BeeldenstormItalië

Was de gerespecteerde journalist Indro Montanelli een racist en pedofiel?

Het beeld van Indro Montanneli Beeld EPA

Als de beeldenstorm van de afgelopen weken iets heeft uitgewezen, is het wel dat bijna elk land ter wereld omstreden beelden heeft die door tegenstanders liever vandaag dan morgen een kopje kleiner gemaakt worden. De correspondenten van Trouw zochten naar het beeld dat in hún land debat oplevert. Wat zegt dat over hoe het land naar zijn geschiedenis kijkt?

Zijn verguld bronzen beeld staat in een park in een van de meest chique wijken van Milaan. Indro Montanelli was een invloedrijke, uitgesproken rechtse journalist die in de buurt van het park woonde en er graag kwam. Niet ver van waar nu zijn standbeeld staat, werd hij in 1977 door de links-extremistische Rode Brigades beschoten. Na Montanelli’s dood in 2001 is dit park met de elegante vijvers en bruggetjes ‘De tuinen van Montanelli’ gaan heten. 

Op aandringen van de toenmalige conservatieve burgemeester van Milaan is het standbeeld er in 2006 gekomen. De journalist wordt er vereeuwigd zoals hij lang geleden is gefotografeerd: schrijvend op een typemachine, met opgetrokken knieën zittend op een stapel kranten. Montanelli was jarenlang columnist bij dagblad Il Corriere della Sera, schreef populaire geschiedenisboeken en was twee decennia hoofdredacteur van Silvio Berlusconi's krant Il Giornale. Hij werd gezien als een topjournalist, die een standbeeld verdiende.

‘Racist, verkrachter’

Maar een groep activistische studenten ziet dat anno 2020 heel anders en begoot het beeld op 13 juni met rode verf. Met een spuitbus spoten ze in zwarte koeienletters onder de naam van de journalist ‘racist, verkrachter’ In Italië was dit het eerste - en voor zover bekend enige - standbeeld dat is meegesleurd in de wereldwijde protestgolf rondom standbeelden.

Indro Montanelli was als jonge man een enthousiaste fascist en vocht in 1935 als vrijwilliger in dictator Benito Mussolini's troepen die van Ethiopië een kolonie maakten - een van de paar koloniën die Italië ooit heeft gehad. Maar waar hij vooral om werd en wordt aangevallen, is dat hij daar toen een 12-jarig meisje ‘kocht’. In tv-interviews vertelde Montanelli later dat het een heel mooi meisje was, en net ‘een dociel diertje’. Vaak zei hij vergoelijkend: “Het was Afrika. Daar is een meisje van die leeftijd al een vrouw.” Ter verdediging voerde hij ook aan dat ze, eenmaal getrouwd met een landgenoot, haar eerste kind Indro had genoemd.

Indro Montanelli Beeld EPA

Onder vuur

Vijftig jaar geleden kwam Montanelli al vanwege zijn omgang en seks met dat jonge meisje stevig onder vuur te liggen. Opzienbarend was destijds de tv-talkshow waarin een journaliste hem vroeg of hij die seks niet zag als het verkrachten van een kind. Montanelli antwoordde van niet. En hij lachte wat toen de journaliste opmerkte dat als het om een meisje in Europa was gegaan, het wél seksueel geweld zou zijn genoemd. Ze vroeg: “Wat is er geestelijk en lichamelijk anders aan een 12-jarig meisje in Afrika?”

De studenten die in juni de rode verf gooiden, eisten in een verklaring dat het standbeeld verdwijnt. Want: “Montanelli was een pedofiele kolonialist, die achter slavernij en het fascisme stond. (...) Zonder bedenkingen gebruikte hij een zwart meisje als seksspeeltje. Zo iemand hoort niet publiekelijk te worden geëerd.”

Tegengeluid

Felle tegenreacties volgden. Beppe Severgnini, columnist van Il Corriere della Sera, schreef: “Die gebeurtenis - die zeker niet voorbeeldig was - vertegenwoordigt niet de man, de journalist, de dingen waarin hij geloofde. Als een geïsoleerde episode voldoende is om een heel leven te diskwalificeren, zou er geen enkel standbeeld overeind blijven.”

Burgemeester Guiseppe Sala van Milaan was het daar helemaal mee eens en wees erop dat iedereen in haar of zijn leven fouten maakt, en dat die van Montanelli in de context van de tijd moeten worden geplaatst. Daar reageerden de studenten op met te zeggen dat “pedofilie en verkrachting geen fouten zijn, maar misdrijven”.

Het verhitte debat is inmiddels in de warme zomer in de sluimerstand terechtgekomen. Vooralsnog is Indro Montanelli op zijn voetstuk blijven zitten.

Lees ook: 

Dit omstreden standbeeld in Kaapstad staat nog overeind. Maar wie is er eigenlijk afgebeeld?

Met Jan van Riebeeck begonnen alle problemen van Zuid-Afrika, vond oud-president Zuma. Voor witte Afrikaners een held, voor anderen de aartsvader van ’s lands racisme. Een beeldenstorm ging aan zijn standbeeld in Kaapstad voorbij – maar is het hem eigenlijk wel?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden