Verenigde Staten

Wat kunnen de Democraten nog uitrichten tegen zo’n conservatief Hooggerechtshof?

Een groep families uit de staat Washington aan de Amerikaanse westkust reisde naar de hoofdstad Washington aan de oostkust om bij het Hooggerechtshof te bidden voor beëindiging van het recht op abortus.Beeld EPA

Met de benoeming van Amy Coney Barrett beklonken de Republikeinen vannacht een ruime conservatieve meerderheid in het Amerikaanse Hooggerechtshof. De Democraten zinnen al op tegenzetten.

De Democraten konden tegensputteren wat ze wilden, en dat deden ze dan ook. Maar voor de Republikeinen was de benoeming van nog een conservatieve rechter in het Hooggerechtshof de politieke hoofdprijs van vier jaar Trump. Dus loodsten ze Amy Coney Barrett in recordtijd door de procedure. Ze benoemden haar maandag.

Het was al de derde voordracht van Trump. Daarmee werd, waarschijnlijk voor decennia, een 6-3 conservatieve meerderheid in het Hof beklonken. Democraten vrezen nu voor verworvenheden als Obama’s zorgstelsel en het recht op abortus.

Mitch McConnell, leider van de Republikeinen in de Senaat, nam zondag een voorschot op een verkiezingsnederlaag op 3 november. “Veel van wat we de afgelopen vier jaar hebben gedaan, zal vroeger of later ongedaan worden gemaakt door de komende verkiezingen. Maar hier zullen ze heel lang niets aan kunnen doen.”

Amy Coney Barret is door de Amerikaanse president Trump voorgedragen voor het Hooggerechtshof.Beeld EPA

De geesten bij de Democraten zijn rijp voor opportunistisch tegenspel

Toch zinnen de Democraten wel degelijk op tegenzetten. Want vier jaar geleden blokkeerden de Republikeinen in de Senaat een voordracht van president Obama, met het argument dat je in een verkiezingsjaar geen rechters hoort te benoemen. Maar nu ze zelf de kans kregen, vergaten ze die regel weer snel.

Dat opportunistische spel heeft bij de Democraten de geesten rijp gemaakt voor opportunistisch tegenspel. “Als je eenmaal de regel ‘omdat het kan’ hebt vastgesteld, denk dan niet dat als de rollen omgedraaid zijn, je nog enige geloofwaardigheid hebt als je ons de les komt lezen”, waarschuwde de Democratische senator Sheldon Whitehouse.

Dan moeten ze natuurlijk de verkiezingen nog wel even winnen. Maar stel dat dat lukt, dan doen nu allerlei ideeën de ronde die kort geleden nog als extreem golden. Presidentskandidaat Joe Biden kondigde al een commissie aan die hervormingen moet bedenken.

Uitbreiding van het aantal rechters kan zich ook weer tegen de Democraten keren

Het populairste idee is uitbreiding van het aantal rechters. Dat kan relatief simpel. Al is het de vraag of alle Democratische senatoren ervoor te winnen zouden zijn. Want het schendt een politiek taboe, en kan een wapenwedloop in gang zetten, waarbij iedere partij die aan de macht is het Hof verder uitbreidt.

Een ander idee is het instellen van zittingstermijnen. Als rechters niet meer voor het leven benoemd worden, maar slechts voor 18 jaar, mag iedere president voortaan gewoon twee benoemingen doen, en zal er juist minder wapengekletter opklinken. Het stuit wel op een praktisch probleem: er is waarschijnlijk een grondwetswijziging voor nodig, wat een enorm politiek gevecht zal worden.

Als derde strategie wordt ‘jurisdiction stripping’ geopperd. Als de Democraten een wet aannemen waarbij ze tegenstand van het Hof verwachten, kunnen ze expliciet in de wet zetten dat het Hof er geen zeggenschap over heeft. De grondwet laat daar mogelijkheden voor. Maar ook dit kan zich tegen de Democraten keren, als de Republikeinen het ook gaan doen.

Washington DC en Puerto Rico willen officieel een staat worden

Dus zijn er ook Democratische strategen die zeggen: richt je op de lange termijn. Dat de Republikeinen nu zoveel invloed hebben op de samenstelling van het Hof, komt doordat de stem van kleinere, veelal conservatieve staten zwaar meetelt in de Senaat. Maar er zijn twee gebieden, die al jaren in de wachtkamer zitten om officieel als staat te worden toegelaten: hoofdstad Washington DC en Puerto Rico. Beide gebieden stemmen Democratisch, precies de reden dat Republikeinen hun toelating tot nu toe geblokkeerd hebben. Als Biden straks één groot politiek gevecht moet aangaan, zou dit er een zijn waar Democraten nog langer van kunnen profiteren dan de Republikeinen van hun conservatieve meerderheid in het Hof.

Lees ook:

Wie krijgt het Hooggerechtshof terug in zijn hok?

In de Amerikaanse Senaat beginnen vandaag de hoorzittingen over de benoeming van Amy Coney Barrett, die de conservatieve meerderheid in het Amerikaanse Hooggerechtshof voor decennia kan bezegelen. En dat terwijl de bevolking als geheel juist progressiever wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden