null Beeld Trouw
Beeld Trouw

VS-columnBas den Hond

Waarom misten de peilers zoveel Trump-stemmers?

Joe Biden heeft over zijn populariteit niets te klagen. In een gemiddelde van recente peilingen zegt 53,2 procent van de Amerikanen dat hij het goed doet. En van de deelnemers aan een groot panel die regelmatig vragen beantwoorden van onderzoeksorganisatie Pew is zelfs 59 procent tevreden. De kiezers waarderen de snelle distributie van coronavaccins en Bidens economische stimuleringsplannen.

Maar kloppen die percentages wel? In november vorig jaar zeiden de opiniepeilers dat Biden de verkiezingen met gemak zou winnen. Maar in een aantal staten zaten ze er goed naast, waardoor het uiteindelijk nog heel spannend werd. Terwijl er ruim 7 miljoen meer Amerikanen op Biden stemden dan op Trump, maakten uiteindelijk 43.000 kiezers in Wisconsin, Georgia en Arizona het verschil.

Dat baart de peilingbureaus grote zorgen. Want in 2016 viel het dubbeltje de andere kant op en won Trump dankzij een kleine 80.000 stemmen in Michigan, Pennsylvania en Wisconsin – terwijl voor die staten toch echt een overwinning van Hillary Clinton was voorspeld.

Waarom het iedere keer zo fout gaat, daarover bogen zich de afgelopen maanden vijf van de zes grote peilingbureaus die hun diensten vooral verkopen aan Democratische kandidaten. Ze zijn concurrenten, maar voor even begroeven ze de strijdbijl en piekerden ze over hun gezamenlijke probleem. Waarom missen we zoveel Trump-stemmers?

En ze zijn er niet uitgekomen, zo geven ze toe in een gezamenlijke verklaring die ze dinsdag uitbrachten.

Theorieën

Theorieën zijn er genoeg, en een enkele daarvan hebben ze op basis van de definitieve uitslagen en stembuspeilingen ook kunnen bevestigen.

Zo lijkt het duidelijk dat Donald Trump kiezers naar de stembus wist te krijgen die normaal nooit gaan stemmen. Die kiezers heb je aan beide kanten van de politieke scheidslijn in de VS, er zijn ook Democratisch gezinde Amerikanen die de stembus mijden. Peilers die de uitslag van een verkiezing willen voorspellen, houden begrijpelijk genoeg met de voorkeuren van die groep geen rekening. Maar in november was er een scheiding der geesten: terwijl in de groep ‘Democraten die niet geneigd zijn te stemmen’ de meesten inderdaad niet gingen stemmen, waren er in de groep ‘Republikeinen die niet geneigd zijn te stemmen’ onverwacht veel mensen die zich daar overheen zetten.

Probleem opgelost? Verre van. Als je de gegevens uit enquêtes daar achteraf voor corrigeert, blijft er nog altijd een gat over, een overmaat aan Trump-stemmers dat zelfs achteraf niet goed kan worden verklaard.

Wantrouwen

Waar kunnen die zich dan hebben verscholen? Een van de mogelijkheden is een extra hoge non-respons van Trump-stemmers, omdat die extra groot wantrouwen koesteren tegen allerlei maatschappelijke instellingen, zoals de regering, het Congres en de media. Dat wantrouwen is wijd verbreid in de VS en groeiend, maar Trump heeft persoonlijk zijn best gedaan het te vergroten. Voor zijn verkiezing tot president ging hij tekeer tegen Democraten en Republikeinen in Washington, erna richtte hij zijn gram op de media en ook op de opiniepeilers, die hem consequent een aanhang toedichtten van minder dan de helft van de kiezers.

De peilers hadden na 2016 het idee dat ze die groep wel goed in kaart hadden: het zouden vooral witte Amerikanen zijn zonder voortgezette opleiding. Ze deden extra inspanningen om die toch te bereiken. Maar in 2020 bleek dat er toch een flink verschil zat tussen degenen die ze uiteindelijk te spreken kregen en degenen die medewerking weigerden.

Corona

Het missen van een aantal Trump-kiezers kan ook te maken hebben met de coronapandemie, en dat heeft indirect opnieuw te maken met het vertrouwen in autoriteiten en experts. Sommige peilingbureaus stelden namelijk vast dat afgelopen jaar meer mensen de telefoon opnamen om peilers te woord te staan. Dat is verklaarbaar voor mensen die door de onderzoekers werden gebeld op hun vaste telefoonlijn – zoals ze verplicht zijn als het nummer door een computer wordt gekozen. Door de vele maatregelen die besmetting moesten tegengaan, bleven veel meer mensen thuis dan in andere verkiezingsjaren. Maar niet elke kiezersgroep deed dat misschien in gelijke mate. Terwijl Democraten en traditionele Republikeinen zich schikten in die maatregelen, zouden Trump-aanhangers de oproepen van gezondheidsdeskundigen vaker in de wind hebben geslagen en dus niet thuis zijn geweest.

Tenslotte, zeggen de vijf bureaus, kan er ook nog gewoon iets zijn gebeurd waar geen enkel peilingbureau een vinger achter kan krijgen: een late verschuiving in de kiezersgunst. Peilingen worden over meerdere dagen gehouden en dan doorgerekend. Wat voor invloed gebeurtenissen in de laatste paar dagen voor de verkiezingen hebben, en wat de kiezers doen die pas op het laatste moment beslissen, wordt eenvoudigweg niet gemeten.

Niet opgeven

De vijf bureaus werden het er uiteindelijk niet over eens welke factor nu voor de fouten in hun voorspellingen zorgden. Maar ze beloven dat ze het niet opgeven. Ze gaan experimenteren met een andere aanpak van peilingen. Weer langs de deuren in plaats van bellen – net als vroeger, toen niet iedereen een telefoon had – want deze tijd lijkt daarop nu mensen de telefoon niet meer opnemen voor een onbekende. Of mensen gaan betalen om mee te doen aan een enquête.

En misschien, hopen ze, gaat het probleem ook wel vanzelf over. Want het lijkt zich wel heel erg te concentreren rond de figuur van Donald Trump. “Als Trump in 2024 weer op het stembiljet staat”, zei een van de deelnemers aan de exercitie tegen website Politico, dan ben ik marginaal optimistisch dat we dit kunnen repareren. Zeker ben ik er niet van. Als hij er niet op staat, dan denk ik dat het grotendeels vanzelf wel goed komt.”

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden