Rusland-onderzoek

Waarom de VS op zoek zijn naar deze mysterieuze Maltese academicus

De Maltezer Joseph Mifsud: hij lijkt van de aardbodem verdwenen.

De obscure Maltese academicus Joseph Mifsud is de hoofdpersoon in allerlei samenzweringstheorieën, die nu ook het Amerikaanse ministerie van justitie lijken te hebben bereikt. 

Dat ministerie stelt een strafrechtelijk onderzoek in naar de beslissing van de FBI in 2016 om Donald Trump te gaan volgen in het Mueller-onderzoek.

Het is niet voor het eerst dat Joseph Mifsud van de aardbodem lijkt te zijn verdwenen. Maar wel voor het eerst dat zijn verdwijning de aandacht heeft gewekt van niemand minder dan de Amerikaanse minister van justitie, William Barr, die hoogstpersoonlijk over de wereld reist om uit te zoeken wat Mifsud in 2016 precies in zijn schild voerde.

Barr hoopt daarmee een antwoord te krijgen op de vraag of de FBI dat jaar de wet overtrad, toen de geheime dienst besloot presidentskandidaat Donald Trump in de gaten te gaan houden. Het Amerikaanse ministerie van justitie is een officieel strafrechtelijk onderzoek begonnen naar die vraag, zo melden verschillende Amerikaanse persbureaus en media. Het ministerie zelf onthield zich nog van commentaar over welk strafbaar feit er precies vermoed wordt.

Bekend is dat Barr zich al in april van dit jaar, bij zijn aantreden, openlijk afvroeg of het FBI-onderzoek juridisch wel door de beugel kon: “Ik vind het bespioneren van een politieke campagne nogal wat”. Maar volgens critici illustreert het strafrechtelijk onderzoek juist dat het ministerie van justitie, dat traditioneel onafhankelijk is, onder president Trump een instrument is geworden van diens persoonlijke grieven.

Weggelopen uit een spionageroman

De FBI ging toenmalig presidentskandidaat Trump in 2016 in de gaten houden, na signalen dat Rusland invloed had verworven op diens campagne. Het mondde uiteindelijk, toen Trump eenmaal president was, uit in het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller, die vanaf 2017 twee jaar lang de Russische invloed op de Amerikaanse verkiezingen onderzocht, en de mogelijke samenwerking van de Trump-campagne met de Russen.

Een kleine rol, maar wel een sleutelrol, in al die onderzoeken, wordt gespeeld door Joseph Mifsud. Hij is een van die kleurrijke, opportunistische figuren die zich destijds rond de campagne van Donald Trump verdrongen, en die zo weggelopen leken uit een tweederangs spionageroman. Hij had zijn geboorteland Malta tien jaar eerder halsoverkop verlaten, nadat de financiële chaos aan het licht was gekomen die hij had veroorzaakt op het departement van de Universiteit van Malta waar hij aan de leiding stond.

Daarna duikt zijn naam op bij verschillende universiteiten en privé-academies in Zuid-Europa, soms tamelijk schimmige instellingen. Die avonturen eindigen vaak in wanbeheer, en soms zelfs in een rechtszaak waarbij  Mifsud niet op komt dagen. Studenten herinneren hem als een ‘charlatan’. Een oud-collega noemt hem tegenover persbureau AP een ‘met namen schermende netwerker die vooral fondsen binnen probeerde te harken en de hele tijd in het buitenland was’.

President Trump en zijn minister van justitie William Barr. Beeld Reuters

Belastende e-mails van Clinton

Zo komt hij in 2016 in Italië en Londen George Papadopoulos tegen, een onervaren en ambitieuze politieke netwerker van nog geen dertig die zich als ‘buitenlandadviseur’ naar binnen heeft gepraat bij de campagne van Donald Trump. Mifsud dringt zich aan Papadopoulos op, en vertelt hem dat hij in Moskou was, en daar gehoord heeft dat de Russen over allerlei belastende e-mails van Hillary Clinton beschikken. Dat moet toch interessant zijn voor een campagnemedewerker van Trump?

Papadopoulos beweert inmiddels, dat hij dat verhaal destijds niet met zijn campagne gedeeld heeft. Maar hij vertelt het verhaal wel door aan Australische diplomaten, in een Londense wijnbar. Als enige tijd later inderdaad een enorme hack van Democratische e-mails openbaar wordt, seint Australië de FBI in. Die besluit daarop om de Trump-campagne in de gaten te gaan houden, want kennelijk hadden die voorkennis van Russische plannen. Ook Papadopoulos wordt ondervraagd, en verstrikt zich tijdens zijn verhoor in zoveel leugens en tegenstrijdigheden, dat hij uiteindelijk een paar weken de gevangenis in moet.

Mifsud voert vervolgens weer een van zijn verdwijntrucs uit. Hij is al twee jaar onvindbaar. Dat opent ruimte voor allerlei samenzweringstheorieën: was hij een Russische spion, of juist een westerse?

Een Italiaanse spion

Dat laatste is wat Papadopoulos begint te beweren als hij weer vrij is: Mifsud zou een Italiaanse spion zijn, die hem in samenwerking met de regering-Obama bewust in de val heeft laten lopen. Papadopoulos heeft geen enkel bewijs voor die stelling, het is waarschijnlijk een rationalisering van de nesten waarin hij zichzelf heeft gewerkt. Maar het is ook een theorie die goed aansluit bij het sentiment onder Trump-minnende Amerikanen: dat de inlichtingendiensten het op Trump voorzien hebben.

Het Mueller-onderzoek liep politiek gezien uiteindelijk met een sisser af voor de president; hij heeft nu meer te stellen met het impeachment-onderzoek dat de Democraten begonnen zijn. Maar Trump heeft zich altijd oneerlijk behandeld gevoeld door de ‘heksenjacht’ van Mueller: hij ziet er een complot in tegen zijn presidentschap, door inlichtingendiensten die op de hand waren van president Obama.

Zo verspreidt de samenzweringstheorie zich geleidelijk van rechtse blogs naar de politieke mainstream. De Republikeinse senator Lindsey Graham begint erover bij de populaire Fox-presentator Sean Hannity. En zo bereikt de theorie uiteindelijk ook minister van justitie William Barr. Die nam de afgelopen maanden contact op met Australië, het Verenigd Koninkrijk en Italië, om alles te weten te komen over Mifsud. Hij reisde onlangs zelfs in eigen persoon naar Italië, om daar te overleggen met de inlichtingendiensten. Italië ontkent overigens enige relatie te hebben met Mifsud.

De directeur van een diplomatieke academie in Rome waar Mifsud soms lesgaf kan het zich dat ook niet voorstellen: “Joseph was veel te loslippig om een spion te zijn. Ik kan het weten, want spionnen geven hier les. Die zijn heel discreet.”

Lees ook:

Werd Trump echt bespioneerd en waarom zou minister Barr die suggestie wekken?

“Ja, ik denk dat er gespioneerd werd.” Met die paar woorden zorgde de Amerikaanse minister van justitie William Barr afgelopen week voor grote opwinding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden