Iraniërs bij de begrafenis Qassem Soleimani

Verenigde Staten

Was het doden van Soleimani echt noodzakelijk?

Iraniërs bij de begrafenis Qassem SoleimaniBeeld EPA

In de VS woedt discussie over de legitimiteit van het doden van Qassem Soleimani. Volgens enkele Democraten zijn de argumenten ‘flinterdun’.

Terwijl de discussie nog volop woedt over de vraag of de VS de Iraanse generaal Qassem Soleimani wel hadden mogen doden, dreigt de Amerikaanse president met een actie tegen Iran die zeker illegaal lijkt. Donald Trump twitterde zaterdag dat in geval van Iraanse aanvallen op Amerikanen of Amerikaanse doelen er 52 Iraanse doelwitten zijn geselecteerd; ‘sommige heel belangrijk voor Iran en de Iraanse cultuur’. Het bestoken van cultuurschatten geldt in het internationale recht als oorlogsmisdaad.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Mike Pompeo ging gisteren in een aantal tv-interviews niet in op wat Trump precies bedoelde, maar verzekerde de Amerikanen dat elke actie van de Amerikaanse krijgsmacht legaal zou zijn.

Ruim begrip

‘Legaal’ is wat die krijgsmacht betreft een heel ruim begrip. In de VS is de president de opperbevelhebber van het leger, met de opdracht de veiligheid van het land te waarborgen. Het Congres heeft daar ook iets over te zeggen: het kan als enige een ander land de oorlog verklaren. De afgelopen jaren hebben achtereenvolgende presidenten echter steeds meer speelruimte genomen, zonder dat het Congres bezwaar maakte.

Internationaal gezien kan het liquideren van Soleimani als moord worden beschouwd, en datzelfde geldt ook voor de Amerikaanse wet. Zelfs in oorlogstijd is het gericht uitschakelen van militaire leiders van de tegenstander, buiten het slagveld, controversieel.

Voor het eerst sinds 1943

De actie tegen Soleimani is in de VS vergeleken met de laatste keer dat de VS een militaire leider van een ander land uit de weg ruimden. De Japanse admiraal Isoroku Yamamoto werd in 1943 neergeschoten, terwijl hij onderweg was in een vliegtuig voor een inspectietour van Japanse bases in de Stille Oceaan. De VS waren toen in oorlog met Japan, en zijn dat niet met Iran. De raketten op Soleimani werden bovendien afgevuurd in Irak, dat er geen toestemming voor had gegeven.

Vanuit het Witte Huis en het Congres zijn er dan ook andere argumenten aangevoerd waarom de actie van vrijdag terecht zou zijn. Het juridisch minst steekhoudende argument is dat hij een terrorist was, aan wiens handen Amerikaans bloed kleefde door zijn sturende rol bij aanslagen door milities in Irak en Syrië. Vicepresident Mike Pence ging zelfs zo ver te stellen dat hij betrokken was bij de aanslagen van 11 september 2001, iets wat door deskundigen meteen naar het rijk der fabelen werd verwezen.

Volgens de speciale rapporteur voor extra-judiciële executies van de VN lijkt de actie inderdaad ‘eerder op een represaille voor daden in het verleden dan vooruit gericht, voor direct noodzakelijke verdediging’. Dat laatste zou wel een geldige reden kunnen zijn

Waren die aanslagen aanstaande?

Volgens de regering-Trump is dat ook precies het geval. Soleimani bereidde aanslagen voor waarbij honderden, zo niet duizenden Amerikanen zouden omkomen, zo kregen Congresleden dit weekeinde te horen. Maar veel details kregen ze niet. En dan nog: waren die aanslagen aanstaande, of zouden ze pas over weken of maanden plaatsvinden? En was het doden van Soleimani ook nodig, en voldoende, om die aanslagen te voorkomen? Sommige Democratische Congresleden noemden de argumenten voor onmiddellijk ingrijpen ‘flinterdun’.

De scepsis die Trump bij hen ontmoet, heeft hij zelf in de hand gewerkt doordat hij vooraf niet, zoals gebruikelijk, overlegde met de acht belangrijkste Congresleden van beide partijen op veiligheidsgebied. Daarmee onttrekt hij zich nog meer aan toezicht van het Congres dan zijn voorgangers al deden.

Lees ook:

Iraakse premier en parlement willen de Amerikanen weg hebben uit Irak

Het Iraakse parlement heeft zondag een resolutie aangenomen die oproept tot een Amerikaans vertrek uit Irak.Voorafgaand aan de stemming riep premier Abdul-Mahdi in een toespraak op tot een Amerikaanse aftocht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden