechter doen. Vooral buiten grote steden is er een nijpend tekort aan personeel, in de gehele regio Louga zijn slechts drie gynaecologen voor ongeveer 900.000 inwoners.

Verkoolde baby

Het overlijden van Astou Sokhna past bovendien in een reeks medische missers die het afgelopen jaar de nationale media haalden. Zo verbrandden vorig jaar vier pasgeboren baby’s levend vanwege een kortsluiting in een lokaal ziekenhuis. In november vergaten verloskundigen in Dakar een zuigeling tijdens lichttherapie waardoor de baby verkoolde. En afgelopen week overleed een baby in het mortuarium nadat deze ten onrechte doodverklaard was.

Vooral jongeren eisen nu betere verloskundige zorg. In verschillende steden ontstaan protesten en op sociale media uiten vrouwen hun woede over de gebrekkige verloskundige zorg.

Juriste Ghaëls Babacar Mbaye lanceerde met haar organisatie Patients en Danger (Patiënten in Gevaar) een socialemediacampagne en organiseerde verschillende demonstraties. Volledig in het zwart gehuld als teken van rouw, betoogt ze emotioneel: “Het geval van Astou Sokhna staat niet op zichzelf. Dit zijn de omstandigheden waar praktisch alle Senegalese vrouwen mee te maken hebben en hun verhalen zijn ronduit schokkend.”

De kraamzaal van het ziekenhuis in Louga waar Astou Sokhna is overleden.  Beeld
De kraamzaal van het ziekenhuis in Louga waar Astou Sokhna is overleden.

De aanzwellende kritiek dwong president Macky Sall tot een reactie. Hij plaatste een video op Snapchat, dat veel jonge Senegalese vrouwen gebruiken. In de boodschap condoleerde hij de nabestaanden en zei hij dat de gezondheidszorg hem “nauw aan het hart ligt”. En dat hij “iedere dag werkt aan de verbetering van de zorg”. Ook kondigde hij een diepgravend onderzoek aan om de verantwoordelijken te vinden en passende maatregelen te nemen.

Arrestaties

Niet lang na de videoboodschap van de president ontsloeg het ministerie van gezondheidszorg de directeur van het ziekenhuis in Louga. De politie arresteerde bovendien vier verloskundigen, ook twee andere verloskundigen moesten zich voor de rechter verantwoorden. Drie van hen zijn inmiddels veroordeeld tot een maand voorwaardelijke gevangenisstraf voor het niet helpen van een persoon in gevaar.

Maar de zorgsector voelt zich onterecht op de korrel genomen door de autoriteiten. Sinds de arrestaties hebben verloskundigen in heel Senegal en al het ziekenhuispersoneel in Louga meerdere malen gestaakt.

“Het ministerie probeert zijn eigen hachje te redden door de verloskundigen te beschuldigen van nalatigheid”, vindt Ali Nebedey. De stem van de zorgmedewerker en vakbondsman galmt door de lege kraamafdeling van het ziekenhuis in Louga, waar het personeel in staking is. Vrouwen die in een ziekenhuis willen bevallen of een keizersnee nodig hebben, moeten nu uitwijken naar Saint-Louis op een uur rijden.

Personeelstekort

Nebedey wijt het overlijden van Sokhna aan een tekort aan personeel en materieel. Hij wijst juist richting de politiek, die volgens hem niet genoeg in de kraamzorg investeert. “De zwangere vrouwen liggen vaak met twee of drie op één bed te bevallen. Vaak bevallen ze hier op de grond. Als je dan maar één gynaecoloog aan het werk hebt, dan moet je keuzes maken wie wel en wie niet in aanmerking komt voor een keizersnede.”

Op de kraamafdeling in Louga voelen personeelsleden zich ondertussen nauwelijks meer in staat om hun functie uit te oefenen. “We zijn zo erg zwart gemaakt dat de patiënten bang zijn om hier nog te komen”, beweert Nebedey.

De advocaat van Sokhna’s nabestaanden heeft afgelopen week de behandelend gynaecoloog aangeklaagd voor moord. Hij beraadt zich nog op juridische stappen tegen de Senegalese staat.

Hoge kraamsterfte in Sub-Sahara Afrika

Volgens de Verenigde Naties is toegang tot goede verloskundige gezondheidszorg een groot probleem in Sub-Sahara Afrika. Jaarlijks sterven in deze regio meer dan 200.000 vrouwen door complicaties tijdens de zwangerschap of de bevalling. Volgens cijfers van de Wereldbank overlijdt één op de 37 vrouwen er als gevolg van complicaties tijdens de zwangerschap of de bevalling. Ter vergelijking: in Nederland ligt de verhouding op minder dan één overlijden per 20.000 zwangerschappen.

Het hoge aantal sterfgevallen komt volgens dr. Zalha Assoumana van het Bevolkingsfonds van de Verenigde Naties door een tekort aan investering in de zorg en slechte infrastructuur. Daarnaast ziet ze een link tussen het opleidingsniveau van vrouwen en sterfte tijdens de zwangerschap of de bevalling. “Vrouwen in deze regio zijn laag geschoold en dat werkt door op twee manieren: er zijn minder goed geschoolde verloskundigen, wat een beroep is waarin vooral vrouwen werken. En zwangeren nemen minder gauw de beslissing om zorg te zoeken.”

Lees ook:

Op het Afrikaanse platteland werkt een ouderwetse prik in de buik vaak beter dan een echo

Jaarlijks sterven er wereldwijd 300.000 vrouwen tijdens of vlak na de zwangerschap. Een groot deel van deze vrouwen overlijdt in kleine ziekenhuizen op het platteland van sub-Sahara-Afrika. Promovendus Rob Mooij ontdekte dat een moderne aanpak soms averechts werkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden