Veiligheidswet

Wat doen westerse landen tegen de drastische stap van Peking?

Een poster tegen de nieuwe veiligheidswet, aangeplakt door demonstranten in Hongkong.Beeld AP

Washington en Londen willen de toenemende greep van China op Hongkong tegengaan. Maar de maatregelen die zij voorstellen, kunnen nadelig uitpakken.

De westerse reactie op de nieuwe veiligheidswet voor Hongkong dreigt grote gevolgen te hebben voor die stad zelf. Zowel Amerikaanse sancties als Britse toezeggingen aan de inwoners van de voormalige kolonie kunnen de positie van Hongkong als internationaal handelscentrum uithollen.

Het Huis van Afgevaardigden van de Verenigde Staten stemde woensdagavond unaniem voor sancties tegen Chinese autoriteiten die meewerken aan het invoeren van de nieuwe wet, zowel personen als instellingen. Om deze autoriteiten te treffen in hun portemonnee zijn de sancties gericht tegen banken die met hen zaken doen.

Financiële instellingen zijn sterk vertegenwoordigd in Hongkong. Sommige grote banken, zoals HSBC, hebben zich al achter de nieuwe Chinese wet geschaard om hun politieke belangen veilig te stellen. Het is juist dit gedrag dat het Huis wil aanpakken. De sancties zijn pas officieel van kracht als president Donald Trump zijn handtekening eronder zet, wat volgens waarnemers in Washington snel kan gebeuren.

Toegangspoort voor handel met China

De Amerikaanse sancties en massale migratie kunnen de positie van Hongkong als internationaal financieel centrum aantasten. De stad functioneert nog altijd als toegangspoort voor de handel met communistisch China en als draaischijf voor investeringen in dat land, al is die positie in de afgelopen decennia wel verzwakt.

China streeft al langer naar een sterkere positie voor steden op het vasteland, zoals Shenzen en Shanghai, die concurrenten van Hongkong moeten worden. Maar het is de vraag of het internationale zakenleven daar in mee zal gaan. Een van de voordelen van Hongkong was tot nu toe juist dat alle transacties daar onder onafhankelijke rechters vallen. In China is iedereen overgeleverd aan de willekeur van de rechtspraak, die uiteindelijk in dienst staat van de Communistische Partij.

Andere landen hebben nog geen economische sancties aangekondigd. Maar Groot-Brittannië, Australië en Taiwan kijken wel naar mogelijkheden om bezorgde inwoners van Hongkong een uitweg te bieden door middel van migratie. De Britten hebben de meest concrete plannen, ook omdat zij een historische verplichting voelen.

Een einde aan de uitzonderingspositie

Bij de overdracht van Hongkong aan China in 1997 maakte Londen afspraken met Peking, over een zekere mate van zelfstandigheid en democratie voor de stad. Die afspraken zouden voor een periode van vijftig jaar gelden, onder het motto ‘een land, twee systemen’. Maar met de nieuwe veiligheidswet maakt China effectief een einde aan de uitzonderingspositie van Hongkong.

De in 1997 gemaakte afspraken zijn dus door China geschonden, meent de regering van premier Boris Johnson. Daarom mogen 350.000 Hongkongers die nog een paspoort hebben uit de tijd dat de stad Brits was, naar Groot-Brittannië komen. Dat kan voor een periode van vijf jaar, met uitzicht op Brits staatsburgerschap. Nog eens 2,6 miljoen inwoners van Hongkong kunnen aanspraak maken op dezelfde regeling.  

Daarmee kan de exodus van Hongkongers naar Groot-Brittannië op drie miljoen mensen komen, terwijl ook andere landen hen willen binnenhalen. Zo biedt Taiwan inwoners van Hongkong de kans om te immigreren en kijkt Australië ook naar mogelijkheden. Die plannen zijn ook in het belang van deze landen zelf, veel inwoners van Hongkong spreken Engels en zijn goed opgeleid.

Steeds meer een gewone Chinese stad

Als er inderdaad miljoenen Hongkongers vertrekken in de komende jaren, komt de stad die nu 7,5 miljoen inwoners telt in de problemen. Zeker als juist de mensen met carrièrekansen vertrekken, wat waarschijnlijk lijkt. Dat gebeurde ook al in de aanloop naar 1997, toen veel inwoners van Hongkong vertrokken naar Groot-Brittannië en Canada.

Ondertussen kan China moeiteloos miljoenen mensen naar Hongkong laten gaan, die staan nu al te dringen omdat het welvaartsniveau er nog altijd hoger ligt dan op het vasteland. Daarmee zou het karakter van de voormalige Britse kolonie sterk veranderen, Hongkong wordt dan steeds meer een gewone Chinese stad.

China heeft inmiddels boos gereageerd op de Amerikaanse sancties en de Britse beloftes aan de inwoners van Hongkong. Die worden door Peking gezien als ongepaste bemoeienis met interne Chinese zaken.

Lees ook: 

Peking schraapt met nieuwe veiligheidswet het laatste beetje vrijheid weg in Hongkong

China heeft een nieuwe veiligheidswet aangenomen voor Hongkong. Of die voor de kritische inwoners goed zal uitpakken, is zeer de vraag. Critici voorzien een bloedige culturele revolutie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden