ReportageChinees Nieuwjaar

Weer zijn veel Chinese families bij de nieuwjaarsviering niet compleet

Mensen arriveren op het treinstation van Peking op 8 februari 2021, voorafgaand aan de grootste feestdag van het jaar, het nieuwe maanjaar, dat op 12 februari het Jaar van de Os inluidt. Beeld AFP
Mensen arriveren op het treinstation van Peking op 8 februari 2021, voorafgaand aan de grootste feestdag van het jaar, het nieuwe maanjaar, dat op 12 februari het Jaar van de Os inluidt.Beeld AFP

China viert vrijdag Nieuwjaar, maar de gebruikelijke volksverhuizing blijft uit. Veel arbeidsmigranten reizen niet naar hun thuisdorp, na een ontmoedigingscampagne van de overheid die een nieuwe coronagolf vreest.

Terwijl Zhu met haar bezem in de weer was, ging haar telefoon. De leider van haar dorp vertelde de straatveger dat ze niet naar huis mocht komen. Zhu zou deze week van Shanghai naar het dorpje in de provincie Anhui reizen, en eindelijk haar familie weer zien. Samen zouden ze een feestmaal bereiden – zoals altijd met Chinees Nieuwjaar. Dat gaat niet door, zei het dorpshoofd aan de telefoon. Hij vreest dat Zhu het coronavirus meeneemt.

Het is het tweede jaar op rij dat Zhu het nieuwe jaar niet thuis viert. Chinees Nieuwjaar, dat aanstaande vrijdag het jaar van de Os inluidt, is de belangrijkste feestdag van het land, met een tiental verplichte vakantiedagen eromheen die Chinezen traditioneel in familiekring doorbrengen. Voor veel mensen is het de enige keer in het jaar dat ze elkaar zien. Maar honderden miljoenen families zijn deze week niet compleet. Het coronavirus verpest – alweer – hun nieuwjaarsviering.

Peking werd bloednerveus

De lokale uitbraken in het noordoosten van het land dreigden een paar weken geleden uit de hand te lopen. Peking werd bloednerveus. Het seizoen van Chinees Nieuwjaar, de veertig dagen waarin het hele land op z’n kop staat, stond op het punt te beginnen. De drie miljard reisbewegingen, mensenmassa’s op de treinstations en volgepakte coupés gaven de leiders nachtmerries. Zo was het vorig jaar ook misgegaan.

Als het virus in miljoenenstad Shijiazhuang opduikt en niet meer te traceren is, sluit de stad haar toegangswegen, net als het nabijgelegen Xingtai. Maar binnen twee weken gaan daar alweer wat winkels open. Er werd te veel geklaagd, zo vertelt een inwoner. In de hoofdstad beseft de regering van Xi Jinping dat nog een keer het land stil leggen niet te doen is.

Drukte op het treinstation van Peking-West.  Beeld AFP
Drukte op het treinstation van Peking-West.Beeld AFP

Lokale leiders zullen de barrières extra zwaar aanzetten

Balancerend tussen volksgezondheid en sociale stabiliteit, grijpen de leiders terug op een bekende aanpak. Ze ontmoedigen mensen om terug naar hun thuisdorp te gaan, in de wetenschap dat lokale leiders de barrières nog eens extra zwaar zullen aanzetten. Het officiële advies luidt: een negatieve test binnen 48 uur vóór vertrek, dan twee weken quarantaine bij aankomst met nog eens een paar testmomenten tussendoor. Bij terugkomst op de werkplek gelden weer dezelfde regels.

Voor Zhu is dat niet te doen. “Ik verdien al niet veel dus ik wilde geen geld uitgeven aan de coronatesten.” Of de straatveger zelf aan alle voorwaarden zou voldoen, maakt niet eens zoveel uit. Aan het dorpje in de provincie Anhui worden ook nogal wat eisen gesteld. Het dorpshoofd moet een locatie klaar hebben die geschikt is voor centrale quarantaine, mocht tóch iemand besmet blijken. En voor de verwerking van al die testen is laboratoriumcapaciteit nodig die veel regio’s niet hebben, laat staan dat de bezetting compleet is tijdens de feestdagen.

Als goedmakertje bieden bedrijven hun arbeiders gratis wifi

Eventuele klachten over strenge maatregelen kan Peking zo mooi afschuiven op lokale leiders. Het zijn bovendien de arme migranten die eronder lijden. Ongeschoolde arbeiders zoals Zhu die de tests niet kunnen betalen, of zich de lange quarantaines niet kunnen veroorloven.

Als goedmakertje bieden veel bedrijven hun arbeiders wel iets extra’s. Gratis wifi bijvoorbeeld, om onbeperkt filmpjes te kijken in de slaapvertrekken. Sommige bedrijven vergoeden reeds geboekte vliegtickets of treinkaartjes. Staatskrant Global Times schrijft over dorpen waar vrijwilligers pakketjes volstoppen met lokale lekkernijen, die ze vervolgens naar dorpsgenoten in de verre grote stad sturen.

Andere bedrijven maken van de nood een deugd en laten de productie doordraaien tijdens de feestdagen

Een bedrijf dat verzorgingsproducten produceert zet wandeltochten uit ‘zodat onze werknemers zich niet hoeven te vervelen’. De sportzaal en leesruimte zijn al opgeknapt. Andere bedrijven maken van de nood een deugd en laten de productie doordraaien tijdens de feestdagen. Medewerkers die blijven, verdienen een bonus.

De maatregelen lijken te werken. Het ministerie van transport schat dat het aantal reisjes dit jaar 40 procent lager uitkomt dan gebruikelijk. Van de driehonderd miljoen Chinese migranten blijft een groot deel bij de werkplek.

Eén generatie is er niet bij

Zo veroorzaakt de corona-pandemie voor het tweede jaar op rij veel menselijk leed in China. Zhu’s collega Zhang Baozhu verhuisde vijf jaar geleden met zijn vrouw naar Shanghai. Zijn zoon en schoondochter kregen een baby en hij wilde helpen. Terwijl zijn zoon werkt op een scheepswerf, veegt Zhang straten. Hij prijst zich gelukkig dat in ieder geval drie generaties van zijn gezin Chinees Nieuwjaar samen vieren.

Maar één generatie is er niet bij. Hij zou het jaarlijkse feest vieren met zijn ouders, in het stadje in de provincie Jiangsu waar zijn familie vandaan komt. Zijn ouders keken erg uit naar het weerzien met Zhang, zijn zoon en zijn kleinkind. “Ik wilde terug voor hen, maar nu moet ik maar vertrouwen op mijn twee broers. Zij moeten nu voor hen zorgen.”

Lees ook:

China is de winnaar van 2020, vooral omdat andere landen zo veel verloren

Trouw-correspondent Eefje Rammeloo blikt terug op het afgelopen jaar, dat in het teken stond van de coronapandemie. Hoe ging China daarmee om en wat zijn de gevolgen voor hun wereldwijde macht?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden