De Ethiopische premier Abiy Ahmed. Beeld AP
De Ethiopische premier Abiy Ahmed.Beeld AP

Het WereldtoneelNobelcomité

Wilt u die Nobelprijs voor de Vrede weer inleveren aub?

Wat brengt het theater van de geopolitiek ons deze week? In ‘Wereldtoneel’ houdt de buitenlandredactie van Trouw het bij.

Eens gegeven blijft gegeven, dat geldt ook voor de Nobelprijs voor de Vrede. Kan een machthebber het dan nooit zo bont maken dat hij die prestigieuze onderscheiding alsnog kwijtraakt? Abiy Ahmed, de premier van Ethiopië, zoekt de grenzen op. Toch staat ook hij nog altijd in het rijtje van onder meer Malala Yousafzai, Nelson Mandela en de Dalai Lama.

Het zag er ook zo mooi uit in 2019: Abiy was net gekozen tot premier, na decennia van dictatuur in Ethiopië. Hij beloofde democratie, benoemde allerlei nieuwe, vaak vrouwelijke gezichten in de regering en hij sloot vrede met het buurland Eritrea. Vooral dat laatste leverde hem de vredesprijs op, uitgereikt door het Noors Nobelcomité.

Maar inmiddels is de 18-karaats gouden medaille zijn glans wel kwijt. Als een songfestivalwinnaar die alleen nog maar vals kraait, doet Abiy er alles aan om zijn imago om zeep te helpen. Het Ethiopische leger trekt onder zijn verantwoordelijkheid moordend en verkrachtend door de opstandige regio Tigray. Ook de vroegere vijand Eritrea mengt zich in het conflict, inmiddels zijn twee miljoen Tigrayers op de vlucht en lijdt bijna iedereen er honger.

Nat pak

Is Abiy misschien wat te vroeg in de prijzen gevallen? In de wetenschap moeten nobelkandidaten vaak jaren wachten op hun onderscheiding, ook als die volgens vakgenoten onomstreden is. James Watson en Francis Crick brachten in 1953 de structuur van DNA in kaart, negen jaar later kregen zij de Nobelprijs voor Geneeskunde.

Ook schrijvers moeten geduld betrachten. Peter Handke was al in de jaren zestig van de vorige eeuw een literaire sensatie, pas in 2019 mocht hij de Nobelprijs in ontvangst nemen. Doris Lessing kreeg de onderscheiding in 2007, het jaar dat ze 88 werd.

Terwijl de Zweedse Nobelcomités – die de meeste prijzen toekennen – niet over één nacht ijs gaan, zijn de Noorse collega’s als waaghalzen die op een vers vloertje springen. Dat levert soms een nat pak op, zo is al langer duidelijk. Abiy is niet de eerste omstreden laureaat.

Forse kanttekeningen zijn er te plaatsen bij Moeder Teresa (zij vond lijden wel erg mooi), de Zuid-Koreaanse oud-president Kim Dae-jung (ging naar Noord-Korea, maar sloot toch geen vrede), Colombiaan Juan Manuel Santos, (stichtte wel vrede, maar kreeg nul op rekest van zijn eigen kiezers), Barack Obama (kwam pas net kijken) en het trio Yasser Arafat, Shimon Peres en Yitzhak Rabin (zij hadden ook al geen duurzame oplossing voor het conflict tussen Israël en de Palestijnen).

Symbool van verzet, maar omstreden

De meeste overeenkomsten met mispeer Abiy biedt Aung San Suu Kyi. Geliefd als symbool van verzet en democratie zolang zij in Myanmar in huisarrest zat, maar omstreden sinds ze weer een rol speelt in de politiek. Haar onvermogen – of is het onwil? – om de vervolgde Rohingya te beschermen, heeft haar in het Westen veel krediet gekost. Toch ligt de medaille nog altijd in haar prijzenkast.

Op Facebook doet onder Ethiopiërs inmiddels het verhaal de ronde dat Abiy’s prijs afgenomen zal worden. Nepnieuws, gebaseerd op een opiniestuk in The Guardian. Daar betoogt de Noorse Ethiopië-kenner Kjetil Tronvoll iets anders: het Nobelcomité moet aftreden om deze fout recht te zetten. Alleen zo kan de Vredesprijs geloofwaardig blijven. En misschien kan het comité voortaan toch iets langer wachten?

Lees ook:

Nobelprijs voor de Vrede: dit zijn de kanshebbers

Abiy Ahmed was in 2018 een van de kanshebbers. Een overzicht van kandidaten, met speciale aandacht voor actieve politici.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden