Nijlcrisis

VS proberen ruzie tussen Egypte en Ethiopië over het water van de Nijl bezweren

De bouw van de Grote Renaissancedam in de Blauwe Nijl in Ethiopië die in 2011 is begonnen. Beeld REUTERS/Tiksa Negeri

Egypte en Ethiopië ruziën over de bouw van de Grote Renaissancedam, die Ethiopië veel elektriciteit moet opleveren. Egypte vreest voor zijn watervoorziening via de Nijl. De Verenigde Staten hebben de landen woensdag uitgenodigd om de crisis te bezweren. 

De Nijl, bejubeld in vele liederen en gedichten als bron van vruchtbaarheid en leven, is nu vanwege diezelfde kwaliteiten het onderwerp van harde, soms zelfs oorlogszuchtige woorden tussen Ethiopië en Egypte. Inzet is het water van de Nijl als drinkwater, voor bevloeiing van landbouwgrond en de opwekking van elektriciteit.

Aanleiding is de bouw van de Grote Renaissancedam in Ethiopië, die vanaf 2023 een capaciteit moet hebben van zo’n 6400 megawatt. Dat is anderhalf keer zoveel als het land, met 100 miljoen inwoners, nu opwekt. Die stroomvoorziening moet Ethiopië een economische impuls geven om zo uit de armoede te komen. De nieuwe dam wordt wel de ‘Hydropower Jackpot’ van Ethiopië genoemd.

Maar stroomafwaarts zijn de rapen gaar. Als het Ethiopische stuwmeer wordt gevuld, dan dreigt de Nijl een aantal jaar veel minder water naar Egypte – dat ongeveer net zoveel inwoners heeft als Ethiopië – te brengen. Het zou leiden tot een economische ramp en een bedreiging van de nationale veiligheid. Het land is voor zijn watervoorziening voor zo'n negentig procent afhankelijk van de Nijl. Egypte wil van Ethiopië de garantie krijgen dat het waterreservoir van de Renaissancedam in zeven tot vijftien jaar wordt gevuld met ruim zeventig miljard kubieke meter water. Egypte wil verder vastgelegd zien dat er jaarlijks minimaal veertig miljard kubieke meter Nijlwater door het land blijft stromen.

Al negentig jaar aanspraak

Egypte maakt al negentig jaar aanspraak op bijna al het water uit de Nijl, die langs negen landen stroomopwaarts ligt, in verdragen met eerst de Britse koloniale macht uit 1929 en later met buurland Soedan uit 1959. In de laatste bilaterale overeenkomst krijgt Egypte twee derde toebedeeld van de jaarlijkse 84 miljard kubieke meter water die door de Nijl stroomt. Soedan 22 procent. Het restant zou weglekken of evaporeren. Ethiopië kreeg niks. Curieus, want de Blauwe Nijl, met water afkomstig uit de Ethiopische hooglanden, voert het leeuwendeel van het water in de Nijl aan. De kleinere Witte Nijl heeft een aandeel van 15 procent als het samenvloeit met de Blauwe Nijl in de Soedanese hoofdstad Khartoem.

‘Anderen kunnen bommen gebruiken’

Maar Ethiopië wil het stuwmeer in drie jaar tijd vullen en niet verder gaan dan een garantie dat het 31 miljard kubieke meter per jaar doorlaat naar Egypte. Zoals de kersverse Nobelprijswinnaar voor de vrede, premier Abiy Ahmed Ali van Ethiopië, dinsdag zei in het parlement in Addis Abeba: “Als we er oorlog over moeten voren, dan staan miljoenen Ethiopiërs klaar, maar geen kracht ter wereld kan de voltooiing van de dam stoppen.”

Beeld Louman & Friso

Abiy waarschuwde Egypte: “Iemand kan een raket afvuren, maar anderen kunnen bommen gebruiken.” In de Egyptische media wordt aangedrongen op een militaire interventie als diplomatie faalt. De jarenlange onderhandelingen zitten inmiddels muurvast. 

Washington heeft woensdag de landen uitgenodigd om te komen praten. Ook Soedan, dat tussen de ruziënde landen ligt, mag bij het overleg aanschuiven. Egypte heeft de uitnodiging meteen geaccepteerd; Ethiopië en Soedan hebben nog niet gereageerd. 

Soedan houdt zich gedeisd in het conflict. Ethiopië heeft het land een deel van de elektriciteit, die door de nieuwe waterkrachtcentrale wordt opgewekt, beloofd. Bovendien voorkomt het stuwmeer het afzetten van sediment in Soedan waardoor de akkers vruchtbaarder worden.

Ondertussen kampen de drie landen met toenemende droogte. Een forse beperking van het Nijlwater dat naar Egypte stroomt, kan zorgen voor een ernstige verzilting van de vruchtbare grond langs de oevers van de Nijl. Egypte heeft in 1970 de veel grotere grote Aswandam gebouwd in de loop van de Nijl. Caïro vreest nu ook voor het waterniveau van het stuwmeer daar.

Lees ook: 

Waarom Egypte en Ethiopië ruziën over de bouw van een enorme dam

De landen rondom de Nijl moeten het water in de rivier verdelen. Egypte vreest dat de bouw van een enorme dam in Ethiopië hun water afneemt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden