Israël vs HamasWapenstilstand

Wat de strijd tussen Israël en Hamas heeft opgeleverd en gekost

Veel families in Gaza keerden vrijdag terug naar hun huis, na geschuild te hebben in scholen of bij familie.  Beeld AP
Veel families in Gaza keerden vrijdag terug naar hun huis, na geschuild te hebben in scholen of bij familie.Beeld AP

Na elf dagen oorlog is er een wapenstilstand tussen Hamas en Israël. Beide partijen eisen de overwinning, maar de strijd telt vooral verliezers.

Het hing al dagen in de lucht, maar donderdagnacht kwam eindelijk het nieuws dat de wapenstilstand tussen Hamas en Israël de volgende ochtend van kracht zou gaan. Het brengt een einde aan de oorlog die elf dagen duurde, met 243 doden in de Gazastrook en 12 doden in Israël als gevolg. Het was het gewelddadigste treffen tussen Hamas en Israël in zeker zeven jaar.

Nu eisen beide kanten de overwinning op. Volgens een woordvoerder van Hamas is de wapenstilstand ‘een overwinning voor het Palestijnse volk’, terwijl de Israëlische premier Netanyahu sprak van een groot succes voor Israël. Beide partijen hebben op hun eigen manier winst uit de oorlog kunnen behalen. En de verliezers, dat zijn voornamelijk de burgers. Vooral in Gaza, maar ook in Israël.

Kans om er een politiek slaatje uit te slaan

Hoewel Hamas in militair opzicht alleen maar verloren lijkt te hebben, lijkt er wel winst behaald in de arena van de Palestijnse politiek. Door met raketaanvallen te beginnen naar aanleiding van het Israëlische politieoptreden in de al-Aqsamoskee en de huisuitzettingen in Sheikh Jarrah van twee weken geleden, kan het zich opwerpen als beschermer van de Palestijnse zaak, in tegenstelling tot de Palestijnse president Mahmoud Abbas en zijn partij Fatah – die de afgelopen weken beide schitterden in afwezigheid.

Ook Netanyahu had de kans er een politiek slaatje uit te slaan. Allereerst zorgde de oorlog voor een welkome afleiding: de Israëlische kranten stonden niet langer vol met sappige details uit de corruptierechtszaken waar hij in terechtstaat. Daarnaast viel de formatiepoging van de oppositiepartijen – die goed leek te gaan – uit elkaar toen de rechtse politicus Naftali Bennett zich terugtrok nadat er rellen uitbraken tussen Palestijnse en Joodse inwoners van Israël, en een kleine islamitische partij zei niet verder te willen onderhandelen totdat het geweld weer was gaan liggen.

De deadline voor de oppositie om een regering te vormen komt steeds dichterbij. Als het niet lukt, komen er opnieuw verkiezingen, voor de vijfde keer in twee jaar. Netanyahu is dan zeker tot de herfst verzekerd van zijn premierschap. Het zou zomaar kunnen dat de oorlog zijn politieke reddingsboei blijkt te zijn.

Maar Netanyahu moet een prijs betalen voor wat hem mogelijk langer aan de macht houdt. Hoewel Israël om de zoveel jaar een oorlog met Hamas voert, was dit de eerste keer dat het geweld tijdens zo’n oorlog zich ook tussen de Palestijnse en Joodse inwoners van Israël voordeed.

De onrust in de Israëlische steden was een mix van de groeiende woede onder de Palestijnse inwoners over onder andere de huisuitzettingen in Sheikh Jarrah, de aanvallen op Gaza en hun eigen positie in de Israëlische samenleving. Daarbij kwamen ook aanvallen van Palestijnen op Joodse inwoners, en groepen rechts-nationalistische Joodse Israëliërs die Palestijnen aanvielen. Het is een nieuw facet van het conflict waar Netanyahu nog niet eerder mee geconfronteerd werd.

‘De wapenstilstand is voor mensen die niet geleden hebben’

In Gaza zijn ze vooral blij dat er een eind is gekomen aan de luchtaanvallen en beschietingen. Duizenden mensen gingen donderdagnacht de straat op om de wapenstilstand te vieren, met toeterende auto’s, het uitdelen van snoep en het afsteken van vuurwerk.

Maar niet overal was het feest. In Beit Hanoun, in het noorden van de enclave, hebben veel mensen iets anders aan hun hoofd. Een groot deel van de huizen is verwoest, en veel mensen zijn familieleden kwijtgeraakt. “De wapenstilstand is voor mensen die niet geleden hebben; die niet hun geliefden zijn kwijtgeraakt of wier huis niet gebombardeerd is,” vertelt een van de bewoners aan AP.

Voor de meesten van hen is het niet de eerste oorlog die ze hebben meegemaakt, en zal het zeker niet de laatste zijn. En hoewel de wapenstilstand er nu is, kan die altijd gebroken worden. Zowel Hamas als Israël heeft al gewaarschuwd dat ze klaar staan om weer naar de wapens te grijpen als ze dat nodig vinden.

Vrijdagmiddag werd het bestand voor het eerst getest: opnieuw braken er onlusten uit tussen Palestijnen en Israëlische politie in het complex van de al-Aqsamoskee. Volgens ooggetuigen werd na het vrijdaggebed de wapenstilstand gevierd, en probeerde de politie dit op te breken met traangas en rubberen kogels. De politie ontkent dit, volgens hen begonnen de Palestijnse betogers met het gooien van stenen en Molotovcocktails, en reageerden ze hier alleen op. Een verdere escalatie bleef uit.

António Guterres, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, waarschuwt voor een terugkeer naar de status quo. Zowel Israëlische als Palestijnse leiders “hebben een verantwoordelijkheid die voorbijgaat aan alleen het herstellen van de rust om een serieuze dialoog te beginnen die de onderliggende oorzaken van het conflict aanpakt”, twitterde Guterres.

Of het snel tot zo’n dialoog komt is de vraag. De prioriteit lijkt om nu eerst de wapenstilstand te behouden, want die is breekbaar.

Lees ook:

Staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas bereikt, ergste geweld lijkt achter de rug

Een staakt-het-vuren tussen Hamas en Israël is bereikt. Egypte trad als vanouds op als bemiddelaar. Israël bindt in na Amerikaanse druk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden