Zuid-Afrika

Waar komen de mysterieuze miljoenen van president Ramaphosa vandaan?

De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa.  Beeld AP
De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa.Beeld AP

Een scandaleuze aanklacht heeft de president van Zuid-Afrika in een kwaad daglicht geplaatst – net nu er verkiezingen op komst zijn.

Kevin van Vliet

Door in 2018, enkele weken na zijn verkiezing als president, de inlichtingenchef van zijn voorganger weg te promoveren naar het gevangeniswezen, lijkt Cyril Ramaphosa een stomme politieke fout te hebben begaan.

Arthur Fraser, die man die twee jaar lang aan het hoofd van het veiligheidsapparaat van Zuid-Afrika stond, diende vorige week een aanklacht tegen Ramaphosa in. De president zou de diefstal van miljoenen dollars aan briefgeld hebben verzwegen, hij zou de daders in het geheim hebben laten opsporen, hebben opgesloten, en vervolgens (omgerekend in euro’s) bijna een ton aan zwijggeld hebben betaald.

Fraser overhandigde de politie in Johannesburg vorige week woensdag een beëdigde verklaring en een USB-stick met bewijsmateriaal, waaronder foto’s en videomateriaal. De diefstal zou rond 9 februari 2020 hebben plaatsgevonden op een boerderij van Ramaphosa in de noordelijke provincie Limpopo, één van de vele percelen die hij bezit. De president was die dag in Ethiopië voor een bijeenkomst van de Afrikaanse Unie.

Dollars verstopt in het meubilair

Met de hulp van een schoonmaakster zou een stel criminelen de woning zijn binnengedrongen, en daar – ‘verstopt in het meubilair’ – stapels dollars hebben aangetroffen. Zuid-Afrikaanse media suggereren dat er 4 tot 8 miljoen dollar is gestolen en dat het meubelstuk in kwestie een bank was.

In plaats van de politie te hebben gewaarschuwd, zou Ramaphosa het hoofd van zijn eigen beveiliging de opdracht hebben gegeven het geboefte op te sporen, waarbij kidnapping niet zou zijn geschuwd. De verdachten zouden met succes zijn opgespoord, een aantal van hen tot in Namibië, waarna de president aan zes personen omgerekend tienduizend euro zwijggeld zou hebben betaald om de zaak stil te houden.

Ramaphosa heeft in een reactie op de beschuldiging laten weten dat er, inderdaad, rond die negende februari twee jaar geleden geld is ontvreemd van zijn boerderij in Limpopo en dat zijn beveiligingschef, inderdaad, geen aangifte van diefstal heeft gedaan. Volgens zijn woordvoerder is er echter niemand geschaduwd, gekidnapt of afbetaald. Iemand liegt, maar wie?

Volgens de president is het privégeld

De aanklacht van Fraser roept de nodige vragen op, met name over de herkomst van de miljoenen. Waarom cash, waarom dollars en was de fiscus op de hoogte? Volgens de president, een succesvol zakenman en een bevlogen wildfokker, is het geld afkomstig uit de opbrengst van wildhandel, en dus privégeld. De belastingdienst, de centrale bank en de financiële toezichthouder in Zuid-Afrika hebben zich in de media tot nu toe van reacties onthouden.

Plots staat Ramaphosa, die probeert af te rekenen met de corrupte kliek van zijn voorganger Jacob Zuma, zelf in een kwaad daglicht. Met een belangrijk congres van zijn regeringspartij op komst, staat zijn presidentschap nu voor het eerst op losse schroeven. In december moet het ANC, diep verdeeld tussen Ramaphosa- en Zuma-loyalisten, het eens zien te worden over een kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2024. Woensdag kondigde de openbare aanklager aan een onderzoek te zullen instellen naar de aangifte.

De timing van Arthur Fraser, een oude kameraad van Zuma, kan haast niet ongelukkiger voor Ramaphosa. In hem treft de president nu, vier jaar na dat ontslag, een formidable politieke vijand.

Lees ook:

Succes in strijd tegen corruptie: Zuid-Afrika arresteert twee van de drie voortvluchtige Gupta-broers

Atul, Rajesh en Ajay Gupta zouden jarenlang ongemerkt de Zuid-Afrikaanse staatskas hebben leeggeroofd, dankzij hun warme banden met voormalig president Jacob Zuma. Maandag werden Atul en Rajesh gearresteerd in Dubai.

De slag om een raadszetel maakt van de Zuid-Afrikaanse provincie KwaZoeloe-Natal een bloederig strijdveld

Een continue strijd om macht, geld en terrein teistert de Zuid-Afrikaanse regeringspartij ANC. In één provincie gaat dat gevecht er wel erg wreed aan toe. Waarom uitgerekend hier?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden