ReportageEthiopië

Wachten op familie uit de oorlog, bij een grensrivier die dicht zit

Vluchtelingen bij de grensrivier tussen Ethiopië en Soedan. 


 Beeld Foto Joost Bastmeijer
Vluchtelingen bij de grensrivier tussen Ethiopië en Soedan.Beeld Foto Joost Bastmeijer

Nu het federale Ethiopische leger het eindoffensief heeft aangekondigd in de opstandige provincie Tigray, stokt de vluchtelingenstroom richting Soedan. De grens zit dicht.

Voor het merendeel van de vluchtelingen uit Tigray, is het oversteken van de Tekeze-rivier de laatste horde naar veilig terrein. De rivier, ingebed in een diepe kloof, vormt een natuurlijke grens tussen het noordwesten van Ethiopië, waar een hevige oorlog woedt, en het oosten van Soedan.

Tot voor kort maakten dagelijks honderden, soms duizenden Ethiopiërs er de overtocht naar het Soedanese woestijndorp Hamdayet, op de vlucht voor het gewapende conflict dat drie weken geleden uitbrak tussen lokale troepen in de provincie Tigray en het leger van de federale overheid in Addis Abeba. Nu zijn de roestige bootjes leeg. Sinds Trouw de grensplaats drie dagen geleden bezocht, zouden vluchtroutes naar Soedan zijn afgesloten, meldt persbureau AFP op basis van gesprekken met vluchtelingen.

Verslaggevers van de BBC zeggen militairen van het Ethiopische federale leger aan de grens te hebben gezien. Meerdere vluchtelingen en een hooggeplaatste hulpverlener bevestigden eerder tegenover Trouw dat mensen moeilijkheden hebben om Ethiopië te verlaten. Aankomstcijfers van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR lijken dat beeld te bevestigen: data tonen een dalende lijn.

Vijf dagen wachten op vrouw en kinderen

“De federale overheid probeert Tigreërs tegen te houden”, zegt Daniel (35), een handelaar die vanaf het kiezelstrand aan de rivier nu vijf dagen op zijn vrouw en twee kinderen wacht. Zijn gezin woont in de stad Humera, minder dan 10 kilometer verderop. Contact krijgen lukt niet: het internet- en telefoonnetwerk is in het noorden van Ethiopië nog altijd geblokkeerd. “Ik kijk naar elke vrouw of het de mijne is.”

Het plaatsje Hamdayet is in een paar weken tijd uitgegroeid tot een tussenstop vol bedrijvigheid. In witte VN-tenten krijgen vluchtelingen water, een warme bonenschotel en een polsbandje; hun toegangsbewijs voor de vluchtelingenkampen verderop in Soedan.

Op het terrein is ook een kleine kliniek ingericht, waar drie gewonde jongemannen worden verzorgd. Met een bijl is op het hoofd en de rechterhand van Abrahali (21) ingehakt. Volgens hem het werk van lokale troepen uit de provincie Amhara, die het federale leger bijstaan in de strijd om de macht in Tigray. Met zijn gezonde hand buigt hij zijn vingers één voor één, in de hoop dat het gevoel in zijn andere hand ooit nog terugkomt.

Vluchtelingen bij de grensrivier tussen Ethiopie en Soedan.  Beeld Joost Bastmeijer
Vluchtelingen bij de grensrivier tussen Ethiopie en Soedan.Beeld Joost Bastmeijer

Troepen staan aan de rand van de hoofdstad

Hoeveel mensen door het conflict zijn omgekomen is vanwege het gebrek aan betrouwbare informatie uit de regio onduidelijk: het zijn er zeker honderden, mogelijk zelfs duizenden. De Ethiopische premier Abiy Ahmed, die nog geen jaar geleden de Nobelprijs voor de Vrede in ontvangst nam, gaf donderdag het federale leger de opdracht tot ‘de laatste fase’ van het offensief. Troepen staan aan de rand van de regionale hoofdstad Mekele, klaar om het opstandige TPLF-bestuur aan te vallen.

Premier Abiy schrijft in een verklaring dat zijn strijdkrachten een strategie hebben uitgestippeld om onschuldige burgers en nationaal erfgoed te sparen.

Ondertussen is het aantal vluchtelingen in Soedan volgens de VN-vluchtelingenorganisatie opgelopen tot 43.000. Dagelijks vertrekken oude Bedford-bussen vanuit Hamdayet naar de vluchtelingenkampen.

Alleen koekjes voor onderweg

Vlak voor vertrek delen vrijwilligers mondkapjes uit aan de passagiers. Voorlopig is dat het enige dat hulporganisaties kunnen bieden, als het gaat om het beschermen van vluchtelingen tegen het coronavirus. In het kamp draagt vrijwel niemand ze meer.

Alganesh kocht van haar laatste beetje geld koekjes voor onderweg. “Meer heb ik niet”, zegt ze, terwijl ze probeert haar twee peuters op schoot in bedwang te houden. “En ik weet niet waar mijn man is.”

Veel families zijn in de chaos van het conflict van elkaar gescheiden, constateert Samreen Abuidris van organisatie Save the Children. Tot nu toe hebben zij 139 alleenstaande kinderen geregistreerd. “We proberen in samenwerking met de Soedanese overheid deze kinderen te herenigen met hun families”, zegt ze vanuit de regionale hoofdstad Gedaref. “We kijken ook naar mogelijkheden om hen tijdelijk onder te brengen bij andere families in de kampen.”

Op de wacht bij de bussen

Een lange man, een doek om zijn hoofd gewikkeld tegen de felle woestijnzon, speurt al dagen de bussen af naar zijn vrouw en jongste dochter. Zijn andere dochter, een meisje van negen, ontsnapte met hem uit de stad Humera. Hij laat een foto van haar zien op zijn mobiele telefoon, gemaakt op het moment dat de bommen vielen. Het meisje knielt voor een afbeelding van Jezus. “Hier is ze aan het bidden.”

Hij heeft zijn vrouw nog steeds niet gevonden, vertelt hij een paar dagen later aan de telefoon. Nog altijd houdt hij de wacht bij de bussen.

De vluchtelingen zijn in verband met hun veiligheid anoniem opgevoerd. Hun volledige namen zijn bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Duizenden Ethiopiërs gevlucht naar Soedan: ‘Ze dreigden ons te onthoofden’

In Soedan beschrijven Ethiopische vluchtelingen gruwelijke taferelen in het noorden van hun land, waar hevig wordt gevochten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden