In Memoriam

Walter Mondale (1928-2021) was de eerste vicepresident die meesprak over alle belangrijke besluiten

Vicepresident Walter Mondale (tweede van links) met zijn vrouw Joan (links) en president Jimmy Carter en diens vrouw Rosalynn. De foto werd genomen direct na hun inauguratie op 21 januari 1977. Beeld AP
Vicepresident Walter Mondale (tweede van links) met zijn vrouw Joan (links) en president Jimmy Carter en diens vrouw Rosalynn. De foto werd genomen direct na hun inauguratie op 21 januari 1977.Beeld AP

Nooit werd een presidentskandidaat zo genadeloos verslagen als Walter Frederick Mondale door Ronald Reagan. Hij won in 1984 alleen in de hoofdstad Washington DC en in zijn eigen staat Minnesota – en daar scheelde het ook maar vierduizend stemmen.

Walter Mondale groeide op in Minnesota. Hij was zoon van een pianolerares en een dominee die ook boer was. In de wandeling heette hij Fritz, net als zijn overgrootvader, die naar de staat was gekomen vanuit het Noorse plaatsje Mundal. De cultuur van het oude land was er nog: “Als mijn vader me ooit had horen zeggen dat ik een goede president zou zijn, had ik meteen een pak slaag gekregen”, vertelde hij eens.

Misschien niet toevallig maakte hij de grootste sprongen in zijn politieke carrière op uitnodiging. In 1960 benoemde de gouverneur van Minnesota, die hij had geholpen in campagnes, hem tussentijds als minister van justitie en hoofdaanklager. Mondale won daarna de verkiezingen voor die post op eigen kracht.

In 1964 ging het weer zo: senator Hubert Humphrey werd verkozen als vice-president onder Lyndon Johnson en de gouverneur wees Mondale aan als invaller. Die werd vervolgens twee keer herkozen.

In 1976 zocht de conservatieve, zuidelijke Democraat Jimmy Carter naar een running mate met een meer noordelijke en progressieve signatuur. Mondale wilde eigenlijk liever senator blijven. Maar zijn mentor Hubert Humphrey haalde hem over. Mondale en Carter versloegen Gerald Ford en Robert Dole in de eerste verkiezing na het Watergate-schandaal.

Eén keer hadden Mondale en Carter echt knallende ruzie

In het Witte Huis deed daarna een nieuw verschijnsel zijn intrede: de vice-president als schaduwstaatshoofd, meepratend over alle belangrijke besluiten. Tot Mondale hadden presidenten hun potentiële invaller altijd op grote afstand gehouden.

Slechts één keer hadden hij en Carter echt knallende ruzie. In 1979, tijdens de tweede oliecrisis, onder meer veroorzaakt door het aan de macht komen van het islamistische regime in Iran, hield Carter een toespraak op televisie om de volgens hem aangeslagen Amerikanen moed in te spreken. Mondale vond dat onnodig en politiek onverstandig, maar Carter luisterde niet naar hem. De ‘malaise-rede’ deed het aanzien van de president geen goed. Het duo verloor in 1980 van Ronald Reagan.

Vier jaar later nam Mondale het zelf als Democratisch kandidaat op tegen Reagan, met een historisch slecht resultaat. Reagan won met grote overmacht. Maar Mondale schreef daarbij ook nog op een andere manier geschiedenis: als eerste presidentskandidaat koos hij een vrouw, Geraldine Ferraro, als running mate. Op geen andere politieke daad was hij zo trots.

Lees ook:

Jimmy Carter, Amerika’s beste ex-president

Als er een Amerikaanse president is die de idealen van de hippies deelde, dan is het Jimmy Carter. De ‘slechtste president ooit’ is toe aan eerherstel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden