VoorbeschouwingBrexit

Waarom de brexit-onderhandelaars nauwelijks resultaat zullen boeken

EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier tijdens een persconferentie op 21 augustus.  Beeld EPA
EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier tijdens een persconferentie op 21 augustus.Beeld EPA

Een nieuwe onderhandelingsweek gaat van start in Londen, maar de verwachtingen zijn laaggespannen. Een no-dealscenario steekt onverbiddelijk de kop op.

Christoph Schmidt

Je vraagt je soms af waar ze al die tijd over praten als ze elkaar toch niets nieuws te melden hebben. Ook in het blokkenschema voor de komende brexit-onderhandelingsronde, die dinsdag in Londen begint en slechts tweeënhalve dag duurt, zijn weer vele uren vrijgemaakt voor thema’s als eerlijke concurrentie (het zogeheten ‘egale speelveld’) en visserij, twistpunten waarin al maandenlang geen beweging zit.

Intussen nadert 1 januari met rasse schreden, de dag dat het Verenigd Koninkrijk onverbiddelijk uit de interne EU-markt en de douane-unie valt. Uitstel kan niet meer, terwijl er nog geen enkel zicht is op een akkoord over de nieuwe handelsrelatie. Die zou een gevreesde ‘no deal’-chaos in het nieuwe jaar moeten voorkomen.

Geen steek opgeschoten

Bijna de hele zomer hebben Brussel en Londen door onderhandeld, maar op enkele technische kwesties na zijn ze geen steek opgeschoten. Er lijken zelfs nieuwe beren op de weg te verschijnen. Zo hebben de Britten twijfel gezaaid over de blijvende erkenning van de zogeheten ‘geografische indicaties’ van voedselproducten, zoals parmaham, of kaas met het label ‘Gouda Holland’. Daarover zijn in het eerdere terugtrekkingsakkoord harde afspraken gemaakt, maar Londen ziet dat anders.

Veel dieper gaat het conflict over die eerlijke concurrentie. Om onbeperkte toegang tot de EU-markt te behouden, moeten Britse bedrijven wat de EU betreft ook de EU-standaarden over onder meer milieu en arbeidsrecht handhaven. Dat willen de Britten niet, want dan voelen ze zich een ‘vazalstaat’ van de EU, zoals de Britse hoofdonderhandelaar David Frost dit weekeinde weer eens zei in The Daily Mail.

De EU eist ook dat de Britse overheid zich aan de Europese regels over staatssteun houdt, om dezelfde redenen van eerlijke concurrentie. Doet ze dat niet, dan zou ze ongestraft geld kunnen pompen in noodlijdende Britse bedrijven. Die kunnen vervolgens in dezelfde markt opereren als hun Europese concurrenten, die zulke staatssteun niet mogen krijgen.

Muurvast

“Die EU-eis is voor Londen onacceptabel”, zegt een EU-ambtenaar die nauw bij de onderhandelingen is betrokken. “Dan zeggen wij: oké, wat zijn dan jullie eigen plannen om toezicht te houden op subsidieverstrekking? Hun antwoord luidt: ‘Dat weten we nog niet.’”

Ook het visserij-dossier zit muurvast. Begin dit jaar hadden beide partijen nog de intentie uitgesproken om die kwestie als eerste op te lossen, vóór 1 juli. Nu dreigt het onderwerp juist als allerlaatste aan bod te komen, als (wat de EU betreft) eerst de grotere thema’s zijn opgehelderd.

Waar het Verenigd Koninkrijk op veel vlakken een veel groter slachtoffer zal zijn van een ‘no deal’-scenario dan de EU, ligt dat bij visserij anders. Het uitblijven van een akkoord betekent dat bijvoorbeeld de Nederlandse vissers zich van de ene op de andere dag niet meer in Britse wateren mogen vertonen. Dat zou een ramp zijn voor de sector.

‘Nog nul procent aan gezamenlijke juridische tekst’

Al met al zijn de verwachtingen voor deze onderhandelingsweek laag gespannen. EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier zei vorige week ‘bezorgd en teleurgesteld’ te zijn. Frost op zijn beurt tweette: “Wij zullen constructief onderhandelen, maar de opstelling van de EU zou vooruitgang komende week kunnen beperken”.

Eind deze maand is een volgende ronde gepland. “Dan komen we wel heel dicht bij crunch-time”, zegt de EU-ambtenaar. Vanwege alle benodigde goedkeuringsprocedures zou er ‘uiterlijk begin november’ een volledig uitgeschreven akkoord moeten liggen. “Op dit moment ligt er nog nul procent aan gezamenlijke juridische tekst.” Bij gebrek aan een doorbraak deze maand zullen in alle Europese hoofdsteden de onheilspellende no-deal-rampenplannen in vol ornaat op tafel verschijnen.

Lees ook:
Weer zijn de onderhandelaars niks opgeschoten, een nieuwe brexit-soap is in aantocht

Ook vorige maand eindigde een onderhandelingsweek over de toekomstige relatie tussen de Britten en de EU zonder doorbraak. Met nog slechts enkele maanden te gaan, neemt de kans dat het misgaat verder toe.

De no-deal-rampenbrexit komt eraan – maar nu echt

Je ziet het bijna voor je. “Hallo Brussel, horen jullie mij?” “We horen niks, Londen, je moet je microfoon even on-muten, dat knopje rechtsboven. Of zit dat bij jullie weer linksonder?” Een corona-brexit-tussenstand van juni dit jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden