ReportageVoorlichtingswet

Wat betekent de Hongaarse homopropagandawet voor scholen? ‘Er is hoop, maar het ziet er niet positief uit’

Een protest in Boedapest tegen een wet die lhbti+-content verbiedt op school en in de media.  Beeld Reuters
Een protest in Boedapest tegen een wet die lhbti+-content verbiedt op school en in de media.Beeld Reuters

Tot afschuw van veel Hongaarse docenten maakt een nieuwe wet voorlichting over homo- en transseksualiteit op scholen illegaal. ‘Onder Orbán is voorlichting belangrijker dan ooit.’

Seksualiteit gaat over voortplanting, er zijn twee genders – de man en de vrouw – die elkaar perfect aanvullen, en homoseksualiteit en transgender mensen bestaan niet.

Dat is in een notendop wat het vorig jaar nog eens aangescherpte Hongaarse schoolcurriculum over seksualiteit te zeggen heeft, vertelt Dorottya Rédai. Ze werkt voor een organisatie die al meer dan twintig jaar lhbti+-voorlichting geeft op scholen. In plaats van dat die voorlichting gaandeweg minder nodig werd, is het onder de conservatieve regering van Viktor Orbán juist steeds belangrijker geworden, zegt ze.

Intimidatie

Maar sinds deze week is onduidelijk of het programma waar Rédai voor werkt, kan blijven bestaan: een wet die afgelopen dinsdag werd aangenomen maakt het illegaal om ‘lhbti+-waarden’ te ‘promoten’ onder kinderen en jongeren onder de 18 jaar. De regering zegt zo op te komen voor het welzijn van kinderen: de rest van de wet ging over het beschermen van kinderen tegen pedofilie. Zoals vaak wanneer de regering-Orbán dit soort wetten introduceert, is de verwoording vaag en ook juridisch moeilijk te interpreteren. Wat er onder zal vallen, is dus nogal onduidelijk.

“Maar dat maakt dit soort wetten juist effectief”, zegt Rédai. “Ze werken via intimidatie. Wij kunnen als organisatie wel zeggen: we gaan gewoon door. Maar als scholen ons niet meer durven uitnodigen, dan kunnen wij ons werk niet meer doen.”

Nieuwsgierig

Edina Szakács werkt als docent op een middelbare school in Boedapest. Elk jaar organiseert haar school een speciale Dag van de Tolerantie, waarvoor onder andere organisaties zoals die van Rédai worden uitgenodigd. Zal haar school daarmee doorgaan? “Dat is nog niet duidelijk”, zegt ze. “Ik hoop natuurlijk van wel, maar deze wet creëert een heel nieuwe situatie. Het zou in elk geval eeuwig zonde zijn als we dit niet meer kunnen doen. Tolerantie is niet iets wat je mensen op latere leeftijd nog makkelijk aan kunt leren – daar moet je juist echt zo vroeg mogelijk mee beginnen.”

Hoewel de school waar Szakács voor werkt een van de progressiefste scholen in Boedapest is, wordt zelfs daar relatief weinig openlijk over lhbti+-onderwerpen gepraat. Ze heeft in de vijftien jaar dat ze nu lesgeeft maar één keer een jongen in haar klas gehad die openlijk voor zijn homoseksualiteit uitkwam – en die verhuisde op een gegeven moment naar Nederland.

Een homoseksuele collega houdt die seksuele geaardheid verborgen op school – ook voor collega’s. “Maar de kinderen zijn er duidelijk nieuwsgierig naar. Ik laat ze af en toe anoniem onderwerpen suggereren die ze graag willen bespreken met de hele klas, dat zijn vaak dit soort onderwerpen.”

Tegengas van jongeren en docenten

Over de mentale gesteldheid van lhbti+’ers in Hongarije zijn schokkende cijfers beschikbaar. Volgens Háttér társaság, de grootste lhbti+-organisatie in het land, heeft 42 procent van de lhbti+’ers weleens zelfmoord overwogen en heeft 30 procent een poging gedaan.

Toch is er ook hoop, zegt Szakács. “Deze tieners zijn niet makkelijk onder de duim te krijgen, ook niet door dit soort wetten. Ze pikken zelf dingen op, ze kennen hun weg op het internet, ze gaan met zijn allen naar demonstraties. Afgelopen maandag was ik wandelen met mijn klas en na afloop ging de halve klas, 16-jarigen dus, naar een groot protest tegen deze wet. Ik was er zelf niet over begonnen, dat mag ik niet.”

Er blijkt ook al tegengas van docenten te komen. Szakács is lid van een Facebookgroep waarin duizenden docenten teksten met elkaar delen waarin ze verklaren dat ze tóch door zullen gaan met het bespreken van dit soort onderwerpen op school. Natuurlijk is dat wel makkelijker wanneer je voor een progressieve school werkt – en je je baan dus niet op het spel zet. Er gaan ook al verhalen de ronde over docenten op conservatievere scholen (de meerderheid) die deze week toch met hun studenten bespraken wat er aan de hand is, en gelijk moesten vrezen voor hun baan. “Er is nog hoop”, zegt Rédai. “Maar de toekomst ziet er niet echt positief uit.”

Lees ook:

Hongarije verbiedt tv-programma’s en lesmateriaal met homostellen, EU (met vertraging) ‘uiterst bezorgd’

Hongarije heeft een nieuwe wet die bepaalt dat uitingen ‘die homoseksualiteit propaganderen’ worden verboden. En dat in een EU-land. Het Brussels protest bleef aanvankelijk bij woorden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden