InterviewWit-Rusland

Wit-Rus Ilya is altijd bang geweest voor repercussies, maar: ‘De angst is weg’

Ilya Shcharbitski, afkomstig uit Wit-Rusland, tijdens een kleine demonstratie voor het internationaal strafhof in Den Haag, afgelopen dinsdag. Beeld Inge Van Mill

De Wit-Russische gemeenschap in Nederland roert zich. De angst is weg.

Net als veel landgenoten in en buiten Wit-Rusland heeft Ilya Shcharbitski (1989) zich lang politiek afzijdig gehouden. Maar de afgelopen weken heeft hij bijna een dagtaak gehad aan het organiseren van demonstraties in Amsterdam en Den Haag. Zondag staat er weer een grote, internationale, solidariteitsactie met Wit-Rusland gepland in Den Haag en elders in Europa.

Shcharbitski verhuisde als 13-jarige in 2003 van Wit-Rusland naar Nederland, nadat zijn moeder met een Nederlandse man was getrouwd. “Ik ben altijd bang geweest voor repercussies voor mijn familie in Wit-Rusland als ik me zou uitspreken tegen het regime van president Loekasjenko. De meeste banen in Wit-Rusland zijn overheidsbanen, dus mensen gaan niet tegen de overheid in, tenzij ze niks te verliezen hebben.”

Nu is ook zijn familie in Wit-Rusland actief. “Mijn broer is mijnwerker in mijn geboortestad Salihorsk, daar wordt gestaakt. Andere familieleden halen geld op voor ontslagen arbeiders, ook mijn moeder, die weer daar woont. Er is nu zo massaal steun voor de oppositie, dat we in de meerderheid zijn. Ik denk dat het gedaan is met het regime, de angst is weg.”

Contact via Telegram

Pas sinds dit jaar zijn de Wit-Russen in Nederland, zo’n 1500 in getal, zich aan het organiseren, vertelt hij. “We hebben elkaar gevonden op sociale media, vooral op de app Telegram. Kennissen voegen elkaar toe als contacten, en zo is dat gegroeid.”

Hij houdt permanent een half oog op de berichten die via Telegram binnenstromen. “Die komen vanuit heel Wit-Rusland. Omdat de overheid het internet steeds blokkeert, is dat soms lastig. Het is ook gevaarlijk om beelden door te sturen. Politie slaat zelfs journalisten van Russische staatsmedia in elkaar, daar zijn vreselijke beelden van. Ook de recente beelden van blauwgeslagen gevangenen maken de mensen alleen maar kwader.”

In juni vonden de eerste bijeenkomsten plaats in Den Haag en Amsterdam, na de arrestatie van presidentskandidaat Viktor Babariko, bankier en cultuursponsor. “Op 11 juni werd hij gearresteerd wegens ‘corruptie’. Een van zijn schilderijen, ‘Eva’, werd in beslag genomen omdat hij dat zou hebben ‘gestolen van het volk’. De ludieke actie die we hielden was voor de vrijlating van Eva: ‘Freedom to Eva!’”

Een menselijke keten

Shcharbitski is optimistisch gestemd, bang voor ingrijpen van Rusland is hij niet. “Ik denk niet dat Poetin daar belang bij heeft. Anders dan destijds in Georgië en Oekraïne praat niemand over aansluiting bij de EU of de Navo. We willen alleen eerlijke verkiezingen, een nieuw regime, vrede en vrijlating van politieke gevangenen.”

Zondag staan demonstraties gepland in Den Haag en elders in Europa, onder andere aan de grens tussen Wit-Rusland en Litouwen, het land waarheen presidentskandidate Svetlana Tichanovskaja gevlucht is. “In 1989 hebben Litouwers een menselijke keten gevormd bij de grens met Wit-Rusland, dat toen nog onderdeel was van de Sovjet-Unie. Dat willen we weer doen. Ook in Italië, Duitsland, Portugal, Tsjechië, Polen en Spanje komen er acties. We willen in Den Haag een menselijke keten vormen van het Vredespaleis naar de ambassade van Wit-Rusland: ongeveer 1 kilometer. Als we anderhalve meter afstand houden, moet dat lukken.”

Lees ook: 

Europa of Rusland? Daar zijn de Wit-Russen niet zo mee bezig

Voor de demonstranten in Wit-Rusland spelen Europa en een mogelijke dreiging vanuit Rusland geen rol van betekenis. ‘Wit-Rusland moet neutraal blijven.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden