ReportagePhnom Penh

Weg met die rommel op straat, vindt de Cambodjaanse regering

Lom Rithy gaat met een drinkkar door de straten van Phnom Penh.Beeld Ate Hoekstra

De eetstalletjes in de straten van Phnom Penh hebben over klandizie niet te klagen. Maar de overheid wil er vanaf.  Ze zouden niet passen in een schoner, ordentelijker en beschaafd Cambodja.

Het eettentje van Ell Kry, op het voetpad langs een drukke straat in Phnom Penh, blink uit in eenvoud. Een roestige inklapbare tafel met plastic stoeltjes. Een plastic afdekzeil dat klanten tegen de regen beschermt. Vier grote pannen met daarin het dagelijkse menu: kip, groente, soep en rijst. “Ik sta al tien jaar op deze plek”, vertelt de 54-jarige Kry. “Het is lang niet altijd winstgevend. Maar als ik dit niet doe heb ik helemaal geen inkomen.”

Eettentjes zoals die van Kry zijn overal in Cambodja. Het zijn zelden toonbeelden van schoonheid, maar dankzij hun lage prijzen en vaak smakelijke maaltijden zijn ze enorm populair. De Cambodjaanse overheid is echter veel minder enthousiast over de pragmatische restaurantjes. Zij werkt aan een wetsvoorstel dat Cambodja schoner, ordentelijker en beschaafder moet maken. Het voorstel, dat waarschijnlijk volgend jaar wet wordt, stelt onder meer dat straatverkopers verboden kunnen worden, dat bedelen niet langer is toegestaan en dat het volk zich niet te bloot mag kleden.

Noedelsoep

Het is een schril contrast met het huidige beeld. In hoofdstad Phnom Penh zijn de slecht onderhouden voetpaden ingenomen door allerlei mensen die hun best doen een inkomen te vergaren. De een verkoopt noedelsoep, de ander plakt fietsbanden en weer een ander zingt voor een aalmoes de longen uit zijn lijf, met een mobiele speaker op het hoogste volume.

Na het braden van enkele lappen vlees veegt Kry het zweet van haar voorhoofd. De verkoopster wordt geregeld lastig gevallen door autoriteiten die vinden dat haar kraampje in de weg staat. Hen iedere dag wat geld toestoppen is de enige manier om ze stillen, vertelt ze. “De politie stuurt ons soms weg, maar we zijn koppig en keren altijd terug. We hebben niets anders.”

Een straat verderop staat Kan Phally in de deuropening van haar wasserette. Op de stoep hangen broeken, shirts en jurken aan grote rekken te drogen. Het is een gebruikelijke gang van zaken, maar ook het voetpad gebruiken om de was te drogen ligt in het wetsvoorstel onder vuur. Phally (49) is er niet over te spreken. “Ik ben heus bereid het voetpad wat meer vrij laten, maar als ik helemaal moet stoppen het te gebruiken kan ik wil ophouden. Ik heb elders geen ruimte om de was op te hangen.”

De Cambodjaanse regering zegt dat de nieuwe wet nodig is voor het bewaken van de openbare orde en het waarborgen van cultuur en tradities. Het toont tevens de toenemende zucht naar controle van Hun Sen. De al 35 jaar regerende premier veranderde Cambodja bij de verkiezingen van 2018 in een eenpartijstaat en voerde de afgelopen jaren verschillende wetten door die mensenrechtenactivisten als repressief en autoritair omschrijven.

Ook bij het nieuwe wetsvoorstel zijn de regels verstrekkend. Zo is tevens vastgelegd dat mannen niet langer met ontbloot bovenlijf de straat op mogen, en vrouwen geen ‘te korte’ of ‘te doorzichtige’ kleding publiekelijk mogen dragen.

Sexy kleding

In een koffiehuis aan de rivier zit het 29-jarige fotomodel Natalie Ouk - zwarte kleding, lichte huid, lipstiftrode lippen - achter haar laptop. Ze is woedend. “Met die nieuwe wet mag ik straks geen foto’s van mezelf online publiceren waarop ik te sexy gekleed ben”, vertelt ze. “Het is een ondermijning van vrouwenrechten. Ik heb het recht zelf te bepalen hoe ik mij in het openbaar kleed.”

Te blote kleding is Hun Sen al langere tijd een doorn in het oog. In april kreeg een Cambodjaanse vrouw zes maanden cel wegens ‘pornografie en onfatsoenlijke blootstelling’ omdat ze bij het online verkopen van kleding suggestief gekleed was. De premier heeft de autoriteiten opgeroepen online verkoopsters die onthullende kleding dragen te heropvoeden. Volgens de premier beschadigen zij de Cambodjaanse cultuur en zetten ze aan tot seksueel geweld.

Cambodjaanse en internationale mensenrechtenorganisaties zijn er niet over te spreken. Zij stellen in een gezamenlijke verklaring dat zulke regels de vrijheid van meningsuiting schenden en persoonlijke autonomie ondermijnen. Bovendien schuift men bij seksueel geweld zo de schuld richting het slachtoffer, aldus de organisaties.

In de chaotische straten van Phnom Penh, waar zelfs verkeerslichten amper worden gerespecteerd, is een fanatieke handhaving van de nieuwe wet moeilijk voor te stellen. Velen vrezen dan ook dat de regels selectief worden ingezet, bijvoorbeeld om een demonstratie snel op te kunnen breken of straatverkopers te verwijderen van een plek die de autoriteiten om politieke redenen willen presenteren als schoon en ordelijk.

Lom Rithy maakt zich zorgen. Met haar kar verkoopt ze frisdrank op een drukke straathoek. “Ik begrijp heus wel dat men een schone stad wil, maar er zijn zoveel straatverkopers. Waar gaan wij allemaal naartoe als dit niet meer is toegestaan?”

Lees ook:

Politie in Bangkok maakt jacht op voedselstalletjes

De Thaise junta legt het verkopen van straatvoedsel in Bangkok aan banden. De straten moeten ordelijker worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden