De brandweerkazerne van Kulesze Koscielne, het kloppend hart van het dorp.

ReportagePolen

Wie het hart van de brandweer verovert, verovert het hart van het dorp

De brandweerkazerne van Kulesze Koscielne, het kloppend hart van het dorp.Beeld Tomasz Hodun

Zondag gaat Polen naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. De strijd gaat tussen de zittend president Andrzej Duda en de burgemeester van Warschau, Rafal Trzaskowski. De conservatief Duda is geliefd op het platteland, zijn liberale concurrent Trzaskowski gooit hoge ogen in de stad.

“Het is ons gelukt”, zegt burgemeester Stefan Grodzki glunderend. Binnenkort krijgt hij van de regering 180.000 euro voor een nieuwe brandweer­auto. Hij staat in de brandweerkazerne van zijn dorp Kulesze Koscielne en klopt op een robuust uitziend, knalrood vehikel van het Poolse merk Jelcz. “Onze Jelcz is 29 jaar oud. Hij kan het elk moment begeven.”

Zodra hij hoorde dat de regering in elke provincie een nieuwe brandweerauto beloofde aan de gemeente met het hoogste opkomstpercentage tijdens de eerste ronde van de presidentsverkiezingen bijna twee weken geleden, ging hij direct ‘knokken voor een nieuwe auto’. “We drukten posters om mensen aan te moedigen om te gaan stemmen. En ik belde alle 32 dorpshoofden op om mensen te mobiliseren.”

Andere gemeenten waren trager. “Pas toen ze zagen dat wij hier enorm ons best deden, begonnen zij ook hun best te doen. Maar toen waren ze al te laat”, grijnst de burgemeester. Overal in de omgeving steeg de opkomst, maar nergens zoveel als in Kulesze Koscielne: 72 procent. Op maandag, na de eerste ronde, knalde de champagnekurk op het gemeentehuis.

“Elke gemeente telt zijn knopen”, weet Zdzislaw Kulesza. De goedlachse zestiger is chauffeur van de oude Jelcz. “Wat dacht je? 180.000 euro, man, dat is een hoop geld. Dus gingen de schouders eronder.” Samen met andere leden van de vrijwillige brandweer bracht hij inwoners naar de stembus die dat niet op eigen kracht konden. Ook Jan Dmochowski, voorzitter van de lokale spuitgasten, is trots: “De hele gemeente deed mee”.

En de hele gemeente wordt beloond, want in Polen is de vrijwillige brandweer het kloppend hart van elke dorpsgemeenschap. Het sociale leven draait om de brandweerkazerne. Vroeger werden de bluswagens uit de remise gereden om plaats te maken voor bruiloften en dorpsfeesten. Tegenwoordig heeft een beetje brandweer een speciale feestzaal.

Burgemeester Stefan Grodzki van Kulesze Koscielne krijgt binnenkort 180.000 euro voor een nieuwe brandweer­auto.Beeld Tomasz Hodun

Jan Dmochowski gaat voor de trap op. In de gangen hangen foto’s van de plaatselijke plattelandsvrouwen, zangconcoursen, het dansgezelschap en natuurlijk de muziekvereniging, waarin Kulesza een hoofdrol speelt. Accordeon, drumstel en gitaar staan in de kelder onder de garage. Met verve brengt de chauffeur een paar volksliedjes ten gehore.

Dmochowski is meer van het woord. In de hal hangt een patriottisch gedicht van zijn hand, over Poolse soldaten die in de bossen streden tegen de communisten. Binnenkort komt zijn derde bundel uit, vertelt hij trots. Hij schreef zelfs een gedicht voor president Duda, maar dat kan hij niet laten lezen. “Dat heb ik de president toegestuurd. Dat gedicht was persoonlijk aan hem gericht.”

En dan boven de garage de grote zaal met plek voor honderden gasten. Dmochowski: “Hier worden feesten gehouden, na communies, doop en natuurlijk bruiloften”.

Kulesza vult hem aan: “En het nieuwjaarsbal. Er waren dit jaar ruim driehonderd mensen.” Boven het podium prijken het nationale en het gemeentewapen en natuurlijk een crucifix. Dmochowski: “Brandweerlieden zijn katholiek. We houden ieder jaar een processie. Dan dragen we onze vlag en het beeld van de heilige Florian. Dat is traditie en geschiedenis.”

En dan zijn er nog de brandweerkampioenschappen en EHBO-cursussen voor de jeugd. “Geen dorp zonder brandweer”, concludeert de burgemeester. “Zonder de brandweer zou iedereen maar een beetje thuiszitten. Dit verenigt de mensen.”

De mannen zijn zichtbaar trots. Op het succes en op alle media-aandacht voor hun kleine, 3200 inwoners tellende gemeente. Niet voor het eerst. Vijf jaar geleden haalde Kulesze Koscielne ook het landelijke nieuws, toen president Duda van de conservatieve partij PiS hier 94 procent van de stemmen kreeg, het hoogste percentage in heel Polen.

Aan het hek van de kerk in Kulesze Koscielne hangen grote posters. ‘Andrzej Duda: mijn president’. Maar niemand die zich eraan stoort dat de pastoor openlijk partij kiest.Beeld Tomasz Hodun

Dat uitgerekend deze gemeente nu de brandweerauto wint, laat zien waarom de actie omstreden is. De regering, die van dezelfde nationaal-conservatieve kleur is als de president, verbond namelijk één voorwaarde aan de actie: alleen plattelandsgemeentes mochten meedoen. Juist het platteland staat pal achter regering en president. Als het aan het platteland had gelegen, was Duda vorige week (28 juni) al herkozen.

Hoe verder naar het oosten hoe katholieker, conservatiever en hoe groter de overmacht van Duda en PiS.

Dat is zichtbaar in het dorp. De hagelwitte kerk van Kulesze Koscielne schittert in de zomerzon. Aan het hek hangen grote posters: ‘Andrzej Duda: mijn president’. Niemand die zich eraan stoort dat de pastoor openlijk partij kiest.

Mevrouw Halina Wiśniewska met haar gehandicapte dochter Grazyna wonen aan de andere kant van het pleintje. “Ik kom zelfs niet meer in de kerk”, zegt ze berustend. Stemmen is er voor de bejaarde dame ook al jaren niet meer bij. “Het stemlokaal in de school is maar een kilometer hier vandaan, maar voor mij is het te ver.”

De hagelwitte kerk van Kulesze Koscielne schittert in de zomerzon.Beeld Tomasz Hodun

Dat geldt ook voor haar dochter die aan een rolstoel gekluisterd is. Ze waren heel blij toen de brandweer langs­kwam en aanbood om ze naar het stemlokaal te brengen. “Een heel goede actie”, zegt Grazyna. Op wie hebben ze gestemd? “Dat is geheim.”

De uitslag in Kulesze Koscielne is geen geheim. Dankzij de brandweeractie gingen ruim tweehonderd mensen meer stemmen dan bij de parlementsverkiezingen afgelopen jaar. 82,75 procent stemde op Duda, die dit keer concurrentie had van extreem-rechts. Zijn belangrijkste rivaal, Rafal Trzaskowski, is kansloos in Kulesze Koscielne: 2,71 procent, welgeteld 47 stemmen.

Hoeveel extra stemmen de ‘strijd om de brandweerauto’s’ Duda landelijk heeft opgeleverd, weet niemand. De opkomst op het platteland was met 61 procent veel hoger dan de 44 procent van vijf jaar geleden. Bijna 55 procent stemde op president Duda.

Maar in de tweede ronde, komende zondag, zijn er geen brandweerauto’s meer te verdienen. En dan is er nog een statistisch onbelangrijk, maar wel symbolisch feitje: in tien van de zestien provincies, vooral in het westen van Polen, ging de brandweerwagen naar een gemeente waar niet Duda won, maar zijn rivaal Rafal Trzaskowski.

Lees ook: 

Polen naar de stembus: verdeeld over ‘lhbt-ideologie’ en krappe begroting

Vandaag gaat Polen naar de stembus. President Andrzej Duda is niet meer zeker van herverkiezing; het machtsmonopolie van de nationaal-conservatieven staat op de tocht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden