Corruptie

Wie wordt er beter van de olie in Cambodja?

Benzine wordt vaak in plastic flessen aan de kant van de weg in Cambodja verkocht, zoals hier in Phnom Penh. 
 Beeld AFP
Benzine wordt vaak in plastic flessen aan de kant van de weg in Cambodja verkocht, zoals hier in Phnom Penh.Beeld AFP

Eindelijk pompt Cambodja ruwe olie uit eigen bodem op. De grote vraag is wie hier beter van wordt. 

Het is rustig bij een benzinestation aan de rand van de Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh. Een scooter stopt om te tanken, een tuktukchauffeur wacht op klanten, een bewaker in een lichtbruin uniform staart in de verte. De prijs voor een liter benzine ligt vandaag nog net onder de dollar, die van diesel is ruim 20 procent lager.

Sommige Cambodjanen hopen dat de brandstofprijzen zullen dalen nu Cambodja eind december in de Golf van Thailand zijn allereerste drup olie heeft bovengehaald. De Cambodjaanse premier Hun Sen sprak van een ‘nieuwe verworvenheid’ voor de Cambodjaanse economie en van een ‘groot cadeau’ voor het land. Maar met een slechte reputatie als het gaat om corruptie zijn er grote vraagtekens over hoe de olieopbrengsten worden besteed.

Aanvulling van de staatskas

De verwachting is dat Cambodja zeker 500 miljoen Amerikaanse dollar met de olie gaat verdienen in een periode van een aantal jaren. In februari is er zelfs een piekproductie van 7500 olievaten per dag. De totale olieproductie is een schijntje vergeleken met wat landen als Rusland en Saudi-Arabië oppompen, maar voor het onderontwikkelde Cambodja is het een welkome aanvulling van de staatskas. Hun Sens belofte de opbrengsten te gebruiken voor het onderwijs en de gezondheidssector wordt door menigeen met een flinke korrel zout genomen.

“Natuurlijk zijn we trots dat we eindelijk onze eigen olie hebben”, zegt leraar Khat Sothy bij het benzinestation. “Maar er zijn veel landen waar oliegeld niet goed terechtkomt. Ik ben bezorgd dat dit ook bij ons gaat gebeuren.”

Die angst wordt gedeeld door Mu Sochua, een in ballingschap levende oppositieleider en voormalig minister. “Hun Sen laat vast geld naar onderwijs en gezondheid gaan, maar met welk percentage van de inkomsten? 0,01 procent, terwijl hij 99,9 procent pakt? Hij zou dan niet liegen, maar wat we nodig hebben is transparantie”, vertelt Sochua vanuit de Verenigde Staten.

Transparantie

Over de afspraken tussen de Cambodjaanse regering en het Singaporese bedrijf KrisEnergy, dat de olieproductie verzorgt, is momenteel weinig bekend. KrisEnergy verklaarde dat het in 2017 een joint venture met de Cambodjaanse overheid tekende waarbij Cambodja een aandeel van 5 procent heeft. Beide partijen zwijgen over hoe de opbrengsten exact worden verdeeld en besteed.

Echt verrassend is dat niet. Transparant bestuur is een zeldzaamheid in Cambodja, terwijl corruptie wijdverbreid is. Zo schrijven politiemannen in ruil voor wat ‘theegeld’ bij een verkeersovertreding vaak geen boete uit, ontwijken ambtenaren regelmatig gerechtelijke procedures in ruil voor een flinke fooi, en worden rechtbanken door mensenrechtengroepen ervan beschuldigd niet de wil van de wet te volgen maar de wil van regerende politici.

Volgens de corruptie-index van Transparency International, een organisatie die wereldwijd de corruptie meet, is Cambodja het meest corrupte land van Zuidoost-Azië. Het staat op dezelfde hoogte als Tsjaad en Irak, en doet het slechter dan bijvoorbeeld Eritrea, Bangladesh en Zimbabwe.

“Er is in Cambodja een gebrek aan democratische mechanismen om ambtenaren publiekelijk verantwoordelijk te houden”, zegt Pech Pisey, uitvoerend directeur van Transparency International Cambodia. “In de afgelopen twintig jaar hebben we gezien dat hoge militairen, corrupte miljonairs en sommige politici een monopolie hebben op natuurlijke hulpbronnen en inkomsten die daaruit voortvloeien.”

Eenpartijstaat

Hun Sens regering heeft bovendien weinig op met het afleggen van verantwoording aan het parlement. Sinds omstreden verkiezingen in 2018, waarbij de sinds 1985 regerende Hun Sen alle parlementszetels won, wordt Cambodja bestuurd als een de facto eenpartijstaat. De belangrijkste oppositiepartij, de Cambodian National Rescue Party, werd ruim drie jaar geleden door een rechtbank verboden na een beschuldiging van landverraad.

Voormalig oppositieleider Mu Sochua van de verboden partij vertrouwt de premier geen moment als hij zegt dat de olieopbrengsten naar het volk gaan. Zij eist gedetailleerde informatie over de olie-inkomsten. “En niet alleen de olie, kijk bijvoorbeeld ook naar de belastingeninkomsten – wat gebeurt daarmee?”

Leraar Khat Sothy probeert positief te blijven. “Het zou geweldig zijn als de olieopbrengsten goed worden besteed”, zegt hij voorzichtig. “Maar we moeten het nog maar zien.”

Lees ook:

Cambodjaanse regering snoert onafhankelijke media de mond

Vierentwintig jaar lang deed de Cambodia Daily iedere werkdag verslag van de situatie in Cambodja. Corruptieschandalen werden onthuld, politici aan alle kanten van het spectrum werden bekritiseerd en politieke ontwikkelingen tot in detail besproken. Maandag kwam het meest kritische dagblad van Cambodja voor het laatst uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden