Groot-Brittannië

Wie volgt Johnson op? Dit zijn de belangrijkste kandidaten

Johnson gaat Downing Street 10 weer binnen nadat hij zijn aftreden heeft aangekondigd. Beeld Reuters
Johnson gaat Downing Street 10 weer binnen nadat hij zijn aftreden heeft aangekondigd.Beeld Reuters

De Britse premier Boris Johnson stapt op en de machtsstrijd brandt los tussen zijn mogelijke opvolgers. Wie maken de meeste kans?

Niels Posthumus

De kogel is door de kerk: de Britse premier Boris Johnson stapt op. Dat betekent dat er de komende weken een leiderschapsstrijd zal uitbreken binnen zijn Conservatieve Partij.

De winnaar van die interne verkiezingen zal Johnson opvolgen als premier van het land. Want de regering als geheel valt niet. Er komen geen nieuwe parlementsverkiezingen. Johnson wordt simpelweg vervangen door de nieuw gekozen partijleider van de regeringspartij.

Maar wie zal dat worden? De kandidaten moeten zich nog bekendmaken. Naar verwachting zullen de kersverse minister van financiën Nadhim Zahawi, zijn voorganger op dat ministerie Rishi Sunak en de minister van buitenlandse zaken Liz Truss vast een poging wagen. Vooral de naam van Truss gaat al lang rond. Zij zal hopen de overgebleven Johnson-aanhangers achter zich te krijgen.

Het probleem is alleen dat Truss niet zo populair is onder Conservatieve kiezers. Een peiling van onderzoeksbureau YouGov in de eerste drie maanden van dit jaar liet zien dat slechts 22 procent van hen een goed gevoel heeft bij haar. En er zijn dus nogal wat kapers op de kust.

Penny Mordaunt Beeld AP
Penny MordauntBeeld AP

Penny Mordaunt (49)

De favoriet bij de bookmakers. En ook een van de twee topkandidaten volgens de gezaghebbende website Conservative Home. Mordaunt was al minister in het kabinet van Johnsons voorganger Theresa May – onder meer de eerste Britse vrouwelijke minister van defensie ooit. Al kwam aan dat ministerschap na 85 dagen alweer een eind, omdat het kabinet van May toen uiteenviel.

Mordaunt, dochter van een legerparachutist die later leraar werd en zelf reservist bij de Britse marine, was samen met Johnson een van de belangrijkste krachten achter de brexit.

Maar in de leiderschapsstrijd van 2019 steunde zij Jeremy Hunt, niet winnaar Johnson. Daardoor raakte zij bij de nieuwe premier uit de gratie en verdween zij naar de achtergrond. Johnson nam Mordaunt aanvankelijk niet op in zijn regering. Maar in 2020 maakte zij een comeback, zij het op meer bescheiden posities. Sinds vorig jaar is zij onderminister (staatssecretaris) van internationale handel.

Mordaunt was erg kritisch op Johnson vanwege ‘partygate’: het schandaal rond de illegale feestjes van regeringswerkers tijdens de coronalockdown. Dat maakt haar eventuele startpositie in de leiderschapsrace sterk. Ze wordt gezien als een verbindende kandidaat, die vooral het politieke midden van de Conservatieve Partij aanspreekt. In combinatie dus met een ferm brexitstandpunt.

Ben Wallace Beeld AP
Ben WallaceBeeld AP

Ben Wallace (52)

Johnsons aanpak van de oorlog in Oekraïne is een van de weinige punten waarop hij als premier de afgelopen maanden nog veel complimenten kreeg. Dat straalt uiteraard ook af op minister van defensie Ben Wallace. Hij wordt volgens peilingen van zowel de website Conservative Home als onderzoeksbureau YouGov aangewezen als belangrijkste kandidaat om Johnson op te volgen.

Wallace is lang een trouwe bondgenoot van Johnson geweest. Maar hun stijlen kunnen bijna niet sterker verschillen. Als een wat saaie, maar degelijke politicus gooit Wallace na de excentrieke Johnson nu extra hoge ogen. Er lijkt even behoefte aan rust en stabiliteit.

Wallace zit sinds 2005 in het Britse parlement. Hij is voorstander van een kleine overheid. Hij groeide op in een welgesteld gezin, ging naar een privéschool, was een tijdje skileraar in de Oostenrijkse Alpen en studeerde daarna aan de militaire academie in Sandhurst. Vervolgens maakte hij carrière binnen het leger, voordat hij via het Schotse parlement de Britse politiek binnenkwam.

Wallace heeft gezegd zichzelf aan de linkerkant van de Conservatieve Partij te positioneren. Maar de krant Daily Mirror wijst erop dat hij in 2014 bijvoorbeeld tegen invoering van het homohuwelijk was.

Wallace stemde tegen de brexit en lijkt een voorstander van betere banden met de Europese Unie.

Sajid Javid Beeld AP
Sajid JavidBeeld AP

Sajid Javid (52)

Sajid Javid was, samen met Rishi Sunak, degene die de knuppel in het hoenderhok gooide. De minister van volksgezondheid trad dinsdag af en zette zo het mechanisme in werking dat tot de val van Johnson leidde. Die daadkracht versterkte in principe zijn positie binnen de partij. Al zullen Johnsons bondgenoten er alles aan doen om zijn eventuele gooi naar het partijleiderschap te dwarsbomen.

Javid heeft twee keer eerder geprobeerd partijleider te worden. In 2019 eindigde hij als vierde. Hij groeide op in Bristol als zoon van Pakistaanse immigranten. Zijn vader was buschauffeur en opende later een winkeltje. Javid presenteert zich graag als kandidaat van ‘de gewone man’. Hij ging niet naar een privéschool en studeerde evenmin aan de universiteiten van Oxford of Cambridge. Toch verdiende hij wel ‘ongewoon’ veel geld als bankier bij een investeringsbank, volgens tabloid Daily Express een kleine 4 miljoen euro per jaar, voordat hij in 2010 zitting nam in het Britse parlement.

Johnson benoemde Javid bij zijn aantreden als premier in 2019 eerst als minister van financiën. Maar vrij snel trad hij alweer af na een conflict met de premier. Toch bleef Javid loyaal aan Johnson. Die vroeg hem in 2021 terug te keren in zijn regering, om als minister van volksgezondheid de coronacrisis in goede banen te leiden.

Lees ook:

Britse premier Johnson kondigt aftreden aan. ‘Ik ben trots op wat ik bereikt heb’

De Britse premier Boris Johnson heeft zijn vertrekt bevestigd. Zijn aftreden komt nadat ontevreden regeringsleden zich tegen hem keerden en massaal ontslag namen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden