Reportage Tel Tamr

Wie de macht heeft in Noord-Syrië? Niemand die het nog weet

Een Amerikaanse tank, vorige week bij TelTamr in Noord-Syrië. Beeld AFP

In Noord-Syrië is het chaos troef. Militairen van allerlei pluimage bewegen er door elkaar heen. ‘In de kern hebben we hier vrede nodig.’

Op weg naar het front vindt een opmerkelijke ontmoeting plaats – al is het eigenlijk meer een rakelings passeren. Vanuit een zijweg rijdt een konvooi Amerikaanse pantserwagens de weg op, met tussen hen in een paar olietrucks. We zijn niet ver van de Turkse grens, in het Koerdische noordoosten van Syrië, een regio waar de Amerikaanse militairen ‘helemaal weg’ zouden gaan zoals president Trump in oktober nogal onverwacht aankondigde.

Later stelde Trump dat de Amerikanen toch zouden blijven ‘om de olie te bewaken’. En inderdaad: aan het eind van de zijweg is een olie-installatie, en in de velden er omheen staan ja-knikkers. Maar onduidelijk is tegen wie ze deze oliewagens beschermen: IS-cellen zijn hier niet actief en de frontlinie is nog zo’n twee uur rijden naar het westen.

Die linie ligt in de buurt van het plaatsje Tel Tamr, waar het Turks offensief is gestokt. Nadat Trump zijn troepen uit deze regio had terugetrokken, vielen de Turken met aan hen gelieerde Arabische milities binnen. Inmiddels hebben ze een hele hap uit Noord-Syrië genomen. Officieel is er al weken een staakt het vuren, maar volgens Dave Eubank, de Amerikaanse voorman van hulporganisatie ‘Free Burma Rangers’ zijn de gevechten al die tijd doorgegaan.

Wel is het iets rustiger, vertelt hij in buurt van een lokale kliniek waar net nog een gewonde man werd binnengebracht.

Ali Muhammed Ahmed (57) kreeg granaatscherven in zijn arm en in zijn achterwerk. Hij dacht, thuis in een dorp een paar kilometer verderop, dat het rustig was, maar werd plotseling geraakt. Hij kreunt als hij zich op zijn buik draait en de verpleegkundige zijn bebloede billen verzorgt. Familieleden kijken toe.

Maar dan nog kun je op elkaar blijven schieten

Eubank denkt dat de Turkse opmars, vooral uitgevoerd door Syrische milities, voor nu tot stilstand is gekomen. Maar dan nog kun je op elkaar blijven schieten. Deze week zei de Turkse minister van buitenlandse zaken nog dat het offensief zich weer kan uitbreiden als de Amerikanen en de Russen (die hier ook rondrijden) niet harder optreden tegen ‘terroristen’ – waarmee hij Koerdische milities bedoelt die deze regio tot voor kort in handen hadden met Amerikaanse steun.

Beeld Louman & Friso

‘Hoe nu verder?’ is de grote vraag die ook brandt op de lippen van de mensen die zijn gevlucht. In een schoolgebouw in Tel Tamr zitten enkele tientallen vrouwen, kinderen en mannen. Ze slapen op matjes, maar hebben geen dekens terwijl de nachten ijskoud zijn. Hemelsbreed zijn ze zo’n dertig kilometer van hun huizen in Ras al Ain, maar voorlopig is die afstand onoverbrugbaar. 

‘Thuis hadden de jihadisten onze hoofden eraf gesneden’

Muhammed Marhi klaagt over het gebrek aan hulp, omdat veel organisaties hier niet meer durven werken. “Maar als we thuis waren gebleven hadden de jihadisten onze hoofden eraf gesneden”, verwijst hij naar de gevreesde Arabische milities die Turkije bijstaan. Hij hoopt dat een derde partij gaat bemiddelen om de Turken weg te krijgen. Maar na alle chaos van de afgelopen maand weet niemand meer wie dat zou kunnen doen.

Koerdische mannen die in een rij staan voor een bakkerij stellen vooral de verslaggever vragen: ‘Weet jij wat de oplossing is voor ons?’ Haneef Nuri Yusef vindt dat Europa met troepen moet komen. “Amerika praat altijd over gerechtigheid en dat ze iets voor ons doen. Maar de Amerikanen hebben ons verkocht.” Wat hem betreft mag de Syrische regering terugkomen. “Maar dan wel via onderhandelingen.”

Nadat de Amerikanen zich hadden teruggetrokken en de Turken het gebied waren binnengevallen, riepen de Koerden de hulp in van de Syrische overheid die het noorden van het land al jaren geleden was kwijtgeraakt. Het regime van president Al-Assad is bezig met een comeback. Dat leidt tot een bijzondere ontmoeting. Op het terras van een restaurant begint een militair in weer een ander model camouflagepak een gesprek met de verslaggever.

Hij blijkt deel uit te maken van het regeringsleger en hoort bij het checkpoint dat net is neergezet tussen deze stad en de troepen van Turkije. Hij weet ook dat het gesprek tussen hem en een westerse journalist officieel onmogelijk zou moeten zijn, want westerlingen zonder overheidsvisum zijn hier illegaal. Maar hij maakt geen aanstalten tot een arrestatie­­. Vriendelijk zegt hij: “We kunnen over veel praten, maar in de kern hebben we hier vrede nodig.” Hij schudt de hand. Vrede is iets waarnaar iedereen verlangt, na ruim acht jaar oorlog. Maar het blijft onduidelijk welk camouflagepak dat het beste kan brengen.

Lees ook:

David Eubank bidt en zorgt voor iedereen in Syrië, ook IS-strijders

Mag ik voor je bidden? Die ongebruikelijke vraag stelt David Eubank aan iedereen die hij verzorgt. En niemand weigert. Een portret van een Amerikaanse ex-marinier die met zijn team en gezin het gevaar opzoekt aan de frontlinies in Syrië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden