Noorwegen

Vrouwenquotum geen wondermiddel tegen ongelijkheid, blijkt in Noorwegen

De Noorse premier Erna Solberg (rechts) in het Noorse parlement. Noorwegen had jarenlang een groot aandeel vrouwen op topposities in de politiek en publieke instellingen, maar in de top van het bedrijfsleven was 6 procent daar was vrouw. Beeld EPA

De Tweede Kamer beraadt zich op een genderquotum. In Noorwegen werd dat in 2006 bindend. Werkt het?

Het was nota bene een conservatieve regering die stemde voor het vrouwenquotum, vertelt Sissel Jensen, hoofddocent aan de Norwegian School of Economics en onderzoeker van sekseongelijkheid in de commerciële sector. Noorwegen had weliswaar een groot aandeel vrouwen op topposities in de politiek en publieke instellingen, maar een gebalanceerde genderverdeling in de top van het bedrijfsleven was bedroevend ver te zoeken. Slechts 6 procent daar was vrouw.

Bij de introductie van het quotum in Noorwegen, in 2003, was het niet meer dan een advies; sancties waren er niet. Maar die vrijblijvendheid bleek, net als in Nederland, de seksegelijkheid weinig goed te doen. Het aantal vrouwen dat werd aangenomen voor topfuncties in de commerciële sector steeg nauwelijks.

Niet gekwalificeerd genoeg

Daarom besloot de regering tot een bindend genderquotum: de bestuursraden van alle nieuwe beursgenoteerde ondernemingen moesten vanaf 2006 voor minstens 40 procent bestaan uit vrouwen. Alle andere bedrijven op de beurs hadden nog twee jaar de tijd om aan diezelfde eis te voldoen. Haalden ze de deadline niet, dan werden ze verplicht hun zaakje op te doeken.

De firma’s reageerden boos. “Die zeiden: we willen heus vrouwen rekruteren, maar ze zijn gewoon niet gekwalificeerd genoeg.” Een deel van de bedrijven besloot met de invoering van de nieuwe wetgeving de beurs te verlaten en ontsprong zo de dans.

Maar alle resterende beursgenoteerde ondernemingen voldeden braaf binnen de deadline aan het quotum. En, zegt Jensen: de sector kwam terug van de eerdere kritiek. De vrouwen die na het quotum werden aangenomen, bleken over het algemeen prima gekwalificeerd. Beter gekwalificeerd, zelfs, dan de vrouwen die daarvoor al deel uitmaakten van een bestuursraad. “Het lijkt erop dat op het moment dat die bedrijven niet meer uit hun eigen netwerk konden putten en ze via professionelere wegen nieuwe bestuursleden moesten rekruteren, ze ook aanzienlijk betere kandidaten vonden”, aldus Jensen.

De salariskloof is nog steeds groot

Goed nieuws dus. Eindelijk waren het niet alleen meer mannen aan de top van de commerciële sector, en ook het bedrijfsleven moest erkennen dat het ze allemaal wel meeviel. Vrouwelijke bestuursleden bleken achteraf zo slecht nog niet.

Toch geeft Jensen geen eenduidig antwoord op de vraag of het vrouwenquotum een succes was. Aan het directe doel was voldaan, maar daarmee was alles ook gezegd. “De wet heeft geen kwaad gedaan, maar heeft ook nauwelijks iets gewijzigd aan de sekse-disbalans.”

De politieke hoop was dat meer gelijkheid aan de top zou doorwerken naar lagere managementposities. Maar dat is in het decennium sinds de invoering niet gebeurd. Noch, zegt Jensen, is de salariskloof overbrugd. Die is volgens de onderzoeker nog net zo groot als vroeger.

“De regering had de verwachting dat de nieuwe wetgeving het hele bedrijfsleven vrouwvriendelijker zou maken. Dat vrouwen andere vrouwen zouden rekruteren, dat het old boys network eindelijk eens open werd gegooid.” Waarom die hoop tevergeefs bleek, weten Jensen en haar collega’s niet. “Het merendeel van de bestuursraden bestaat uit vijf leden, onder wie doorgaans twee vrouwen. Mogelijk heeft dat ermee te maken: ze zijn nog steeds in de minderheid.” Of, zegt Jensen: “Misschien hebben de vrouwen in topposities wel dezelfde male bias als mannen. Kiezen ze ook liever voor een mannelijke kandidaat.”

Lees ook: 

‘Met welk voornaamwoord wil je worden aangeduid?’ is in Zweden een hele normale vraag

Een jongetje dat op school verschijnt in een prinsessenjurk: niemand kijkt ervan op, behalve, de eerste dagen. De gelijkheid tussen man en vrouw, toch al groot, kreeg in Zweden via genderneutrale taal een extra duwtje in de rug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden