AnalyseGaspijpleiding

Waarom de VS de aanleg van de Nord Stream 2-gaspijp willen voorkomen

Een Russisch schip werkt aan het aanleggen van de Nord Stream 2 pijpeiding Beeld AP
Een Russisch schip werkt aan het aanleggen van de Nord Stream 2 pijpeidingBeeld AP

Amerika probeert met sancties de aanleg van de Nord Stream 2 te verhinderen. Dat is rijkelijk laat: de gaspijpleiding is al bijna af.

Seije Slager

Vanuit Amerikaans perspectief is de Nord Stream 2 zo’n beetje het toppunt van Europese hypocrisie. President Trump geldt in Europa als de boeman die de solidariteit binnen de Navo op het spel zet, door zo opzichtig te lonken naar de Russische president Poetin, juist nu veel Europese landen zich bedreigd voelen door Russische inmenging. Maar als puntje bij paaltje komt, zijn het uitgerekend de Duitsers die de Russen een groot economisch en strategisch cadeau geven met de pijpleiding, die straks enorme hoeveelheden Russisch gas direct naar Duitsland kan pompen.

De geopolitieke consequenties zijn verstrekkend, vrezen tegenstanders. Het directe gevolg is dat Oekraïne een stuk zwakker komt te staan tegenover Rusland. Nu wordt het meeste Russische gas nog via Oekraïne geëxporteerd. Dat geeft het land inkomsten uit doorvoerrechten, en een strategische troef in onderhandelingen met de grote buurman, die nog altijd de separatisten in het oosten steunt. Dat is straks voorbij.

Bijbedoelingen

Maar het zit veel oostelijke EU-lidstaten ook niet lekker dat Rusland zichzelf met Nord Stream 2 verzekert van een blijvende rol in de toekomstige Europese energievoorziening, en daarmee macht in onderhandelingen met Europa. Daar wilden ze juist vanaf. Op dit moment komt veertig procent van het gas dat de EU gebruikt uit Rusland.

Duitsland heeft zo zijn redenen om pragmatisch te zijn: het land heeft nauwelijks eigen gas en wil de komende jaren bovendien de laatste kerncentrales uitschakelen. De VS hebben op hun beurt ook economische bijbedoelingen: het land beschikt over enorme schaliegas-overschotten, en zou die graag exporteren, bijvoorbeeld naar Europa.

Dit weekend tekende president Trump dan eindelijk een wet die sancties oplegt aan bedrijven die meewerken aan Nord Stream 2, en aan de Turkstream-pijpleiding, die gas direct van Rusland naar Turkije brengt.

Het Nederlands-Zwitserse bedrijf Allseas maakte bekend dat het de werkzaamheden aan de pijpleiding opschort, in afwachting van de nadere uitwerking van de sancties. Maar er is eigenlijk niemand die verwacht dat de aanleg van Nord ­Stream 2 in gevaar komt: het project van tien miljard euro is namelijk al bijna af. Halverwege 2020 moet de pijpleiding in gebruik worden genomen. En ook de laatste paar kilometer worden hoe dan ook aangelegd, zo was de teneur van de reacties uit Berlijn en Moskou.

Waarom komt Amerika nu nog met die sancties? Trump had ze veel eerder in kunnen voeren; dit is een van die zeldzame onderwerpen waar Republikeinen en Democraten het roerend over eens zijn, en uit beide partijen klonk de afgelopen jaren frustraties over het gebrek aan doorzettingsvermogen bij de president.

Wisselgeld

Niemand weet het precies, maar het lijkt erop dat Trump Nord Stream 2 vooral als wisselgeld heeft gebruikt in allerlei andere politieke dossiers. Op de Navo-top van 2018 was hij nog fel tegen, maar na de top met Poetin, een maand later, was hij ineens weer positiever. Dat hij nu met steun van beide partijen het ­nationale belang vooropzet, komt hem best goed uit, na de impeachment van deze maand.

Het lijkt dus vooral symboolpolitiek, die de Amerikanen niet heel veel kost, maar ook niet heel veel zal opleveren.

Nord Stream 2

• De Amerikaanse regering kondigde dit weekend sancties aan tegen bedrijven die meewerken aan de aanleg van gaspijpleiding Nord Stream 2.

• Er wordt sinds 2011 al direct gas van Rusland naar Duitsland gepompt, via de pijpleiding Nord Stream 1. Maar al snel ontstond de behoefte aan een grotere capaciteit.

• In september 2015 tekenden Gazprom, E.ON, BASF, het ­Oostenrijks OMV, Engie en Shell een contract voor een extra pijpleiding. De Nederlandse baggeraars Van Oord en Bos­kalis kregen een groot aandeel in het project, maar in totaal zijn wel honderden bedrijven ­betrokken bij de aanleg van Nord Stream 2.

• Nord Stream 2 zou de capaciteit verdubbelen, tot 110 miljard.

• Dit voorjaar waren de eerste 1000 km op de zeebodem van de Oostzee klaar. Er moet alleen nog een ‘klein’ stukje langs de Deense eilanden. Het Nederlands-Zwitserse bedrijf All­seas zou het laatste stuk aanleggen.

• Allseas is een grote speler in de offshore pijpleidinginstallaties en onderzeese constructies. Het heeft zijn medewerking tot ­nader order stilgelegd.

Lees ook:

Oekraïne vreest Russische pijpleiding: ‘Ooit was gas als lucht, nu beseffen we dat het zo waardevol is als goud’

Oekraïne vreest de aanleg van de Nord Stream 2, want daarmee raakt het land de o, zo belangrijke inkomsten uit het gastransport kwijt. ‘Rusland doet dit om ons schade toe te brengen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden