Rondje EuropaPolen

Wie geen biljoen van Duitsland eist, is geen patriot

Jaroslaw Kaczynski, leider van de Poolse regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS). Beeld Reuters
Jaroslaw Kaczynski, leider van de Poolse regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS).Beeld Reuters
Ekke Overbeek

1,3 biljoen euro, of anders gezegd: 1,3 duizend miljard euro. Zoveel moet Duitsland aan Polen betalen voor schade aangericht tijdens de Tweede Wereldoorlog. Althans dat vindt Jaroslaw Kaczynski, leider van de Poolse regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS). “De Duitsers hebben zeventig landen schadevergoeding betaald”, aldus Kaczynski. “Wij daarentegen hebben feitelijk niets gekregen.”

De nazi’s hielden beestachtig huis in Polen; miljoenen doden en honderden platgebrande steden en dorpen. Dat lijdt geen twijfel. De eis tot herstelbetalingen daarentegen is omstreden. “Al die argumenten over het morele recht, de enorme verwoestingen en het leed van de Polen zijn vooral bedoeld voor binnenlands gebruik”, constateerde de krant Dziennik.

Om te beginnen kreeg het naoorlogse, communistische Polen wel schadevergoeding, alleen veel minder dan Duitsland uitbetaalde. De geallieerden verdeelden de herstelbetalingen, 20 miljard toenmalige dollar (omgerekend naar de huidige waarde staat dit gelijk aan 331 miljard dollar). De helft ging naar de Sovjet-Unie en haar invloedssfeer – 15 procent van dat geld was voor Polen bestemd, maar werd grotendeels door Moskou ingepikt.

Historisch schuldgevoel

Moskou doet niet aan historisch schuldgevoel. Duitsland wel. Dus klopt Kaczynski in Berlijn aan. Maar dat betekent niet dat de bondsregering in de buidel tast. Kanselier Olaf Scholz reageerde kort: “Zoals alle vorige Duitse regeringen kan ik erop wijzen dat deze vraag volkenrechtelijk definitief is afgesloten”.

Voor Kaczynski is dat prima. Hoe langer de zaak sleept, hoe beter. Het oorlogsverleden is een ideale bliksemafleider, nu de inflatie de pan uit rijst, de economie inzakt en zijn regering geen miljarden uit Europa krijgt, omdat die weigert de rechtsstaat te herstellen.

Die misgelopen miljarden uit het coronafonds verbleken bij de Duitse verkiezingsworst die Kaczynski zijn kiezers nu voorhoudt – grotendeels ouderen die onder het communisme zijn grootgebracht met anti-Duitse propaganda. PiS-parlementariër Arkadiusz Mularczyk, die de herstelbetalingen becijferde, zei het letterlijk: “De verkiezingen gaan over de vraag of Duitsland wel of niet anderhalf biljoen dollar moet betalen aan Polen”.

‘Walgelijk politiek cynisme’

De oppositie sprak er schande van. “Herstelbetalingen eisen voor het vermoorden van zes miljoen Poolse burgers is walgelijk politiek cynisme”, foeterde de linkse politicus Maciej Gdula. “De relatie met Duitsland is toch al belabberd”, reageerde Grzegorz Schetyna van het centrumrechtse Burgerplatform. En vooruitlopend op een mogelijke regeringswissel: “De toekomstige, democratische regering zal de zaak van herstelbetalingen niet voortzetten”.

Des te beter voor Kaczynski, mocht hij in de oppositiebankjes belanden. “PiS kan de hele tijd terugkomen op het onderwerp en zo laten zien dat zij de ware patriotten zijn”, voorspelt Dziennik. Die chantage werkt nu al. Kritisch of niet, bijna de voltallige oppositie stemde voor de resolutie waarin Duitsland werd opgeroepen tot betalen.

Lees ook:

Duitsland: ‘Geen sprake van herstelbetaling WO II voor Polen’

Berlijn peinst er niet over om Polen een biljoen te betalen voor geleden schade in de Tweede Wereldoorlog.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden