West-Papua Protest

West-Papua vreest de harde hand van Jakarta

Foto van vorige week: een Indonesische politieagent met geweer patrouilleert bij de markt van Fakfak in West-Papua, waar brand uitbrak na gewelddadige protesten. Beeld AP

Nadat Indonesië het internet afsloot en extra veiligheidstroepen naar West-Papua stuurde, komen er nu berichten over dodelijke confrontaties tussen politie en demonstranten uit het gebied.

Zes doden zouden er gisteren gevallen zijn, toen Indonesische veiligheidstroepen hard ingrepen bij een demonstratie in de regio Deiyai. Dat bericht de krant Suara Papua op gezag van een woordvoerder van het Nationaal Comité West-Papua, dat naar onafhankelijkheid streeft. Persbureau Reuters kreeg een bewoner van de regio aan de telefoon die neergeschoten mensen op de grond had zien liggen.

De politie ontkent. Maar voor veel bewoners van de oostelijke regio van Indonesië is het bericht precies de bevestiging van dat wat ze sinds vorige week vrezen. Toen stuurde Indonesië 1200 extra politieagenten naar het gebied, waar het leger sowieso al een flinke aanwezigheid had, en haalde het internet uit de lucht. Volgens de officiële lezing om Papoea’s te beschermen tegen opruiende berichten via sociale media, maar in West-Papua denkt men dat Indonesië geen pottenkijkers wil bij het met harde hand in de kiem smoren van de demonstraties, die sinds anderhalve week weer zijn opgelaaid.

Beeld Sander Soewargana

“Het internet en de telefoonverbindingen worden uit de lucht gehaald, de weg naar Deiyiai wordt afgesloten en vervolgens zegt de politie dat alleen de versie van de politie geloofd moet worden”, schampert de Indonesische mensenrechtenadvocaat Veronica Koman via Twitter.

Journalist Victor Mambor, redacteur en chef online van de krant Tabloid Jubi in de hoofdstad van Papua, Jayapura, diende deze week bij de VN-rapporteur voor de vrije meningsuiting, David Kaye, een officieel protest in tegen het afsluiten van het internet door Indonesië. Hij heeft nog niets over het voorval in Deiyiai gepubliceerd, vertelt hij per telefoon aan Trouw. “We proberen de berichten te bevestigen, maar dat is zonder internet bijna onmogelijk. We hebben al eerder berichten gekregen over doden die we niet kunnen checken.”

Naar Deiyiai reizen is voor de redactie onmogelijk: wegen zijn er nauwelijks in het grotendeels onherbergzame West-Papua, dat in oppervlakte groter is dan Duitsland, en er gaan ook nauwelijks vliegtuigen. Hoewel Mambor niets met zekerheid kan zeggen over dit specifieke incident, is hij wel bang dat er op dit moment van alles gebeurt in het binnenland, waar niemand weet van heeft. “In grote steden als Jayapura werken de telefoonlijnen nog, maar in dorpjes in het binnenland ook niet meer. Als daar geweld plaatsvindt, komen we het niet te weten.”

Breed verspreid protest

Af en toe sijpelen wel filmpjes door de internetblokkade, van bewoners van plaatsen in het binnenland die met de onafhankelijkheidsvlag de straat op gaan. Voor Mambor is het een teken hoe breed gedragen de huidige golf protesten is. “Dit is misschien niet de grootste demonstratie, als je het vergelijkt met eerdere protesten in Jayapura. Maar ik heb het nog niet meegemaakt dat de protesten geografisch zo breed verspreid zijn.”

Eens in de zoveel tijd flakkert de ontevredenheid op in West-Papua, dat tot 1962 door Nederland was bezet en daarna door Indonesië werd ingelijfd. Veel Papoea’s hebben zich door Indonesië altijd als tweederangsburgers behandeld gevoeld. 

De huidige golf van protesten begon, toen de Indonesische politie in de Javaanse stad Surabaya een door Papoea’s bewoond studentenhuis met traangas binnenviel en racistische taal schreeuwde tijdens de massa-arrestatie. De protesten die daarna uitbraken in verschillende steden in Java en in West-Papua zelf, richtten zich aanvankelijk tegen het racisme en de vooroordelen waar Papoea’s in Indonesië steeds weer mee te maken hebben. Maar volgens Mambor veranderen de doelstellingen van de demonstranten langzamerhand. “Eerst ging het over racisme, maar in de afgelopen week hoor ik van veel mensen dat ze eigenlijk geen hoop meer hebben dat dat kan veranderen binnen de staat Indonesië. Het gaat nu veel meer over een nieuw referendum over onafhankelijkheid.”

De regering in Jakarta reageert vaak allergisch op separatisme. Op de Australische radio sprak Benny Wenda, een in ballingschap levende leider van de onafhankelijkheidsstrijd, de vrees uit dat het Indonesische leger in reactie op de protesten een bloedbad zou kunnen uitrichten als in 1991 in Dili, de hoofdstad van Oost-Timor, toen 250 demonstranten werden doodgeschoten.

Zelfbeschikking

Maar dat was ten tijde van de dictatuur van Soeharto, inmiddels is Indonesië toch democratisch geworden? “Misschien is Indonesië in andere delen van het land een democratie”, reageert Mambor. “Maar hier wordt een bevolkingsgroep zelfbeschikking ontzegd en racistisch behandeld, terwijl de regering zegt dat ze zoveel wegen bouwen en ontwikkelingsprojecten doorvoeren. Sorry, voor mij is dat kolonialisme.”

Lees ook:

Indonesië sluit internet in onrustig Papua af

Het is al dagen onrustig in de Indonesische provincies Papua en West-Papua. Racistische incidenten op Java wakkeren het verlangen naar onafhankelijkheid aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden