Moord

Was de dood van Albert Camus wel een ongeluk?

Albert Camus in 1957, drie jaar voor zijn dood. Beeld TR Beeld

Volgens een nieuw boek zit de KGB achter de dood van auteur Albert Camus. Maar niet iedereen is overtuigd.

Is Albert Camus op 46-jarige leeftijd omgekomen door onfortuinlijk toeval? Niet volgens Giovanni Catelli. Zestig jaar na de dood van de Franse schrijver en Nobelprijswinnaar, die in 1960 overleed door een auto-ongeluk, komt de Italiaan met een boek waarin hij kwade intenties suggereert.

Na jaren archiefonderzoek is zijn conclusie dat Camus niet zomaar door een auto-ongeluk het leven liet, maar is vermoord door de KGB. Met die theorie kwam Catelli al in 2011 op de proppen na een ontdekking in het dagboek van Jan Zábrana, een Tsjechische dichter die suggereerde dat het ongeluk geen ongeluk was. Na jaren van nader onderzoek heeft de Italiaan zijn bevindingen gebundeld in het boek ‘De dood van Camus’.

Volgens de algemene lezing stierf Camus op 4 januari 1960 door een auto-ongeluk waarbij zijn uitgever Michel Gallimard de controle over het stuur verloor en tegen een boom reed. Camus was op slag dood, Gallimard stierf een paar dagen later. Het ongeluk leek volgens Camus’ biograaf Herbert Lottman veroorzaakt door een klapband of een gebroken as. Hoe zo’n ongeluk kon gebeuren op een rechte, brede weg met weinig verkeer, stelde experts voor een raadsel.

'Geïnformeerde man met goede relaties’

Er stak meer achter, stelt Catelli nu. In zijn dagboek schreef Zábrana in 1980 dat een ‘geïnformeerde man met goede relaties’ hem had verteld dat de KGB achter de dood van Camus zat. De geheime dienst van de Sovjet-Unie zou iets op de autoband hebben geplaatst waardoor die zou klappen als de auto op hoge snelheid reed. Zábrana gaf zijn bron niet prijs, maar noemde de man ‘compleet betrouwbaar’. De opdracht voor het manipuleren van de auto kwam volgens die bron van Dmitri Sjepilov, oud-Sovjetminister van buitenlandse zaken, uit wraak op een artikel van Camus uit 1957 waarin hij zich achter de Hongaarse Opstand schaarde en scherpe kritiek op de Sovjet-Unie uitte. 

Catelli heeft de beweringen van Zábrana jaren binnenstebuiten gekeerd en archiefonderzoek verricht, en ziet zijn theorie naar eigen zeggen bevestigd. Critici plaatsen echter vraagtekens bij zijn bronnen en ook bij dichter Zábrana zelf, een Tsjechische dichter die alle reden had om het communisme in een kwaad daglicht te stellen. De theorie wordt ook niet onderschreven door de dochter van Camus, Catherine, die de uitgever verbood om haar vaders werk te citeren.

Lees ook:
Het ethisch reveil van Albert Camus

Camus kreeg de eerste decennia na zijn dood in Frankrijk niet de waardering die hem toekwam, stelt historicus Wim Berkelaar. “Zijn erfenis leek in Frankrijk vergeten.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden