Onderzoeksmissie

WHO-experts gaan naar Wuhan voor een onderzoek waarvan de uitkomst volgens Peking al vaststaat

Een beveiliger probeert een fotograaf tegen te houden op de tweede verdieping van de Huanan Seafood Market.Beeld EPA

De WHO-missie die onderzoek doet naar het begin van de coronapandemie, komt donderdag aan in Wuhan. Chinese medewerking aan het onderzoek is echter niet vanzelfsprekend. 

Na het nodige oponthoud komen de onderzoekers van de WHO donderdag eindelijk aan in China. Het duurt nog twee quarantaineweken voor ze iets zien van ground zero, de plek waar het virus waarschijnlijk voor het eerst op mensen werd overgedragen.

Als ze er al vrij mogen rondlopen, zal op de beruchte Huanan-vismarkt weinig meer te vinden zijn. De markt is al lang geleden grondig schoongemaakt met chemicaliën die niets overlieten van eventuele sporen. Ook de laboratoria en het papierwerk zijn keurig gepoetst en aangeharkt. Met Peking is afgesproken dat de WHO-experts het Chinese onderzoek bestuderen, er staan wat excursies op het programma en uiteindelijk mogen ze aanbevelingen doen.

In Wuhan is het dagelijkse leven een jaar na de virusuitbraak weer bijna zoals voor de pandemie.Beeld AFP

Hoe het programma er precies uitziet, is niet bekendgemaakt. Staatsmedia hebben het nadrukkelijk over ‘gezamenlijk onderzoek’ met Chinese wetenschappers. Voor Peking is er geen denken aan dat de experts tot een andere conclusie komen dan die zorgvuldig voor hen is voorbereid. De WHO-missie moet bevestigen wat de Chinese overheid de wereld wil vertellen: het virus zou best ergens anders vandaan kunnen komen.

Het voorwerk is al gedaan. Uit bloedonderzoek door het Chinese centrum voor infectieziekten blijkt dat tien keer zoveel Wuhanezen besmet zijn geweest met het virus dan de officieel gemelde 50.340 gevallen. Veel van deze mensen hadden waarschijnlijk nooit symptomen. 

Peking wil dat de WHO ook in Spanje, Frankrijk en Italië gaat kijken

Bovendien waren er besmettingen die niet te herleiden zijn tot de Huanan-vismarkt. Dat duidt erop dat het virus al langer rondwaarde en dat de markt mogelijk een superspreader-locatie was. Hetzelfde zou gelden voor de overvolle ziekenhuizen. Peking wil dat de onderzoekers van de WHO ook in Spanje, Frankrijk en Italië gaan kijken. Eerder onderzoek zou uitwijzen dat het virus daar al langer rondging.

Beveiligers staan deze week voor de afgesloten Huanan-vismarkt, de veronderstelde ‘ground zero’ van het virus.Beeld AFP

Maar de WHO-onderzoekers willen weten wat er precies gebeurd is op de plek waar het virus voor het eerst is gemeld. Voor de geloofwaardigheid van de WHO is het bezoek van de twaalfkoppige delegatie nu extra belangrijk, want de VN-gezondheidsorganisatie bleek het afgelopen jaar tandeloos en afhankelijk van wat Peking besloot te vertellen over de uitbraak.

De VN-resolutie die ten grondslag ligt aan dit onderzoek, werd gesteund door 137 van de 194 lidstaten. Tandenknarsend ging ook China akkoord met het bezoek van de WHO-experts, een jaar na het begin van de uitbraak. Nu niet meedoen, zou het internationale aanzien van Peking te zeer schaden. En er is nog een andere reden om de onderzoekers nu eindelijk binnen te laten: de vaccins van Sinopharm en Sinovac zijn klaar en China wil dat de WHO die toevoegt aan het lijstje aanbevelingen. 

Veel hoop op antwoorden is er niet

De wereld wil ondertussen antwoorden zien, of in ieder geval een verklaring zodat een volgende uitbraak voorkomen kan worden, waar die dan ook opduikt. Veel hoop op die antwoorden is er niet. 

“Ze hadden meteen monsters moeten nemen, nog vóór de markt dichtging”, zegt de Libanese epidemioloog Ghazi Kayali aan de telefoon. Hij zocht samen met zijn Nederlandse collega, WHO-delegatielid Marion Koopmans, eerder al naar de oorsprong van het Mers-virus. Dat werd door een kameel overgedragen op de mens. Katten, apen, muizen… het nieuwe coronavirus is al in zoveel dieren aangetroffen dat het moeilijk wordt om te achterhalen hoe het nu precies van de vleermuis bij de mens terecht kwam.

Toch is het niet onmogelijk om de herkomst van het virus te traceren, zegt Kayali. “China kan het in z’n eentje doen. Er zijn goede wetenschappers, ze hebben de kennis, en China heeft genoeg geld voor veldonderzoek. Maar je hebt politieke wil nodig.” 

De Communistische Partij van president Xi Jinping wil een onderzoek doen, maar op eigen voorwaarden. En in haar eigen tempo, want als het allemaal maar lang genoeg duurt, is iedereen die hele uitbraak over een paar jaar misschien wel vergeten.

Lees ook:
Dat het virus van een labvleermuis kwam, is niet aannemelijk, maar ook niet uitgesloten

Dat een laboratorium de bron was van het nieuwe coronavirus is niet helemaal onmogelijk, er zijn in Wuhan verschillende laboratoria waar virussen onderzocht worden. Toch vinden de meeste deskundigen die theorie niet aannemelijk. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden